TÜRKİYE EKONOMİ CÖĞRÂFM45j
LTTYEEI?. îICi2'âüİt COGRRFYÂSü (NADENCjLİK-5ANAVİ-üLAşff,4-TfCARET-TURİZM)
965 1970 975 985 1990 1935 0
75,9 72,6 55,5 56,0 2018 15,6
a Tanm
4,5 7.5 1,4
76,0 311 890 91
sanayi 19,6 20,0 36
004
44
1,3
94,3
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki grafikte, 1999-2003 yün ara-
smda Türkiye'nin toplam ihracat gelirleri
ve ithalat giderleri İçinde sanayi ürünlerinin
payı verilmiştir.
Grafikteki verilerden yararlanarak, aşa-
ğldakl yargılardan hangisine ulaşıla-
maz?
A) İhmcah sanayi ürünWhin pap sürek"
B) 1999 yılında dış ticaret açığı en az
C) Verilen yürda Türkiye'de sanayi ge-
üşme göstermiştir.
D) 1999 2001 "ilan arasına ithalat
giderlerinde sanayi ürünleri haricindeki
mallarm payı anmıştır.
E) Verilen yıllarda İhracat gelirlerinde
sanayi ürünlerinin payı, diğer ürünlerin
toplam payından fazladır.
ÇÖZÜM:
Verilen grafikte toplam giderler/ ve
İhracat gelirleri İçinde sadece sanayi ürün-
'erinin payı verilmiştir. İthalat giderleri
ihracat gelirlerinin Emarm bilinmediğin-
den dış ticaret açığı ile ilgili bir yargıya
YANIT: B
Bugün ithal edilen malların % 70'e yakını sanayi İçin gerekli olan ham mad-
deler oluşturmaktadır 8).
Yatınm
C)Tûketım
¯ Hammadde
1950
46
20,7
1960
521
38
1970
25,1
66
1980
10,1
4,6
1990
18
94
2000
20$
12.7
66 1
2004
18,0
12,5
Grafik•17: 1965 ve 2004 yılları arasında Türkiye'nin ihracatm
sektörlere göre dağılımı (DİE 2005)
Türkiye'nin Başlıca İthal Ürünleri
1980'den sonra Türkiye kapılarını dış pazarlara açmış ve ithalat serbest
bırakılmıştır. Böylece hem yerli malların ithal mallarla rekabet edebileceği
standartlara kavuşturulması amaçlanmış hem de Türk tüketicisinin korun-
ması düşünülmüştür.
İthal Mallan
Çeşitli makina ve ulaşım araçları
Patrol ve ürünleri
Otomotiv sanayi ürünleri
Çeşitli alenriksiz makinalar
Çeşitli kimyasallar
Petmi gazlan, doğalgaz
makinaları ve haberloşmo cihazları
7
Demir va çelik
9 Plastikler
ZIektrOdi makina ve cihazlar
10
Dokumacılık ürünleri
11
Maden cevherleri ve döküntüleri
12
Eczacılık ürünleri
13
Demir dış metaller
14
Çeşitli ulaşm araçları
15
Çeşitli tüketim araçları
16
Kağıt•kartan ve kaşıt, karton esaslı marn
17
Kömür
18
Meslek. bilim 361 ve kontrol cihazları
19
Metal
20
Değer
liyan
19,107
12377
11.950
11784
7986
7097
6,789
5,155
4,449
4.415
3,797
3180
Z955
2,793
2.721
1 ,724
1,671
1567
İthalattaki
payı
10,67
1130
930
5,77
3,84
3,27
2,74
2,55
2,41
2,35
1,49
1.44
Tablo•8: 2005 göre Türkiye'nin başfrca İthal ürünleri,
İthalat değeri ve toplam ithalat içindeki paylan
(DIŞ Ticaret Müsteşarlığı, 2006)
Coğrafya 1-2 Konu Anlatım,” f Soru Bankası
Grafik. 18: 1950 2004 yıllan arasında ekonomik
göre Türkiye (DİE, 2005)
Türkiye'de son yıllarda uygulamaya konan diğer bir ticaret şekli de serbest
bölge ticaretidir. Serbest bölge ticareti ne ülkeler, ürettikleri çeşitli mallan
belkIİ yerlerde kurulan pazarlarda gümrük vergisi Olmadan pazarlamak-
tadır. Türkiye'de serbest ticaret bölgesi olarak Şu anda İstanbul, Mersin,
İzmir, Antalya, İskenderun ve Trabzon belirlenmiştir,
Ticaretten elde edilen gelire. Son yıllarda önemli gelişineler gösteren turizm
gelirlerini de katrnak gerekir. Turizın gelirlerinin dış ticaret açığını kapatacak
düzeye gelmesi, ülke ekonomisini rahatlatacaktır.
Türkiye'nin dış ülk2t2r:
Almanya. ABD. İtalya, İngiltere, Fransa, İspanya. Rusya Federasyonu,
HollMda, İsru Belçika, Suudi Arabistan, İran, Azerbaycan ve son yıllarda
Orta Asya Türk Cumhuriyetlerithr.
Grafik• 19: 2005 yılında Türkiye' nü' İhracal yaptım başftca ülkeler Vo
toplam ihracattaki paylan (DIŞ Ticaret 2006)
ÖRNEK SORU:
Aşağıda Türkiye'nin 1995 ve 2005 yıllan
arasmdaki İthalat giderleri ve İhracat gelir-
leh grafik halinde gösterilmiştir.
Yalnızca grafikteki bilgilere dayanarak
aşağıdaki yargılardan hangisine varda.
maz?
A) İhracat sürekli Olarak anmaktadır.
B) 7997 yılındaki diş ticaret açığı 20 milyar
dolar civarındadır.
C) DIŞ ticaret açığının en az Olduğu yıl
2001 'dit.
D) İhracatta tanm ürünlerinin payı büyüktür,
E) İthalat giderler/ sürekli olarak İhracat
gelirlerinden fazla Olmuştur.
ÇÖZÜM:
Verilen grafikte yalnızca ithalat giderleri ve
İhracat gelirleri verilmiştir, İthalat gider-
'erinin ya da ihracat gelirlerinin sektörel
dağılm İle İlgili bilgi verilmemiştir, Bu
nedenle D seçeneğine varılamaz.
YANIT: D
Coğrafya I -2 Konu Anlatım" J' Som Bankası
