TÜRKİYE EKONOMİK COĞRAFYASI
YerşekiIlerİnİn çok engebeli olması nedeniyle Türkiye'nin birçok yerine
henüz demiryolu yapılmamıştır.
Bu kesimler;
— Doğu Karadeniz Bölümü,
Antalya Yöresi,
Hakkâri Bölümü
Menteşe Yöresi' dir.
Demiryolları, kara İçinde en ucuz taşıma sistemidir. Bugün, gelişmiş pek
çok ülkede gerek şehirİçİ gerekse şehirlerarasında ana ulaşım demiryolu İle
sağlanmaktadır.
Avusturya, İsviçre, Fransa, Almanya, İngiltere, ABD, Rusya Federasyonu ve
Japonya'da demiryolu sistemi çok genşmiştir,
C. Denizyolları
Türkiye, deniz ulaşımı bakımından çok elverişli koşullara sahiptir.
Bunun başlıca nedenleri:
Kıyı uzunluğu 8,333 km'dir.
b/ İstanbul ve Çanakkale boğazları, Karadeniz'i açık denizlere bağlar.
Kıyılarda doğal liman çoktur.
Kıyılarının tamamı Dünya denizleri İla bağlantılıdır.
Deniz ulaşm en ekonomik ulaşım yoludur.
Bunun nedenleri:
Deniz taşıtlarının yük ve yolcu kapasitesinin fazla olması,
— Yol yapımı ve yenileme giderlerinin olmaması,
— Uman yapım giderlerinin fazla olmasına karşın, uzun süre kullanıl-
maşıdır.
Kıtalar arasında İthalat ve İhracat denizyolu İle daha kolay ve ucuzdur.
Türkiye coğrafi konum bakımından deniz ulaşımına elverişlidir. Yük taş-
macıllğında daha çok deniz ulaşımı tercih edilir. Ancak deniz ulaşımı henüz
İstenilen düzeyde gelişmemiştir.
Liman:
Deniz kıyılarında yolcuların İnip bindiği ve yüklerin boşaltıp yüklendiği
tesislere liman denir. Limanlar aynı zamanda gemilerin sığındığı ve bann-
dığı yerlerdir.
Modern bir limanın gelişmesini sağlayan ve limanda bulunması gereken
Özellikler şunlardır:
Fırtınalı havalarda rüzgarlara ve dalgalara karşı korunaklı olması,
limanların havuz kısımlarının derin olması,
gemilerin yanaştığı rıhtımların uzun olması,
yükleme ve boşaltma yapan makine, araç ve donanımların varlığı,
ana merkezlere bağlantı sağlayan kara ve demiryollarının varlığı,
gemilerle gelen malların depolandığı antrepoların yeterli olması gerekir.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatım!' Soru Bankası
RNEK SORU:
Aşağ1daW hartaĞ, Türktye'de dernio•ok.'
ağ' gösterihniştjr_
Doğu Karadeniz ve Antalya bölümleriyle
İç kesimler arasında demiryolu bağlan-
tısm olmayışınm an önemli nedeni
aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yerşekfflerİnİn dağlık ve engebenin
hzla oynasa
B) KarayohJ ulaşımının yeterli olrnaşl
C) Kıyıdaki limanMnn gelişmemiş
D) Demiryoluna ülebin az olması
E) İklim koşullarınm elverişsiz ohası
ÇÖZÜM:
Doğu Karadeniz ve Antalya bölümhrinin İç
kesimlerle arasında yüksek sıradağlar
uzanmaktadır. Bu durum demiryolu yapı-
num güçleştirmiştir.
YANIT: A
Bir limanm İşlek olmay İçin art bölgesi
(hinterlandı) İle bağlantısının gelişmiş
olması gerekir. Hinterlandın büyüklüğü;
ulaşm kolaylığı ve gelişmişliği, liman
çevresindeki ekonomik etkinlikkrin kapa-
sitesi ve niteliğine bağırdır. Hinterlandı
geniş "mankr gelişmeye daha elverişlidir.
İstanbul ve İzmir hinterkndl en geniş "n
ürnankrdM.
TZ7RîğF?E EifCîüûR'düK CüG227FM4SY
Türkiye'nin Önemli Limanları:
1. İstanbul Limanı: Yük ve yolcu trafiği bakımından Türkiye'nin en büyük
limanıdır. Türkiye'de ithalatın büyük bir bölümü ve İhracatın Önemli bir kısmı
bu limandan yapılır.
Ayrıca yolcu gemileri iğn transit lirnandır_
2. İzmir Limanı: Art bölgesinin genişliği ve modern tesisleriyle başta gelen
ihraç hamdır. İstanbul liynanından sonra en işlek limandır.
Ege Bölgesi, Göller Yöresi ve Güney Marmara Bölürnü•nün tarım ve sanayi
ürünleri bu limandan ihraç edilir.
3. Mersin Limanı: Yükleme ve boşaltma kapasitesi yönünden İstanbul'dan
soma kinci limandw. İhracat limanı ve Ortadoğu'ya yönelik transit
"man Özeüİğİndeth.
4. İskenderun Limanı: Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun limanı
5. Antalya Limanı: Özelikle yaş meyve ve sebze ihracatl İle turizm amaçlı
kınanmaktadır. Demiryolu bağlantısı Olmadığından hinterlandı fazla geniş
6. Samsun Limanı: Orta Kuadenİz'İn en Önemli limanıdır. Bu limanm İç
kesimlere kara vo demiryolu bağlantılan vardır.
7. Trabzon Limanı: Doğu Karadeniz'in en önemli limanıdır. Zigana Geçidi,
hanm gelişmesine katkıda bulunmuştur. Buraya gelen mallar karayolu ile
İran'a taşırır. Demiryolu bağlantıa yoktur.
Yukarıdaki Ilınanlardan başka; Bandırma, İzmit, Zonguldak gelişme
gösWen limanlardır.
Kuşadası, Çeşme, Bodrum. Marmaris, Antalya, Kemer ve Alanya gibi
turizm rnerkezlerinde Özelikle yatlara ve turistik gemilere hizmet veren
limanlar yapılmıştır.
D. Hava Yollan
Wkiye'de yun iş ve yurt diş yolcu taşımacıüğmda hava taşımacılığının
payı gün geçtikçe anmaktadır. Çünkü hava ulaşımı, hızı sayesinde zaman-
dan tasarruf sağlamaktadır.
Hava yolu, Türkiye ulaşımında payı az Olan ulaşım yoludur. Çünkü hava
ulaşmı yüksek teknoloji ve büyük sermaye gerektirir.
ORNEK SORU:
KIYI İle İç kesimler arasında kara ve da-
miryolu bağlantısının geliştiği kesimlerde
bulunan limanlar daha fazla gelişir.
— •İzmR
Buna göre, haritada gösterilen limanlar-
dan hangisine demiryolu bağlantısının
olmaması gelişmesini Önlemektedir?
A) İzmir
C) İzmit
B) Bandırma
D) Sinop
71/4
E) Mersin
ÇÖZÜM:
Sinop limanının İç kesimlerle demiryolu
bağlantısı yoktur. Bu nedenle Sinop limanı
fazla gelişmemiştir.
YANIT: D
ÖRNEK SORU:
Türkiye demiryolu taşımacılığının
gelişmesinin,
l. yöreleri arasındaki ticaret hacmi,
II, iç ve dış turizm etkinlikleri,
III. ulaşım maliyetler/,
IV. karayollarında seyreden araç
durumlarından hangilerinin azalmasına
neden olur?
B)lvelll
D) II veıv
E) Illveıv
ÇÖZÜM:
Demiryolu taşımacılığının gelişmesi ulaşım
maliyetlerinin ve karayollarında seyreden
araç sayısının azalmasına neden olur.
YANIT: E
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı / Som Bankası
