TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
T.C. MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞI
Öğretici Metinler - 1
AYT
3.
ADIM
Tanzimat Dönemi'nde yazılan İlk romanlar romantizmin etki-
siyle kaleme alınmıştır. Ayrıca Tanzimat Dönemi' nde Batı'dan
yapılan ilk çeviri romanlar ağırlıklı olarak romantizmin ürünleri
Olan eşerlerdir. Hâl böyle olunca Osmanlı son dönemlerine
denk gelen bu zamanlarda roman okurlarının romantizmin
karamsar ve melankolik havasına kendilerini kaptırdıkları gö-
rülür. Tabii ki bunda, 0 zamana kadar destanları, halk hikâye-
[erini, menkıbeleri gerçekte yaşanmış gibi okuyan ve anlatan
bu insanların roman kurgusu karşısında kendilerini tam bir
gerçeğin İçinde zannetmeleri yatmaktadır.
Bu parça aşağıdaki yazı türlerinin hangisinden alınmış
olabilir?
A) Makale
D) Eleştiri
B) Fıkra
C) Deneme
E) Söyıeşi
2.
3.
4.
5.
6.
Tekirdağ'da lise 2. sınıf öğrencisi Ayşenaz, sütleğen bitkisi
kullanarak hazırladığı Işıya ve kırışmaya dayanıklı kumaş ile
Uluslararası Bilim Proje Olimpiyatları mühendislik kategori-
sinde 2.1İk Ödülü aldı.
Ailesi çiftçi olan Ayşenaz, sütleğenin oksijeni azalttığını öğ-
renince bundan Işıya dayanıklı kumaş elde edilebileceğini
düşündüğünü belirterek, "Yanmazlık testi yaptım ve ilk ola-
rak kumaşın ilk 14 saniyede alev aldığını gördüm. Normal
bir kumaş 10 saniyede alev alıyor. Bunun günlük hayatımıza
faydası; itfaiyecilerin giydiği kıyafetlerin içinde 'imbentin' de-
nilen kimyasal madde var, bu madde de cilt üzerinde kan-
şer yapabilecek bir etkiye sahip ve kızarıklıklara yol açıyor.
Benim üzerinde çalıştığım sütleğen bitkisi özünü uygulayarak
geliştirdiğim kumaş ise doğada maliyeti az olan ve kanser
riski olmayan bir kumaş."
Verilen haber metninde aşağıdaki 5N1 K İlkelerinden han-
gİsİne yer verilmemiştir?
A) Ne
B) Nasıı
D) Nerede
C) Neden
E) Ne zaman
Divan şiirinde hiciv, halk şiirinde taşlama olarak bilinen tü-
rünün ilk örneği, Nâmık Kemal'in Lisân-/ Osmanînin Edebiyat/
Hakkında Bazı Mülahazat/ Şâmildir yazısıdır. Türk edebiya-
tında bu türde yayımlanan ilk eser, yine Nâmık Kemal'in
adlı kitabıdır.
Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangi-
lerİ şırasıyla getirilmelidir?
A) Makale - Mukaddime-i Celâl
B) Eleştiri - Tahrib-i Harâbât
C) Sohbet - Şiir ve İnşâ
D) Fikra - Evrâk-/ perişan
E) Yergi - Tâkip
Aşağıdakilerin hangisinde eser, tür ve yazar eşleştirme-
sinde yanlışlık yapılmıştır?
A) Bu thke- deneme - Cemil Meriç
B) Bize Göre- makale - Ahmet Hâşim
C) Mavi Sürgün - anı - Halikamas Balıkçısı
D) Tek Adam - biyografi - Şevket Süreyya Aydemir
E) Sözden Söze - deneme - Nurullah Ataç
Edebiyatımızda kimi makaleler kimi edebî dönemler için âde-
ta bir İşaret fişeğidir. Bu makalelerin yayımlanması ait Olduğu
edebî dönemin başlangıcı olmuştur. Bir döneme mensup bir
kişinin değil bütün bir dönemin edebî anlayışını yansıtmaları
da bu makalelerin misyonuna katkı sağlamıştır.
Aşağıdakilerden hangisi bu açıklamada sözü edilen ma-
kalelerden biridir?
A) Edebiyat ve Hukuk
C) Şiir ve İnşa
B) Yeni Lisan
D) Tahrib-j Harğbât
E) Zemzeme
Asık suratlı insanlardan hoşlanır mısınız desem tabii bana
gülersiniz. Zaten ben de biraz gülmeniz için söze böyle baş-
ladlrn. Güler yüze ve gülmeye dair Olan bu konuşmayı aşık
suratla dinlemenizi istemem tabii. Konuşurken söze başladı-
ğınız sırada karşınızdakinin kaşlarını çattığını, asık bir surat-
la sizi dinlediğini görürseniz konuşmak hevesiniz kırılır. Lafl
kısa kesip bu tatsız sohbeti bir an önce bitirmeye bakarsınız.
Bir de karşınızdakinin sizi güler yüzle dinlediğini hatta araya
biraz da tatlı söz karıştırarak sohbete renk verdiğini görecek
olsanız konuştukça konuşasınız gelir.
Bu parça aşağıdaki edebî türlerin hangisinden alınmış
olabilir?
A) Deneme
D) Eleştiri
B) Makale
C) Sohbet
E) Fıkra
