TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
T.C. MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞI
Giriş
AYT
ORTA TÜRKÇE
3.
ADIM
Aşağıdakilerden hangisi Zemahşeri'nin Arapça Öğren-
mek İsteyenler İçin kaynak niteliği taşıyan sözlük türün-
deki eseridir?
3.
A)
B)
C)
D)
E)
Kâmıûs-/ Türkî
Lehce-i Osmânî
Divânu Lugâti't- Türk
Mukaddjmetü 7- Edeb
Muhâkeme tü 'I-L ugâteyn
BATI TÜRKÇESİ
GONEYBATI TÜRKÇESİ
KUZEYBATI TU RKÇ:ES
ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİ
OSMANLI TÜRKÇESİ
TÜRKÇESİ
Bu tablodaki kırmızı kutucuğa aşağıdaki eserlerden han-
gİsİ getirilemez?
A) Kutadgu Bilig
C) Atabetü'l-Hakâyık
B) Dîvân-' Hikmet
D) Dîvânu Lugâti't-Türk
2.
Köşede rahat bir koltuk gibi
Her zaman beni bekleyen
İçime gömülüp
Işıklı bir günün orta yerinde uyumak!
Bu metinle aşağıdakilerden hangisi dilin tarihî süreç İçe-
risİndekİ değişimini Örneklemek amacıyla kıyaslanabilir?
A) Dün yine Belören'in tepelerine çıktım ve bizim çobanı
aradım. O tepe senin, bu tepe benim dedim fakat bir türlü
koyun sürüşünü göremedim. Sıcağın tesiri İle bir meşenin
gölgesinde oturup serinlemeye çalıştım. Uzunca bir süre
oturduktan sonra aşağılardan çan sesi gelmeye başladı
ve ben şevindim.
B) İki üç saat Önce mektup diye sana bir tomar gönderdim. Şim-
di canım sıkkın sana birkaç söz çiziktiriyorum. Malum a ge-
nerale gittik, iş oldu gibi yani John'un buraya gelmesi, yalnız
bundan evvel birkaç kere Oldu bitti gibi gözüktü, yirmi dört
saat sonra, durum alabora oldu. Onun için memnun olamı-
yorum. inşallah yanılmışım. Şimdi matbaadayım.
C) İstanbulll'dur. Evşâtın İşitdügümüz şu'arâdandur. Bâr-
gâh-' mu'allânun kunbaracı bölügünden imiş. Hadd-ı
zatında ag u kara okumamış 'âmîdür amma âteş-bâzlık
şan'atinde hemân bir çakım kav ve bir pâre yanar Od İmiş.
D) Sıkıntı zamanlarımda da inanmayacaksınız, maviye ve
mora çelme takarım. Çünkü beni ancak onlar oyalar, on-
lar durgunlaştırır. Gök rengine göz kırpan tirşeye de hayır
demem. Samur kaşlı resimleri de gündemden hiç indir-
mem. Bunlar ince tüylü, çok yumuşak anılardır.
E) — Daha Ölmedik Ali emmi, çocuklar Ihlamur kaynatacaklar,
dedi. Hani istersen cin mısırı da patlatırız. Ali emmi:
— Bizim ev değil ki bulunmasın, dedi ve birdenbire ciddileşi-
verdi, biz essahtan kocamışız, lafın ucunu koyverdik gitti.
4.
E) KitĞb-ı Dede Korkut
Yunuş Emre'nin şiirlerinde geçen ve Eski Anadolu Türkçesinin
izlerini taşıyan kelimelerden bazıları anlamlarıyla birlikte Şu Şe-
kildedir:
Sınuk
Bug
Assı
öt-
Bezek
iril-
Tudaş Ol-
Esrük
Arkurı
Yagı
Yort-
kırık
sıkıntı, gam
fayda, kazanç, kâr
geçmek
süs
İhmalkâr
Ayrılmak, uzakla mak
Rast gelmek
Aklı başında olmayan
ters, aykırı
hasta
düşman
hızlı koşmak
iyi, güzel
Tablodan hareketle aşağıdakilerden hangisi
A)
B)
C)
D)
Eski Anadolu Türkçesinde küçük ünlü UYLlmU kurall (Düz-
lük - yuvarlaklık uyumu) bulunmamaktadır.
Eski Anadolu Türkçesinin en belirgin özelliklerinden biri
olan yuvarlaklaşma hadisesi, Yunus'un şiirlerinde yaygın
olarak kullanılmıştır.
Yunus'un eserlerinde halk kültürü, deyimler, mahallî ifa-
deler öne çıkmıştır.
Yunus'un eserlerinde kullandığı kelimeler, günümüz Türk
şivelerinde birtakım şeş değişikliklerine uğrayarak kulla-
nılmaktadır.
E) Yunus'un şiirlerinde Arapça ve Farsça kelimeler yoktur.
27
