4.
5.
Türk edebiyatı tarihinde bu sanatçıya asıl ününü kazan-
dıran, Karabibik adil uzun hikâyesiyle Zehra romanıdır.
Konusu Antalya'nın Kaş İlçesine bağlı Beymelik köyünde
geçen ve yazarın o yöredeki görevi dolayısıyla gözlemle-
rine dayandığı anlaşılan hikâyenin en önemli tarafl Ana-
dolu köylüsünün hayatından kesitler vermesidir, Yazar,
kahramanları kendi seviyelerine göre ve mahallî dilleriyle
konuşturmaya dikkat etmiştir, Ön sözüyle beraber Kara-
bibik, Türk edebiyatında realizm ve natüralizmin ilk müj-
decisİ kabul edilmiştir, Ayrıca Türk edebiyatında psikolojik
İçerikli ilk roman kabul edilen ve yazarın ölümünden sonra
yayımlanabilen Zehra, Namık Kemal'in İntibahı ile Ser-
vetifünun Dönemi romanı arasında dikkate değer bir aşa-
mayı gösterir.
Bu parçada eserlerinden söz edilen yazar aşağıdaki-
lerin hangisidir?
6.
Canan - Felatun Bey'le Rakım Efendi
Dilaşup - İntibah
Dilber - Sergüzeşt
Sırrıcemal - Zehra
Yukarıdaki roman kahramanlarının ortak özelliği
A)
B)
C)
D)
E)
Şemsettin Sami
Samipaşazade Sezai
Nabizade Nazım
Mehmet Rauf
Ahmet Mithat Efendi
Tanzimat'ın ilanını izleyen yıllarda kendi kendini
yetiştiren kişilerden biri olan sanatçı, roman ve
tiyatro yazarlığından gazeteciliğe, sözlükçülükten
ansiklopedi yazarlığına kadar değişik alanlarda fa-
aliyet göstermiş ve önemli eserler vermiş bir şah-
siyettir, Elli dört yıllık hayatına tek başına bir insa-
mn gerçekleştirmesi pek mümkün görünmeyecek
sayıda eser sığdırmıştır.
Yenileşme dönemi Türk edebiyatında Batılı yeni
edebi türlerden roman ve tiyatro denemeleri yap-
mış, Türk edebiyatında roman türünün İlk Örneğini
ortaya koymuştur.
Piyesleri, gerek yazıldığı devrin konuşma dili ge-
rekse kuruluşu ve sahnelenmeye uygun oluşları
dolayısıyla benzerlerinden daha başarılı bulunma-
sına rağmen muhtemelen Namık Kemal'in tiyatro-
larının gölgesinde kalmış ve fazla Önem kazanma-
mıştır.
Çok yönlü bir Osmanlı aydınıdır, İlk Türkçe an-
siklopedi Olan Kâmüşü'I—A 'lâmın ve modern an-
lamdaki ilk geniş kapsamlı Türkçe sözlük olan
Kâmüş-l Türkî'nin yazarıdır.
nedir?
A) Karakter değil tip olmaları
B) Tanzimat'ın I. Dönem'inde oluşturulmaları
C) Esir (köle) kahramanlar olmaları
D) Tamamının da tek yönlü işlenmeleri
E) Yanlış Batılılaşmanın örneği olmaları
b/ HATIRLA
Ahmet Mithat, döneminin en çok roman yazan kişisidir:
Hasan Mellah yahut Sır İçinde Sır, Hüseyin Fellah, Jön-
türk, Yeniçeriler, Esrar-ı Cinayet, Müşahedat, Karı Koca
Masalı, Haydut Montori, Dürdane Hanım, Henüz On Yedi
Yaşında, Bahtiyarlık, Esaret, Teehhül, Hayal ve Hakikat
(Fatma Aliye ile), Ahmet Metin ve Şirzat...
ÖNEMLİ
Yanlış Batılılaşma konuşunu işleyen romanların ünlüleri
şunlardır:
2.
3.
4.
5.
6.
Felatun Bey'le Rakım Efendi (Ahmet Mithat Efendi)
Arabada Sevdası (Recaizade Mahmut Ekrem)
Şık, Şıpsevdi, Mürebbiye (Hüseyin Rahmi Gürpınar)
Kiralık Konak (Yakup Kadri)
Yaprak Dökümü, Acımak (Reşat Nuri)
Sözde Kızlar, Fatih - Harbiye (Peyami Sala)
ÖĞREN
Yaban romanının merkez kişisi yani başkişisi Ahmet
Celal'dir. Norm karakteri İse onu köyüne davet eden, ona
bağlılık gösteren ve onu daha İyi anlamamızı sağlayan
Mehmet Ali'dir, Ahmet Celal İçin köy dar-yutucu mekân,
Ankara ise geniş, besleyici açık mekândır. Ankara, kah-
ramanın ideallerinin gerçekleşeceği huzur veren bir yer
olarak tasvir edilir.
o
Yukarıda özellikleri verilen sanatçı aşağıdakilerin
hangisidir?
A)
B)
C)
D)
E)
Ahmet Vetik paşa
Samipaşazade Sezai
Recaizade Ekrem
Nabizade Nazım
Şemsettin Samı
277
