TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
T.C. MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞI
Masal - Fabl - Destan - Efsane -
Halk Hikâyesi - Mesnevi
AYT
3.
ADIM
Masal İle İlgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Masalların ilk üreticisinin kim olduğu belli değildir. Sözlü
kültürde kuşaktan kuşağa aktarılarak gelen anonim bir
türdür.
B) Masal anlatan kişilere "masal anası", "masalcı", "masal
ebesi/ninesi", "masal atası” gibi isimler verilmektedir.
C) İslamiyet öncesi Türk devletlerinden biri Olan Uygurlara
ait Irk Bitig ve Prens Kalyanamkara ve Papamkara adil
eserler ilk masal motiflerinin yer aldığı eserlerdir.
D) Masalların kahraman kadrosunu inşanlar, hayvanlar gibi
gerçek varlıklarla; dev, şahmeran gibi hayalî varlıklar
oluşturur.
E) Pançatantra, "Beş masal kitabı" anlamına gelmekte olup
Hint masal kitaplarının en eskisidir.
2018 AYT
2. Zühre'nin annesi sihirbazı çağırıp durumu anlattı:
"Padişah, Zühre'yi Tahir'e verecek, ben buna razı değilim.
Tahir, vezir oğlu; benim kızım padişahlara layıktır. Bir ilaç ile
padişahı Tahir'den soğut..." dedi. Padişah, sihirbazın hazırla-
dlğl şerbeti içince Tahir'den soğudu ve onu saraydan kovdu.
Tahir ile Zühre birbirinden ayrılınca gece gündüz ağlaştılar.
Zühre'nin aşkından deliye dönen Tahir, eline sazını alıp bağ-
[ara ve bahçelere gidip türküler söylemeye başladı:
"Yârden ayrılmakllğım figandır
Dîdelerim pürnem, kaddİm kemândır
Tan etmeyin dostlar âh u zârıma
Dostu görmeyeli hayli zamandır"
diyerek gönlünü avutmaya çalışıyordu. Bazen de aklına gelen
türküleri yazıyor ve geçtiği yerlerde bırakıp gidiyordu. Bu şiirler
başkalarının eline geçince aşkları bütün şehre yayıldı. Yaşlı ka-
dınlar bu şiirlerden bazılarını Zühre'ye de götürüyorlardı.
Bu parçayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söyle-
nemez?
3.
(I) Uç Şehitler Destanı, Türk edebiyatının yapma destan örnek-
Erinden biridir. (II) Çanakkale Savaşı'nı temel alan bu eserde
kahramanlık ögeleri bulunmaktadır. (III) Kırk dokuz şiirden olu-
Şan destanda ana motif Mustafa Kemal'dir. (IV) Atatürk; doğal
destanlarda aşıl kahramana ve askerlere yardım eden, yol
gösteren zor anlarda onların imdadına yetişen güçlü varlığın
modern destandaki yansıması Olarak görülür. (V) Fazıl Hüsnü
Dağlarca; konuşmalardan, konuşturmalardan, alegorik anla-
tımdan yararlanmıştır.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde "Uç
Şehitler Destanı" İle ilgili bilgi yapılmıştır?
C) III
2018 AYT
4. "Kuşların dili" anlamına gelen ve mesnevi nazım şeklinde
yazılmış Olan adil eser, İranlı şair Feridüddin Attar tara-
fından kaleme alınmıştır. İçinde tasavvufi hikâyeler bulunan
eserin Türkçe uyarlaması, yazıldığı dönemin dil özelliklerini
göstermesi bakımından Oldukça önemlidir.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi
getirilmelidir?
A) A,ıakâlât
C) Mantıku7-Tayr
B) Garibnârne
D) Dânişmendnâme
A)
B)
C)
D)
E)
Bir halk hikâyesinden alınmıştır.
Menşur ve manzum parçalar İçerir.
Ait Olduğu dönemin dil özelliklerini yansıtır.
Nesil çatışması üzerine kurulmuştur.
Olağanüstü ögeye yer verilmiştir.
E) Atebetü'l-HakĞyık
2019 AYT
5.
Yine günlerden bir gün Ay Kağan'ın gözü parladı. Doğum
şancıları başladı ve bir erkek ÇOCUğU Oldu. Bu çocuğun yüzü
gök, ağzı ateş gibi kızıl, gözleri ela, saçları ve kaşları kara
İdi. perilerden daha güzeldi. Bu çocuk anasının göğsünden
ilk sütü emdi ve bir daha emmedi. Çiğ et ve çorba istedi. Dile
gelmeye başladı. Kırk gün sonra büyüdü, yürüdü ve oynadı.
Ayağı Öküz ayağı gibi, beli kurt beli gibi...
Oğuz Kağan Destanîndan alınan bu metinle İlgili aşağı-
dakilerden hangisi söylenemez?
A) Kahramanı ruhsal derinlikleriyle tasvir edilmiştir.
B) Gerçek ve hayalî unsurlar bir arada verilmiştir.
C) Tasvirlerde tabiat unsurlarına başvurulmuştur.
D) Zamanla ilgili unsurlar gerçeküstüdür.
E) Kahramanı olağanüstü özellikler taşımaktadır.
10
