TÜRK İNKILABI
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 17 Kaşım 1924
Atatürk'ün Milli Mücadele döneminde beraber yol aldığı bazı arkadaşları mec-
liste ona karşı muhalif olmuşlardı, Özellikle inkılaplar için erken davranıldığını
düşünüyorlardı. Oluşan bu fikir ayrılığı sonunda Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci
muhalefet anlamında İlk partisi 1 7 Kaşım 1924'te kuruldu,
Kazım Karabekir başkanlığında kurulan muhalefet partisinin kurucuları Rauf
Orbay, Adnan Adıvar, Ali Fuat Cebesoy ve Refet Bele'dir.
Atatürk yeni partinin kurulrnaşını memnuniyet İle karşıladı. Çünkü demokra-
silerde çok partili hayat olması gereken en önemli unsurlardan biriydi. Halkın
görüşleri daha fazla meclise yansıyacak ve hükümet denetlenmiş Olacaktı.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının programında dini düşünce ve inançlara
saygılı Olma, ekonomide devletçilik yerine liberalizm, laiklik İlkesini benimse-
mekle beraber dini ön planda tutma gibi konular bulunmaktaydı.
Parti programında yer alan dini düşünce ve inançlara saygılı olma hususu
partiye hilafet yanlılarının katılmasını hızlandırmıştır. Parti zamanla rejime ve
laikliğe karşı olanların toplandığı bir duruma gelmişti,
Şeyh Sait İsyanı içinde bu partinin bazı üyelerinin olmasından dolayı 5 Haziran
1925 tarihinde Takripi Sükun Kanunu gereği parti kapatılmıştır. Terakkiperver
Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılmasıyla Türkiye'de İlk çok partili hayata geçiş
denemesi başarısız olmuştur.
Şeyh Sait İsyanı 13 Şubat - 3 Haziran 1925 ;
Lozan'da İngiltere ile Irak sınırı zengin petrol yataklarına sahip olan Musul'dan
dolayı çözülememişti. Musul Misakı Milli sınırları İçerişinde Olduğu İçin Türkiye
Cumhuriyeti bölgeyi bırakmak istemiyordu. İngiltere'de petrol yataklanndan
TARİH EL KİTABI
