TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
6.
7.
8.
I. Türlüg çeçek yarıldı
Barçın yadhım kerildi
Uçmak yeri körüldi
Tumlug yana kelgesüz
(Türlü çiçekler açıldı, ipek kumaştan yaygı serildi,
tin yeri görüldü, kış yine gelecek değildir.)
cenne-
9.
10.
3. ADIM
Nazire, bir şiire başka bir şairin aynı konu ve vezin, kafi-
ye veya redifle yazılan şiirlerin genel adıdır. Fars ve Türk
edebiyatlarında ise XII. yüzyılda görülmeye başlanmıştır.
Anadolu'da XIII. yüzyıldan sonra gelişen Türk edebiyatı için
bu bir örnek olmuş ve Yunus Emre de Ahmet Yesevrnin şiir-
Erine nazireler yazmıştır.
Işkıng kıldı şeydâ mini cümle âlem bildi mini
Kaygum sin sin tüni küni minge sin ok kirek sin
Buna göre Ahmet Yesevî'ye ait olan beyit için yazılmış
nazire aşağıdakilerden hangisidir?
II. Eren alpı okuştllar
Kıngır közün bakıştılar
Kamug tolmun tokuştllar
Kılıç kınka küçün sığdı
(Yiğitler çağrıştılar, yan gözle bakıştılar,
vuruştular, kılıç kına güç sığdı.)
Bu dörtlüklerin ortak özellikleriyle İlgili
I. kafiye örgüsü,
II. tema,
III. kafiye türü,
IV. söz sanatları,
V. hece sayısı,
özelliklerinden hangileri ortaktır?
bütün silahlarla
C) l, III ve ıv
A)
B)
C)
D)
E)
Gönlüm evini ışkun içün dutmışam makâm
Genc-i nihânı gör ki ne virana yazmışam
Işkun aldı benden beni bana şeni gerek şeni
Ben yanaram dün ü güni bana şeni gerek şeni
Hürrem irdi bu kerâmetlü gün iy kân-ı kerem
Iyş u zevk it ki fedâdur yoluna cân-ı kerem
Işk bâzârında sana çünkİ hâsıldur ziyan
Bellü bil kim aşsı kılmaz nâle vü efgân gönül
Iyd-ı ferhundene kurbân ide a'dânı felek
Sen ehibbâna buyur âb-ı sehâ nân-ı kerem
D) II, III ve V
E) II, IV ve v
Aşağıda Geçiş Dönemi eserleri İle İlgili verilen bilgiler-
den hangisi
A) Kutadgu Bilig, Geçiş Dönemi'nin edebî eser niteliği taşl-
yan ilk ömeğidir.
B) Divânu Lugâti't-Türk, Türkçenin bilinen ilk sözlüğü, ilk dil
bilgisi kitabıdır.
C) Atabetü'l Hakayık, dinî-tasavvufi edebiyatın ilk ömeğidir.
D) Atabetü'l Hakayık, Islam inançlarını telkin eden ilk eser-
E) Kutadgu Bilig, ilk mesnevi ve ilk siyasetname örneğidir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bilgi vardır?
A) Orhun Abideleri ile ilgili en eski bahis 13. yüzyılda Cüvey-
ni tarafından yazılan Târîh-i Cihângüşâdır.
B) Türkiye'de Köktürk Yazıtları'nı İlk tanıtan bilim adamı Ne-
cip Âşırn'dır.
C) Orhun Abideleri'nin harf sisteminin çözülmesinde yazıt-
larda bulunan Çince metinler önemli birer ipucu olmuştur.
D) Abidelerin harf sisteminin tam çözümü Reşit Rahmeti
Arat tarafından 1893 yılında gerçekleştirilmiştir.
E) Köktürk alfabesi 38 harften oluşur. Bunlardan 4'ü ünlü,
31 'i ünsüz, 3'ü çift ünsüz şeşler İçin kullanılır.
(I) Kutadgu Bilig, aruz Ölçüşüyle yazılmış alegorik Özellikler
taşıyan mesnevi türünde bir eşerdir. (II) Eserin kahraman-
larından Kün Togdı (Hükümdar) adaleti, Ay Toldı (Hüküm-
darın Oğlu) saadeti, Ogdülmiş (Vezirin Oğlu) aklı, Odgurmış
(Vezirin kardeşi) ise akıbeti temsil eder. (III) Ansiklopedik bir
sözlük olan DivĞnu LugĞti't-Türk, içerik olarak bize o dönem-
deki Türk boyları, bu boyların kullandıkları Türkçe arasın-
daki farklılıkları ve en önemlisi de sözcükleri hakkında bilgi
veren geniş bir sözlüktür. (IV) 12. yüzyılda yazıldığı tahmin
edilen Atabetü'l Hakâyık (Hakikatlerin Eşiği) mensur Öğüt ki-
tabıdır, nerede ve ne zaman yaşadığını bilmediğimiz Türk ve
Acem meliki Muhammed Dâd Ispehsâlâr Bey'e sunulmuştur.
(V) Ahmed Yeşevünin hikmetlerinin başlıca gayesi, İslâm di-
nine yeni girmiş veya bu dini henüz kabul etmemiş Türklere
İslamiyet'in esaslarını anlatmaktır.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi
yanlışı vardır?
A) Yalnız III
D) ve v
B) II ve III
