TÜRKİYE'DEKİ SİYASİ, EKONOMİK, SOSYOKÜLTÜREL HAYAT
Siyasi Etkileri
• 1961 Anayasası'nın topluma tanıdığı özgürlüklerin devlet otoritesini güçsüzleştirdiği gerekçesiyle temel hak ve özgür-
lüklerde kısıtlamalara gidildi.
• Sosyalizm, üniversite ve sivil toplum kuruluşları (STK) yoluyla etkili olmaya başladı.
• Siyaset iki kutuplu olmaktan çıkarak çoklu bir yapıya büründü.
• Adalet Partisi (AP) ve Cumhuriyet Halk Partisinin(CHP) yanı sıra Alparslan Türkeş liderliğinde Milliyetçi Hareket Partisi
(MHP) ve Necmettin Erbakan liderliğinde Millî Selamet Partisi (MSP) kuruldu.
• Siyasal cepheleşme ve terör eylemleri 12 Eylül 1980 Darbesi'ne zemin hazırladı.
Sosyoekonomik Etkileri
• 1971 Muhtırası sonrasında kurulan koalisyon hükûmetleri istikrarlı bir ekonomik program uygulayamadı.
• 1973te küresel petrol krizinin de etkisiyle Türkiye'de döviz darboğazı yaşandı.
• Enflasyon %100 seviyelerine çıktı. TL dolar karşısında büyük oranda değer kaybetti.
• Siyasetteki çok kutupluluk sanata ve üniversiteler başta olmak üzere eğitim kurumlarına da yansıdı.
12 Eylül 1980 Darbesi
• 12 Mart Muhtırası sonrası Türkiye'de siyasi istikrarsızlıklar, ekonomik bunalımlar, sosyal çalkantılar daha önce görül-
memiş seviyelere çıktı; anarşi daha da arttı, binlerce insanın öldüğü terör olayları yaşandı.
• Ordu,12 Eylül 1980'de darbe yaparak ülke yönetimine tekrar el koydu.
Siyasi Etkileri
• TBMM ve siyasi partiler kapatıldı, tutuklanan liderler siyasi yasaklı ilan edildi.
• Cumhurbaşkanlığı görevine Kenan Evren getirildi.
• Yasama, yürütme ve yargı yetkileri Millî Güvenlik Konseyi tarafından kullanıldı.
• 1983'te yapılan seçimlerle TBMM yeniden işlerlik kazandı.
• Ancak getirilen %10 seçim barajı ile küçük partilerin etkisi kırıldı.
Sosyoekonomik Etkileri
• Sendikal faaliyetler ertelendi veya durduruldu.
• Bankerler halkın mevduatlarını toplamada bankaların önüne geçti.
• Toplumsal kargaşanın ve darbelerin getirdiği tedirgin edici ortam göçlere sebep oldu.
Yeni Türk devletinin ilk
anayasası Türkiye
Cumhuriyeti'nin kurucu
anayasası kabul edilen 1921
Anayasası'ydı (Teşkilât-ı
Esasiye).
II. TBMM'de kabul edilen 1924
Anayasası ise Türkiye'de
Cumhuriyet devrimlerinin
mlanmasını ve yerleşmesini
sağlamıştır.
TARİH - AYT
1961-1982 ANAYASALARI
1961 Anayasası'nda "Türkiye devleti, ülkesi ve
milletiyle bölünmez bir bütündür.' denerek devletin
varlığı ön koşul olarak görülmüş fakat haklar,
özgürlükler yönünden öncelik kişiye verilmiş;
devlet, 'kişinin özgürleştirilrnesi" için görevli ve
yükümlü kılınmıştır.
1982 Anayasası'nda ise öncelik devletindir.
1960 ve 1980 yıııarıncıa
yaşanan askeri darbeler
sonrası yürürlükteki
anayasalar kaldırıldı,
1961 ve 1982 Anayasaları
kabul edim
Bu anayasalar
askeri
müdahaleleri
meşru zemıne
oturttu. sivil
idareyi
biçimlendirdi.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
233
