TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
T.C. MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞI
Giriş
AYT
2.
ADIM
Aşağıdaki eserlerden hangisi Türkçenin sözlüklerinden
biri değildir?
A)
B)
C)
D)
E)
Kâmûs-ı Türki
Lehce-j Î
Dîvânu Lugâti't-Tütk
Mukaddimetü7-Edeb
Muhâkemetü'l-L ugâteyn
2.
3.
4.
5.
Tarih bilimi veya tarihçi; genelde insanlığın, özelde toplumla-
rın geçmişte karşı karşıya kaldığı önemli olayları ayrıntısına
girmeden konu edinir. Edebiyat ise daha çok tarihin anlatma-
dığl şıradan kişi ve olaylarla, bunların bıraktığı izlerin ayrın-
tllarıyla ilgilenir. Tarihî şahsiyetlerin tarihte üstlendikleri rolün
dışında yaşantılarına ait örneklerin belli bir olay örgüsü içinde
anlatımı edebiyat biliminin, edebiyatçıların, roman ve hikâye
sanatının ÇIeri arasında yer alır. Edebî eserin tarih öğretmek
gibi bir işlevi olmasa da tarih ilmini anlama ve sevdirme yo-
lunda etkin bir rolü vardır. Bu bağlamda tarihçinin yazdıkla-
rıyla sunulan bir tarihî Olay veya şahsiyet, edebiyat ve edebî
mahsuller vasıtasıyla kişilerin ilgi alanı hâline getirilebilir.
Bu parçada edebiyat ve tarih ilişkisi ile ilgili aşağıdakiler-
den hangisine değinilmemiştir?
Usküdar iskelesinde vapuru dolduran birçok tazenin, kucak-
[arında çocukla gelen emzikli annelerin yüzlerine dikkatle ba-
karak saadetlerine imrendi. Keşke şimdiye kadar bir çocuğu
olsaydı... Bir çocuk ne büyük teselli! Bir çocuk onu bu felâke-
tinde ne İyi avutabilir, bir çocuk, belki babasını da aileye daha
iyi bağlar, böyle düzensizliklere engel Olur, hiçbir geçimsizliğe
meydan bırakmazdı. Hakikaten ne iyi şey, ne saadet, bir ço-
cuk anası olmak.
Bu parçadan hareketle aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?
A)
B)
C)
D)
E)
Edebiyat psikoloji biliminden yararlanır.
Edebiyatın temel konuşu inşandır.
Edebî eserlerde gerçeklik kurmaca içinde anlatılır.
Edebî eserlerde toplumsal konular ele alınır.
Edebiyatın amacı, insan davranışlarının nedenlerini bul-
maktır.
A)
B)
C)
D)
E)
Edebî eserler tarih kitaplarında yer almayan kişi ve olay-
lara da yer verir.
Edebî eşerler, tarihin sevilmesinde ve anlaşılmasında et-
kilidir.
Edebiyat tarihte yaşamış kişilerin yaşantılarına ait ayrıntı-
lan belli bir Olay örgüsü İçinde anlatır.
Edebiyatçı, tarihî olayları tarihçi kadar iyi bilmelidir.
Edebî eserin amacı tarih öğretmek değildir.
Birbirine yaslanmakla ayakta durabilen bu ahşap evler, sanki
bir sıraya gelmiş uyuyorlar. Yerde duvar üstünde sönük ba-
kışlarıyla ağır ağır gezinen, tüyleri dökülmüş, derisi karnına
yapışmış, birkaç kedi sokağın hareketsizliğini canlandırıyor.
Cumbaların birine aşılmış küçük kafesteki şaka kuşu kafesin
çubuklarını gagalayarak aşağı yukarı çırpınıyor.
Bu parçayla İlgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A)
B)
C)
D)
E)
Öznel bir bakış açışıyla yazılmıştır.
Edebî bir metinden alınmıştır.
Dil göndergesel işlevde kullanılmıştır.
Somutlamaya başvurulmuştur.
Sanatlı ifadelere yer verilmiştir.
Toplumsal kişilikleri ile biyolojik kişilikleri arasındaki çatış-
maların kurbanı olan üç genç kızın öyküsünün anlatıldığı
Yalnızız romanı manevi değerlerin zaafa uğraması sonucu
insanın içine sürükleneceği açmazların maddeci görüşlerle
çözümlenemeyeceği gerçeğini kabule yanaşmayanların so-
nunda yalnızlığa düşüp hüsrana uğrayacağı tezi çerçevesin-
de kurulmuştur. Roman kahramanı Samim'in "Simeranya”
adını verdiği ütopik dünyaya ait tasarısının büyük ölçüde
İşlendiği Yalnızız, esas itibariyle düşünsel yanı ağır basan
bir romandır. Yazar romanını bir düşünce üzerine kurmuş,
figürlerini de o düşüncenin temsilcileri olarak tanıtmıştır. Söz
konuşu düşünce İse düalizmden başka bir Şey değildir.
Bu parçadan yola çıkılarak sözü edilen romanda edebi-
yatın hangi bilimden yararlandığı söylenebilir?
A) Tarih
D) Fizik
B) Sosyoloji
C) Felsefe
E) PSik010ji
25
