TÜRKİYE EKONOMİK COĞRAFYASI (MADENCİLİK-SANAYİ-ULAŞIM-TİCARET-TURİZM)
Bor çıkarılan başlıca yerler:
• Kırka-Seyitgazİ (Eskişehir) ,
• Emet (Kütahya),
• Bigadiç, Susurluk (Balıkesir).
— Bor mineraneri, Bandırma ve Kırka boraks ve borik asit fabrikalarında
İşlenir.
— İşlenen bor minerallerinin bir klşn•u İhraç edilir,
Kükürt
— Gübre ve çeşitli patlayıcı maddelerin yapımında.
— İlaç endüstrisinde,
— Bazı kuru yiyeceklerin çürüme ve küflenmeye karşı korunmasında.
Kimya sanayinde sülfürik asit üretiminde kullanılır.
Kükürt çıkarılan başlıca yerler:
• Keçiborlu (Isparta),
Sarayköy (Denizli),
Simav (Kütahya).
— Keçiborlu'daki kükürt madeni, ek rezervlerin bulunmaması ve derinlere
gidildikçe üretimin güçleşmesi nedeniyle 1996 yılında kapatılmıştır.
- Törklye kükürt İhtiyacını petrol rafinerilerinin artıklarından ve bir miktarmı
da ithalat yoluyla karşılamaktadır.
Manyezit (Magnezyum)
— Yüksek sıcaklıklara dayanıklı, hafif ve dirençli bir metaldir.
— Uçak demir-çelik sanayiinde kullanılır.
— Ateşe dayanıklı tuğla yapılır.
— Eskişehir, Kütahya, Balıkesir, Erzincan ve Konya'da manyezit yatakları
vardır.
Barit
— Suda erimeyen bir madendir.
— Petrol ve gaz sondajlarında baskıyı kontrol etmek, kuyu duvarlarının
sabitlenmesinde ve patlamaları kontrol etmekte kullanılır.
— Nükleer tesislerde radyasyon sızıntısını Önlemek amacıyla, çimentoyla
karıştırılarak kullanılır.
— Boya, deri, kumaş, buji, televizyon tüpleri üretiminde kunamhr.
— Şeker fabrikalarında şekerpancarından şeker elde etme İşleminde kul-
lamlar.
— Türkiye, Dünya'da en zengin barit rezervlerine sahiptir.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankas'
ORNEK SORU:
Aşağıdaki haritada üç merkezin bazı
önemli üretim yerleri (A O, q işaretleri
ile, aym maddelerin (AO, işareUeri
ne İşlendiği yerler görülmüştür.
Haritaya göre, AA, 00, İşaretleri
İle çıkarıldığı ve işlendiği yerleri belir-
Ölen madenler aşağıdakilerden hangi-
sinde doğru olarak gösterilmiştir?
AA
A)
Demir
B) Bakır
C) Bor
D) Demir
E) Bakr
çözüM:
AA gösterüen maden Stvas Divriği'de
çıkarılıp Ereğli'de işlenen demir, OO İle
gösterilen maden Balıkesir'de çıkanhp
Bandırma'da Işlenen bor ve ile göste-
'ilen maden ise Murgul'da çıkanhp Sam-
sun'da işlenen bakırdır.
YANIT: A
EKONOMİK COĞRAFYASI
Barit madeninin çıkarıldığı yerler:
• Alanya, Gazipaşa (Antalya) ,
Grafik-3: Türkiye'de, manyezit, bor, kükürt, barit ve
pirit madenlerinin yıllık ürelimi 'DİE, 2001)
Zımpara taşı
— Metamorfiunayla (başkalaşım) Oluşan bir madendir.
— Eknaştan sonra en sert min«aldir.
— Ke"İ, törpüleyğ silici alet ve donanımların yapımında kullanılır.
— Zırnpara taşı parçalarınm kâğıt veya bez üzerine yapıştınlmasıyla elde
edilen zımpara kâğıdı, mobilyacılıkta ve çeşitli araçların kaportalarının,
taşların. madenlerin ve optik gereçlerin parlatılması ve cilalanmasında
Zımpara taşının çıkarıldığı başlıca yerler:
• Milas ve Yatağan (Muğla),
• Aydm
• Denizli
— Kayatuzu yatakları, III. Zaman'da. kapalı göllerdeki sularm buharlaşması
sonuctmda oluşmuştur.
— Deniz suyundan. göüerden. kayatuzu yataklarmdan ve kaynak suların-
dan elde edilir.
Türkiye tuz üretiminin %67si, başta Tuz Gölü olmak üzere çeşitli göller-
dal elde edilir.
— İzmir Çamalü tuzlasında, deniz suyunun buharlaştırılmasıyla tuz elde
— *Kayatuzu yataklan; Çankırı, Yozgat, Sivas, Nevşehir, Erzurum ve
Kars'ta yer alır.
— Kayatuzu kimya sanayiinde kullanılır.
— Karayollarmda buzlanrnaya karşı da tuz kullanılır.
RNEK SORU:
Yukarıdaki haritada, her biri bir ma-
denin çıkarıldığı yer İle İşlendiği yeri bir-
leştirmek İçin çizilmiş Olan oklardan
hangisi yanlıştır?
A) I C)lll
ÇÖZÜM:
Divriği'de çıkarılan demir Karabük, Ereğli
ve İskenderun'daki demjr-çeljk fabrika-
lamda işlenmektedir. Bu nedenle V nolu
Ok demirin işlendiği yar/ yanlış İşaret et-
mektedir.
YANIT: E
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki merkezlerden hangisinin ge-
lişiminde madenciliğin etkili Olduğu
söylenemez?
A) Batman
C) Murgul
ÇÖZÜM:
B) Zonguldak
D) Edremit
E) Seydişehir
Edremit'in gelişiminde turizrn ve tarımın
payı fazladır.
YANIT: D
Coğrafya I -2 Konu An'aZl,m” I Soru Bankası
