TÜRKİYE EKONOMİK COĞRAFYA5ü OIADENCİLİK-SANAYİ-UEŞİM-TİCARET-TURİZM)
TÜRKİYE EKONOMİK COĞRAFYASJ (MADENCİLjK-SANAYİ-ULAŞIM-rjCARET-TURİZM)
Özel konum nedeniyle Türkiye ekonomik, sosyal ve kültürel bakımdan
farklı Olan Asya ve Avrupa ülkeleri arasında yer alır.
Doğunun zengin petrol ve doğalgaz kaynaklarının baüya taşınmasında
Önemli bir güzergâh durumundadır.
— Doğu İle batı arasındaki ulaşım, Türkiye üzerinden sağlanmaktadır.
— Türkiye, siyasi ve ekonomik örgütlenme bakımından Avrupa, kültürel
bakımdan Asya ülkelerine yakındır.
2. YerşekİlIerİ
Türkiye'de yerşekilleri çeşitlilik gösterir. Engebenin fazla olduğu Türkiye'de,
doğu-ğatl doğrultusunda uzanan sıradağlar, iç kesimler ile kıyı kesimlerini
birbirinden ayırmıştır.
Ortalama yükselti batıdan doğuya doğru genel olarak artar. Bu durum,
başta sıcaklık ve yağış koşulları ile ulaşırnı etkileyerek, tanm ve harancılık
etkinlikleri İla buna dayalı sanayi kollarını ve ticareti etkiler.
Ovalarda, sulama olanaklarının yeterli olması nedeniyle, çok çeşitli tarım
ürünleri yetişir,
— Platolar, daha çok tahıl tarımına ve hawancılığa elverişlidir.
— Yağışlı olan engebeli ve yüksek sahalar orman gelişimine uygundur.
— YerşekİlIerİnİn çeşitli olması ve üç tarafının denizlerle çevrili olması nede-
niyle çok çeşitli tarım ürünleri yetiştirilmektedir.
— YerŞekİlIerİnİn sade olduğu sahalarda ulaşım gelişmişken, engebeli
sahalarda ulaşım zorlukla yapılmaktadır.
Özellikle İç kesimlerde yüksek sahalarda kar Örtüşünün uzun süre yerde
kalması, kış turizminin gelişmesini sağlamıştır.
Dağlık sahalardaki derin vadiler, baraj yapımına elverişlidir. Bu nedenle
Türkiye'de hidroelektrik enerji potansiyeli yüksektir.
3. iklim
Türkiye'de Akdeniz, karasal, step ve Karadeniz gibi birden çok iklim tipi
görülür. Çok çeşitli İklim koşullarının yaşanması başta tanm ve hayvancılığı
etkiler, Dünya'da tanmı yapılan bitki türlerinin büyük bir kısmı Türkiye'de
üretilmektedir. Bu durum tarıma dayalı sanayi ve ticaretin gelişmesini et-
kilemiştir.
Türkiye'de İklim tiplerinin çeşitli olması ve geniş sayılabilecek tanm toprak-
larına sahip Olması, Dünya'da tanm ürünleri İthalatl yapmadan kendini
besleyen İlk 10 ülke arasında yer almaşına neden olmuştur.
Başta Akdeniz ve Ege Olmak üzere kıyılarda yaz döneminin UZLJn Ve güneşli
gün süresinin fazla olması, deniz turizmini canlandırmıştır.
Karın uzun süre yerde kaldığı İç keşimler, elverişli yerşekillerine de Sahip
olduklarından kış turizmi Çin büyük potansiyel oluşturmaktadır.
Coğrafya 1-2 Kanu An'atlml' l' Soru Bankasy
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisinin Türkiye
ekonomisini olumlu yönde etkilediği
savunulamaz?
A) Yöreleri arasmü iklim tipleri bakımm-
dan farkhhkmn bulunmasının
B) Coğrafi konumunun bazı ülkelerin mal-
lanmn transit taşımacılığına olanak
C) Geniş ve verimli tanm alanlannm bulun-
D) Akarsuların derin vadiler içinde al-
E) İç kesimlerde karla Örtülü gün sayısının
fazla olrnasmm
ÇöZûM:
Örtülü gün sayışınm
sanayileşmeyi vb. etkinlikleri olumstn
YANIT: E
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerin hangisinde İklim koşul•
lanmn etkili olduğu söylenemez?
A) Akdeniz Bölgesi'ndeki tanm aknlann-
dan aym yıl içinde birden çok ürün ah-
nabMmeşİnde
B) Türkiye'de tarımsal ürün çeşRMğ/nh
fazla olmasmü
C) Türkiye'nin güney ve batl tu-
rizm etkinliklerinin gehşmiş Ohlasın"
D) Türkiye'deki ahrsuhnn enerji pün-
siyellerinin yüksek olmasın"
E) İç Anathlu Bölgesi'nde küçükbaş hay-
vancthğa dayalı et süt üretiminin
fazla olmasınü
Akarsulann enerji potansiyellerinin yüksek
olması ortalarna yükselti ve engebe Me ilgi-
YANIT: D
4. Nüfus ve Yerleşme
3:onomİk etkinliklerde nüfusun etkisi büyüktür.
Türkiye nüh.lşu, genç ve dinamik bir yapıya sahiptir. Bu durum, ekonomide
(tanrn, sanayi, ticaret, hizmetler) İşgücü potansiyelinin yüksek olduğunu
Nüfusun büyüklüğü kadar, nüfust.m eğRimIİ ohaşl da büyük Önem taşır. Eği-
ünü bir nühJşa sahip ülkeler ekonomik ve sosyal yönden daha kolay gelişir.
Türkiye•rün her yerinde yerleşmelerin bulurunaşl, ekonomik kaynaklara
ulaşmayı kolaylaştırmıştır.
Türkiye Ekonomisinin Genel Özellikleri
— TWkiye sanayi ve üretime dayalıdır.
— Tarımın ülke ekonomisindeki payı azalmakla birlikte önemi büyüktür
(Grafik- 1).
— Tarun ürürWİ çeşitlüği fazladır.
— Hayvan* açışından büyük potansiyele şah@tjr.
Tun
40
1940
44.8
14,6
'950 1970 1990 201X)
37,5 30,8 242 16,2 13,1
13,2 15,7 17.5 20,4 25,9
29.2
: TûrkİyeHO yıllara göre sektörlerin Gam San MİMİ
Hasıla içindeki oranlan (DİE, istatistik Yıllığı-2005)
— MMen çqİtlMğİ bakımından zengindir, ancak petrol Ve doğalgaz gibi
enerji kaynaklarmda dışa b*nhdr.
— Zengin enerji potansiyeline sahiptir.
— Genç ve dinamik bir nüh_ısa sahip Olup İşgücü potansiyeli yüksektir.
— Tarihi eserW ve doğd güzdükler bakımından zengin olduğundan turizm
yüksektir.
Özel sektör ağırlıklı, serbest piyasa ekonomisi uygulanmaktadır. Bu
durum İç ve diş yatırımlan kolaylaştırdığı İçin kalkınmayı olumlu etküer.
— GSMH Dünya'da 16. yada yer alır.
— 'Oşi başına GSMH 5008 $'ı aşrnışür. Bu geme orta gelir düzeyinde bir
— MM gelir yurt İçerisinde dağılmamıştır. Batl iüerinth gelir yüksek
(en yüksek İzrnit 7.501 USD), doğu merinde gelir düşmektedir (en
düşük Ağn 827 USD).
— Geür dağılımında fazladır.
İşsizlik Oldukça yüksektir 9,2).
— Tüketirn harcam%nnda en büyük pay gıdanın, en küçük pay İse eğiti-
ÖRNEK SORU:
Türkiye ekonomisi ile İlgili aşağıdaki
yargılardan hangisi yanlıştır?
A) DIŞ ahm değerleri diş şatım değerlerine
göre daha fazladır.
B) Milli gelire olan katkısı hizmet şek-
töründe en fazla, W'mı sektöründe en
C) Bütün kıyı kentlerine yapılan demir yolu
ulaşımı İç ticaret hacminin fazla olması-
na neden olmuştur.
D) Elektrik enerjis/ üretiminde, enerji kay-
nağl sağlama bakımından dış ülkelere
bağımlılığı fazladır.
E) DIŞ satımında Sanayi ürünleri İlk şırada
alır.
ÇÖZÜM:
Türkiye'deki bütün kıyı kentlerinin iç ke-
simlerle demiryolu bağlantısı yoktur.
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
Türkiye'de Ortalama yükselti ve enge-
benin fazla olması,
l. enerji üretimi,
II. turizrn olanakları,
III. ulaşım koşullan,
IV. tarıma ayman alanlar oram
niceliklerinden hangilerini olumlu yön.
de etkilemiştir?
A) iveli
B)ıvelll
CIII ve 111
—516—
D) liveıv
5 ıııveıv
ÇÖZÜM:
Ortalama yükselti engebenin fazla 01-
maş', hidroelektrik üretimin/ ve turizm
olanaklarım (kış, yayla, yamaç paraşütü
gibi) artırır.
YANIT'. A
Coğrafya 7-2 Konu Anlatım" I Soru Bankay
