Türkiye'deki Başlıca Tarım Alanları
Türkiye'de tanma uygun topraklar genel olarak, kıyı ovalarında, iç kesim-
lerdeki tektonik Ovalarda ve platolarda yer alır.
— Karadeniz Bölgesi'nde; Bafra, Çarşamba, Düzce, Bolu, Niksar - Erbaa,
Tokat, Suşehri ve Merzifon ovalan.
Marmara Bölgesi'nde; Adapazarı, Bursa, Karacabey, İnegöl ovalan İle
Trakya'da Ergene Havzası.
— Ege Bölgesi'nde; Edremit, Bakırçay, Gediz, Küçük ve Büyük Menderes
Akdeniz Bölgesi'nde; Antalya, Alanya. Silifke, Çukurova, Amik,
Kahramanmaraş ovalan.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde; Altınbaşak ve Ceylanpınar ovalan.
Doğu Anadolu Bölgesi'nde; Malatya, Elazığ. Muş, Erzincan, Erzurum,
Pasinler, Horasan ve Iğdır ovaları.
— iç Anadolu Bölgesi'nde; Konya, Ereğli, Yukarı Sakarya, Kayseri Develi
ovalan İle bölgedeki platolar başlıca tarım alanlarıdır.
Yüzölçümü AlaNanmn
ORNEK SORU:
Marmara Bölgesi'nde yüzölçümünün yak-
'aşk %30'unu mm alanları oluştururken,
Doğu Anadolu'nun sadece % 10'unu Enm
alanları oluşturur.
Bu durum, İki bölgenin aşağıdakilerden
hangisi bakımından farklı olmasından
A) Enıem
C) Yerşekİllerİ
B) İküm
D) Yüzölçümü
Doğu Anadolu Bölgesi
Anadolu Bölgesi
Karadeniz Bölgesi
Akdeniz Bölgesi
Ego Bölgesi
Marmara Bölgesi
(km2)
164000
155.000
140,000
117.000
80.000
66.000
G,Do u Anadolu e 58.500
Oram
% 30
% 20
E) Bitki örtüşü
Marrnara Bölgesi'nin yerşekİüerİ Oldukça
sade iken, Doğu Anadolu Bölgesi çok
engebelidir. Bu durum iki bölgede tanm
alanlarınm yözülçümlerjne oranknnın fark-
h olmasının en önemli necEnidir.
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
Yukarıdaki haritada numaralanmış yöre-
'erin hangisinde tanm alanları diğerleri-
ne göre daha dardır?
Ali Bill cım
ÇÖZÜM:
Yer şekMerinİn daha engebeli, iklim koşul-
Yanmn daha elverişsiz Olduğu W. yörede
tanm alanları daha dardır.
YANIT: D
1) Toprak —akımı
Toprağın sürekü işlenrnesi ve ürün elde edilmesiyle toprakta bitki besin
maddeleri azalır. durum zamanla toprakta verimin azalmasına neden
olur. Toyak veriminin korunması amacıyla gereKiği dönemlerde ihtiyaç
Marunda toprağın sulanması ve gübrelenmesi gerekir.
Toprağın erozyona karş korunması gerekir. Erozyonla toprağın verimli üst
kısmı süpürülerek toprak verimi azalır. Aynca er040-n sonucunda tanm
alanları daralır.
Toprağın Erozyona korunması için;
— eğmü alanların taraçalanması,
— *İli arazilerde, tarlalarm eğim yönüne dik sürülmesi,
— toprağın aşın adanmaması,
nadas tarımı yerine nöbetleşe ekirnin yapılması.
— hasat anız yakılması gerekir.
2) Sulama
Sulamayla tanm ürünlerinin yetişme süresi kısalır ve verimi yükselir.
Türkiye'de tarımm en büyük sorunu sularna suyu yetersizliğidir. Sulama
sorununun çözülmesi akarsular üzerinde baraj ve göletler inşa
Barajlarda toplanan sulan tanm alanlarına ulaştırmak için sulama kanalları
ve tünelleri inşa edilmektedir.
Aynca sularnada yeraltı sularından da yararlanılmaktadır.
Tarım alanlarınm sulanması İçin büyük projeler geliştirilmiştir. Bunların
başmda ct_mhuriyet tarihinin en büyük projesi Olan Güneydoğu Anadolu
projesi (GAP) ve Konya Ovası Projesi (KOP) getir. GAP'ta hek-
tara yakm alan sulu tanma kazandırılacaktır.
Türkiye'de, yağış rejimine bağlı olarak, Karadeniz Bölgesi dışında bütün
bölgelerde sulama yapdrnadan tanm yapılamamaktadır. Çünkü Karadeniz
dışındaki bölgelerde genel olarak yaz mevsimi kurak geçer.
Tablo. 1: Türkiye'de coğrafi bölgelerin yüzölçümleri
ve tanm alanlanmn bölge İçindeki oranlan
Türkiye'de Toroslar ve Kuzey Anadolu Dağlan, tanm alanlarınm en kısıtlı
Olduğu alanlardır.
b. Tarımda Verimi Etkileyen Faktörler
Verim, birim alandan elde edilen ürün miktarıdır.
Tarımda verimi arttırmak;
— toprak bakımı,
— sulama,
gübreleme,
- tohum ıslahı,
— makineleşme
gibi faktörlere bağlıdır.
Ayrıca üretimde sürekliliği sağlamak amacıyla;
— çiftçinin eğitilmesi,
çifçiye kredi sağlanması (tohum, gübre, çeşitli makine ve aletleri temin
etrnek amacıyla),
uygun pazar koşullarının oluşturulması gerekir.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı / Soru Bankası
Tanm Arazisi
Anadolu Bölgesi
G.Doğu Anadolu Bölgesi 41.876.000
Ege Bölgesi
Doğu Anadolu
Marmara Bölgesi
Akdeniz esi
24222.000
23280,000
23.ııs.öoo
19.911.000
Sulanan
Arazl Oram
10,87
_2J.ş
11,15
2003
10,56
Tablo-2.• Türkiye'de coğrafi bölgelerin toplam tanm alanlan ve
tanm alanlarında sulama yapılan arazilerin oram
ÖRNEK SORU:
Nadasa ayrılan topraWann azaltılması İçin
sulanabilir alanların genişletilmesi gerekir.
Önerişini yapan kişi, nadasa ayrılan
topraklarm genişliğini aşağıdakilerden
hangisinin sonucu olarak gösteremez?
A) Yağış miktarının yetersiz olması
B) Yaz kuraklığının uzun ve etkin olması
C) Tarımla uğraşan nüfusun azalması
D) Yağış rejiminin düzensiz olması
E) Yaz aylarında akarsuların debilerinin
ÇÖZÜM:
Nadasa ayrılan topraklann genişliği iklim
koşullan ve sulama Olanakları İle İlgilidir.
Bu nedenle nadasa ayrılan topraklann
genişliği tarımla uğraşan nüfusun azal-
maşının bir sonucu değildir.
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi sulanabilen
alanların genişletilmesine bağlı değil.
dir?
A) Nadasa ayrılan toprakların azalması
B) Sebze üretjmln/n yaygınlaşması
C) Tahıl üretiminde yıllar arasındaki dalga-
lanmalann azalması
D) Kaliteli tohum kullanımının yaygınlaş-
E) Yılda birden fazla ürün alınan tarım
alanlarının genişlemesi
çözüM:
Kaliteli tohum kullanımının yaygınlaşması
tanm alanlarının sulanabilmesiyle ilgili
YANIT: D
Coğrafya 7-2 Konu Suu Bankası
