TÜRKİYE EKONOMİK COĞRAFYASf
Son yıllarda Özal sektörün de girdiği hava yolu şirketlerinin Dünya Ölçeğin-
deki paylan hızla artmaktadır. Özellikle Türk Hava Yollan (THY) birinci sınıf
hava yolu şirketleri arasında yer almaktadır.
THY Avrupa'nın büyük şehirleri başta olmak Kuzey ve Güney
Amerika'dan Ortadoğu ve UzakdoğuVa kadar birçok yere seferler düzen-
lameldedir.
Türkiye'de çeşitli tipte altyapı tesislerine sahip hava alanları bulunmaktadır.
Sadece yuğ içi ulaşımda kullanılan hava alanlarının başlıcalan; Bursa,
Kayseri, Sivas, Sinop, Samsun. Trabzon, Erzurum, Elazığ, Ednan,
Malatya, Van, Diyarbakır, Kars ve Ağrı'da bulunmaktadır.
Türkiye'de teknik olanakları, yolcu ve yük kapasitesi en fazla dan hava
limanları; İstanbul (Atatürk ve Sabiha Gökçen), Ankara (Esenboğa). İzmir
(Adnan Menderes ve Çiğli). Adana (Şakirpaşa)'da bulunmaktadır.
Yurtdışından Türkiye'ye gelen turistler, çoğunlukla hava yolunu tercih
etmektedir. Ağırlıklı olarak dış turizme yönelik hizmet veren hava lirnanları;
Antalya ve Dalaman (Muğla) hava limanlarıdır.
Türkiye hava limanlarının modern araçlarla donatım çalışmaları devarn
etmektedir. Ayrıca Türk hava sahasında ulaşım güvenliğinin üst düzeyde
sağlanması İçin radar ağı kurulmasına yönelik yatırımlar devam etmektedir.
TİCARET
Kâr elde etmek amacıyla mal veya hizmetlerin alınıp satılmasına ticaret
denir.
Ticari faaliyetler, çeşitli malların ambalajlama, taşıma, depolama ve
pazarlamasını kapsar.
Ticarette tüketicilere ucuz ve kaliteli malların sağlanması arnaçlanmaktadır.
Üretilen malların birçoğu tüketiciye ulaşıncaya kadar birçok el değiştirir.
Üretilen ürünler piyasaya perakende ve toptan olarak sunulur.
Perakende ticarette mal ya da hizmetler, bir işletme aracılığıyla tek tek
veya küçük miktarlar halinde doğrudan tüketiciye satılmaktadır.
Toptan ticarette mallar, genelde büyük miktarlarda ve perakende ticaret-
ten daha ucuza satılır, Toptan satışların yapıldığı yerler fabrikalar, atölyeler.
toptancı kuruluşlar, borsalar ve ana bayilerdir.
Dünya'da kendi kaynaklan İle tüm İhtiyaçlarını karşılayabilen bir ülke yok-
tur. Her ülke, diğer bir ülkenin ürettiği mallara ihtiyaç duymaktadır.
Günümüzde ticaret, uluslararası alanda büyük öneme sahiptir.
Ticaret İç ticaret ve diş ticaret olmak üzere İkiye ayrılır.
a. İç Ticaret:
Ülke sınırlan İçinde, bölge ve bölümler arasında yapılan ticarete İç ticaret
Türkiye'nin coğrafi bölgeleri arasındaki fiziki, beşeri ve ekonomik farklılıklar
İç ticaretin canlı olmasına neden olmuştur.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankay
ÖRNEK SORU:
//• Aşağıdaki Türkiye'de 1996-2002
yılları arasında. yurtiçi ve yurtdış
hatlerde havayolunu kullanan toplam
yolcu saydan verilmiştir.
Yalnızca grafikteki bilgilerden yararla-
nacak. aşağıdaki yargılardan hangisine
ulaşılabilir?
A) Yurtdışına yolcu taşımacılığının bûyûk
kısmı havayohxyla yapılır.
B) Verüen yıllarda yurtdışı yolcu sayısında
düzenli bir artış vardır.
C) 2000 ythndan sonra havayoüyla taşı-
nan yurtiçi yolcu sayısında azalrna
görülürken, yurtdışı yolcu sayısında
artış görülür.
D) Yurtiçi yolcu taşımacılığında havayolu
çok az tercih edilir.
E) Verilen yıNarda, yurtdışına giden yolcu
sayısı. yurtdışından yolcu şap-
smdan azdır.
ÇÖZÜM:
Grafik İncelendiğinde 2000 yılından sonra
havayoluyh taşınan yurtiçi yolcu
da azalma olduğu ve yurtdışı yolcu
sayışında artış oldl.ğu görülür.
YANIT: C
TÜRKİYE EKONOMİK COĞRAFYA*
Bu durum üzerinde;
Ülke nühmjnun fazla olması,
bdgeler arasında nüfus dağılımının farklı Olması,
her b*ede tanmı yapılan ürün çeşidinin ve hasat dönemlerinin farklı
-I sanayi kuruluşluuun bölgelere göre farklı yoğunlukta olması,
v-' üretkn alanlarıyla tüketici küleler arasındaki mesafelerin uzun olması
olmaktadır.
İç hareket, geneHikle kırsal keşim İle Şehirler arwndaki alışveriş
ş*linde Olmaktadır. Kırsal keşimdm şehirlere tarım ürünleri ve bazı ham
maddeler *keri. şehirlerden kırsal kesimlere sanayi ürünleri gelmektedir.
Bunun sonucunda bazı şehirler bulundukları bölgelerin ticaret merkezleri
gelmiştir.
— Anaddu Bölgesi'nde; Ankara, Kayseri ve Konya,
— Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde. Gaziantep ve Diyarbakır,
— Doğu Anadolu Bölgesi'nde, Erzurum ve Malatya,
— Marmara Bölgesi'nde Bursa,
— Akdeniz Bölgesi'nde Adana,
bölgelerinh önemli ticaret merkezleridir,
İstanbul ve İzmir İse ülke çapında önemi Olan ticaret merkezleridir.
b. DIŞ Ticaret
Ülkeler ürettikleri malların fazlasını başka ülkelere satar ve kendi ihtiyacı
olan rnallan da başka ülkelerden dırlar.
Ülkeler arasmda çeşitli malların alınıp satılmasına dış ticaret denir.
DIŞ ticaret İle satılan malların döviz olarak karşılığına diş ticaret hacmi
Bir ülkenin başka ülkelere yaptığı Satış İhracat (dışsatım) , başka ülkelerden
mal alrna faaliyeüerine ithalat (dışalım) denir.
İthaht ve ihracat, ülkelerin tarmsal etkinliklerine, maden rezeNleri ve
sanayileşme durumlarına bağlıdır.
Geüşmiş ülkeler, dışarıdan daha çok ham madde alıp, buna karşılık İşlen-
'Tiş sanayi ürünleri satar.
Az gelişmiş ülkeler İse ham rTüdde (tarım ve maden ürünleri) satarken,
sanayi ürütleri almaktadır.
İthalat giderlerinin hracat gelirlerinden fazla olmasıyla dış ticaret açığı
İhracat geürlerinin İthalat giderlerinden fazla olmasına dış ticaret fazlası
ORNEK SORU:
Aşağıdaki grafikte, Türkiye'de 2002 yılında
türlerine göre tüketim harcamalarının kır-
sal, kentsel ve Türkiye ortalamasına göre
paylan gösterilmiştir.
c. Türkiye
Grafikteki verilere göre aşağıdakilerden
hangisi doğru değildir?
A) Türkiye'de gıda, konut ve kira giderleri
toplamı, harcamaların yansından fazla-
sım oluşturmaktadır,
B) Kentlerde en büyük harcama konut ve
kim iken, kırsal kesimde g'da ürünleridir.
C) Hem kırsal kesimlerde hem de kent-
'erde, eğitim harcamaları en azdır.
D) Lokanta ve otel harcamaları sağlık har-
camalanndan fazladır,
E) Türkiye'de ev eşyası harcamayan, gıda
harcamalarından fazladır.
ÇÖZÜM:
Grafik İncelendiğinde, Türkiye'de ev eş-
yaş/ harcamalanmn, gıda harcamalarından
fazla olmadığı görülür.
YANIT: E
Uyan:
DIŞ ticaret hacmi gelişmiş ülkelerde fazla
İken, geri kalmış ülkelerde düşüktür.
Coğratha 7-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankası
