Türk İnkılabı-Eğitim ve Kültür Alanında Yapılan İnkılaplar-lll
Atatürk ve Türk Tarih Tezi
15 Nisan 1931'de Türk Tarihi Tetkik CemiyetYnin kurulrnasından
Sonra Mustafa Kemal Atatürk Türk tarihinin derinlemesine ince-
Jenmesi için çalışmaların başlamasını sağlamıştır. Türk Tarihi Tetkik
Cemiyeti Türk tarihini bilimsel yöntemle incelemek, milfi ve ulusla,
rarası kongrelerde Türk Tarih Tezini açıklamak için çalışmıştır.
"Türk çocuğu ecdâdım tanıdıkça, daha büyük işler yapmak
kendilerinde kuvvet bulacaktır." diyen Mustafa Kemal milletimize
karşı iddialara tarih araştırmaları ile cevap verilmesini istemiştir.
Türk Tarih Kurumunun 1932 yılında düzenlediği ilk Türk Tarih
Kongresinde "Türk Tarih Tezi" tartışmaya açılmıştır.
Kongre sonunda ortaya çıkan tarih tezine göre iki önemli sonL4
ortaya çıkmışür:
Türk tarihi sadece Osmanlı tarihinden ibaret değildir.
Türk milletinin tarihi çok eskidir ve temas hâlinde olduğu muh-
Atelif milletlerin medeniyetleri üzerine tesir etmiştir.
Halkevleri (19 Şubat 1932)
Halkevleri, Cumhuriyet'in ilkeleri ve inkılaplarını halka aktarmak
amacı ile kurulmuştur. Halkevleri aracılığı ile halkın kültürel yön-
den gelişimi sağlanmak İstenmiştir.
Halkevlerinin temelini, 1912 yılında kurulan ancak siyasi merkez
hâline geldiği düşüncesi ile 1931 yılında kapatılan Türk Ocakları
oluşturmuştur.
Halkevlerinin yayın organı ülkü dergisidir.
1951 yılında Adnan Menderes tarafından kapatılmıştır.
Halkevlerinin Çalışmaları
Biçki, dikiş kursları düzenlenmiştir.
Yöresel değerleri ön plana çıkarmaya yönelik sergiler açılmıştır.
Okuma-yazma kursları verilmiştir.
Genel sağlık kuralları öğretilmiştir.
Ailelere soyadı bulma çalışmaları yapılmıştır.
Halkevlerinin ubeleri
Türk Dili Tetkik Cemiyeti
(Türk Dil Kurumu)
(12 Temmuz 1932)
Türk Dil Kurumu, Türk Dili Tetkik Cemiyeti adıyla 12 Temmuz
1932'de Atatürk'ün talimatıyla kurulmuştur.
Cemiyetin kurucuları, hepsi de milletvekili olan dönemin tanın-
mış edebiyatçıları Samih Rifat, Ruşen Eşref, Celâl Sâhir ve Yakup
Kadri'dir. Kurumun ilk başkanı Samih Rifat'tır.
Atatürk'ün sağlığında, 1932, 1934 ve 1936 yıllarında yapılan üç
kurultayda hem kurumun yönetim organları seçilmiş hem dil si-
yaseti belirlenmiş hem de ilmî bildiriler sunulup tartışılmıştır.
1934'te yapılan kurultayda cemiyetin adı, "Türk Dili Araştırma
Kurumu"; 1936'daki kurultayda ise "Türk Dil Kurumu" olmuştur.
Türk Dil Kurumunun Kurulma Amaçları
1928
Dil Encümeni
kurularak araştırmalar
başlatılmış ve İmla
Kılavuzu hazırlanmıştır.
1932
Dil Kurultayının başla-
« 26 Eylül günü Dil
Baymam ilan edilmiştir.
1930
"Güneş Dil Teorisi"
ortaya atılmıştır.
1935
Taama Sözlüğü
çalışmaları
başlatılmıştır.
1932
Dolmabahçe SaraWnda
Birinci Dil Kurultayı
toplanmıştır.
1935
Ankara'da Dil ve Tarih-
Coğrafya Fakültesi
açılmıştır.
Dil alanında
yeni çalışmalar
yapmak
Türkçenin zenginliği-
ni ortaya koymak
Türk dilinin
kökenle rinİ
Türk dilini
yabancı dillerin etki-
sinden kurtarmak
Halk ağımdan derle-
meler yapmak
Yabancı kelimelerin
yerine Türkçe kural-
lora göre kelime
türetmek
Aydınlar ve halk
arasında farklılığı
gidermek
Türkçeyi bilim dili hâ-
line getirmek ve böfr
'ece okuma yazma
oranım artırmak
Teknik kavramlara
Türkçe karşılık
bulmak
"MİMİ duygu ile dil arasındaki bağ çok kuvvetlidir. Dilin millî ve
zengin olması, milli duygunun gelişmesinde başlıca etkendir.
Ülkesini, yüksek istiklalini korumasını bilen Türk milleti, dilini
de yabana dillerin boyunduruğundan kurtarmalıdır."
Üniversite Reformu (1933)
Mustafa Kemal bir reform tasarısı hazırlaması için İsviçre'den
Prof. Dr. Albert Malche'yi ülkeye davet etmiştir.
Prof. Dr. Albert Malche'nin Raporunda;
Üniversitede bilimsel yayın yapılmadığı, hem öğretmenlerin bilgi
düzeylerinin hem de öğretim yöntem ve tekniklerinin yetersiz
olduğunu vurgulamıştır. Albert Malche'ye göre:
11 1 Bilimsel araştırmalara ve yabancı dil eğitimine ağırlık verilmelidir.
2 'Öğretim üyelerinin bilimsel seviyeleri yükseltilmelidir.
'Spor tesisleri, ve yemekhaneler yapılmalıdır.
1 Eğitim faaliyetlerini desteklemek için kongrelerve konferanslar
Rapordan sonra 1933 yılında Darülfünun İstanbul Üniversitesi'ne
dönüştürülmüştür.
1933 yılında oluşturulan İstanbul Üniversitesindeki öğretim üyeleri-
nin büyük çoğunluğu, Nazi Almanya'sından kaçan bilim insanlarıdır.
Atatürk Dönemi Önemli E -itim Kurumları
Dil, edebiyat ve tarih
Güzel sanatlar
Temsil
Kütüphane ve neşriyat
Sosyal yardım
Halk dershaneleri
Köycülük
Müze ve sergi
7 ginliğine kavuşması için bütün devlet teşkilatımızın dik-
katli, alakal' olmasını isteriz. Dil Kurumu en güzel ve ve-
rimli bir iş olarak türlü ilimlere ait Türkçe terimleri tespit
etmiş ve bu suretle dilimiz yabancı dillerin etkisinden
kurtulma yolunda esaslı adımını atmıştır. Bu yıl okullarımızda
tedrisatm Türkçe terimlerle başlamış olmasını kültür hayatımız
için mühim bir olay olarak kaydetmek isterim. "
158
Ankara Hukuk Mektebi (1925)
(Türkiye'de açılan ilk yüksek
öğrenim kurumudur.)
Gazi Eğitim Enstitüşü (1926)
Güzel Sanatlar Fakültesi (1928)
İstanbul Üniversitesi (1933)
Yüksek Ziraat Enstitüsü (1933)
Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya
Fakültesi (1935)
Ankara Siyasal Bilgiler Okulu
(1936)
instagram.com/copysinav
