TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
3. ADIM
4.
(I) Polisiye türü edebiyatta her zaman yerini bulmuş ve okurlar
tarafından da merakla okunmuştur. (II) Polisiyenin ilk örneklerini
Edgar Allan Poe, Morgue Sokağı Cinayeti adlı eseriyle vermiştir.
(III) Polisiye türünün edebiyatla yaygınlaşması Sherlock Holmes
ve Arşen Lupin şerileriyle oluşmuştur. (IV) Polisiye türü, Türk
edebiyatına önce çeviriler yoluyla girmiştir. İlk telif polisiye türü
ise Ahmet Mithat Efendi taralından yazılan Letâif-i RivâyĞt seri-
sindeki hikâyelerdir. (V) Daha sonrasında Peyami Safa, Kemal
Tahir, Ahmet Ümit, Alper Canıgüz gibi yazarlar bu türde eserter
vermişlerdir.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi
vardır?
2021 AYT
C) III
D) IV
2019 AYT
5. Bilinç akışı; romanda figürlerin Ç dünyalarını kendi zihinlerinden,
bütün karmaşasıyla aracısız bir şekilde aktarmayı amaçlar. Bu,
çağrışıma dayalı olarak birbirini İzleyen düzensiz yapıdaki cümle
ve sözcüklerle ortaya konan bir tekniktir. Bu teknikte kahramanın
zihni ve iç dünyası; düşünceler, dağınık sözler, imajlar ve sem-
bollerin çağrışım silsileleri hâlinde verilmesiyle aktarılır. Bu yö-
nüyle kahramanın Ç şeşinin anlatıldığı ancak tamamen yazarın
kontrolünde olan iç monolog tekniğinden ayrılır.
Bu açıklamaya göre aşağıdaki parçalardan hangisi bilinç
akışl tekniğine örnek olarak gösterilebilir?
A) Bugün sokağa çıkmaya karar verdim. Günseli'ye gitmek isti-
yordum. Birkaç gündür İzinli Olduğunu biliyordum. Evden çık-
tim, yavaş yavaş yürüyerek caddeye ulaştım. Kalabalık birden
şaşımı beni, başm döndü. insanlar, bana çarparak yanımdan
geçiyorlardı.
B) Gözlerini açtıktan sonra da bir süre rüyayı kafasında yaşadı,
gerçeği hemen kabul edemiyordu. Gördüğü rüyaya haya-
linden eklemeler yaptı, aklının gözlerinde sürdürdü rüyayı.
Sonra görüntüler bütünüyle şilindi, yerini, bir rüya boyunca
unuttuğu düşüncelere, meselelere bıraktı.
C) Ahmet telefonu, bastırmaya çalıştığı bir Öfkeyle kapadı. par-
maklanyla masanın üzerine sinirli sinirli vurarak Önce Cevdet
Bey'in resmine, sonra Osman'a baktı. "Evet Cevdet Bey'in
resmini yapmalı!" diye düşündü.
D) İster istemez bir yabancının horladığı bir odada geceleye-
cektin. Daha sonraları birçok kişinin horladığı odalarda kal-
din. Ve mışıl mışıl uyudun. Güzel rüyalar gördün. O gece, bir
yandan bir yana dönmüş, doğru dürüşt uyuyamamıştın.
E) Mutlak birisini çiğnedi, bu herifi hapse tıktılar. Ne kadar mü-
nasebetsizlik!.. On altı yaş ölmek için pek erkendir. Ah! Arlık
vapura gidemem... Yazık... Hey terbiyesiz dağ adamı! Bu kü-
für doğrusu unutulmaz... Arabacı! Sür be herifl Şu Andon'un
yaptığı işi de görüyor musun?
11
6.
7.
Bu "yaban" lafı, beni, önce çok kızdırdı. Fakat sonra anladım ki
Anadolulular, Anadolu köylüleri, tıpkı eski Yunanların kendile-
rinden başkasına "barbad' lâkabını vermesi gibi, her yabancıya
yaban diyorlar. Bir gün... bir gün onlara, ispat edebilecek miyim
ki ben bir "yaban" değilim? Benim damarlarımdaki kan onların
damarlarında işleyen kandır. Aynı dili söylemekteyiz. Aynı tarihî
ve coğrafi yollardan, hep birlikte gelmişizdir. ispat edebilecek mi-
Yim ki aynı Allah'ın kuluyuz! Aynı siyasi mukadderat, aynı sosyal
bağlar, bizi kardeşlik, evlâtlık, analık babalık üstünde bir yakın-
lıkla birbirimize bağlamıştır. Lâkin hangi sözlerle, hangi seslerle?
Gündelik hayatın ufak tefek Myaçlarını bile anca İfadeye güç
bulabiliyorum. Nerde kalmış ki onlarla, bu kadar genel konular
üzerinde konuşacağım!.. Gün geçtikçe daha iyi anlıyorum: Türk
"entelektüel"i, Türk aydını, Türk ülkesi denilen bu engin ve ISSIZ
dünya içinde bir garip yalnız kişidir.
Bu parçayla İlgili aşağıdakilerin hangisi söylenemez?
A) Kahraman bakış açışl kullanılmaktadır.
B) Aydın ile halk arasındaki uçurum ele alınmaktadır.
C) Olay hikâyesine özgü bir anlatım sergilenmektedir.
D) Anlatıcının düşünceleri İç konuşmalarla verilmektedir.
E) Yaşananların anlatıcı üzerindeki etkisi işlenmektedir.
Ustkurmaca, belli sınırlar Çinde tanımlanabilecek bir anlatım tek-
niği olmaktan ziyade farklı tekniklerle metne kazandınlan bir üst
kimliktir. Bir kurmaca metnin "üstkurmaca" Olarak adlandırılma-
sındaki temel gerekçe, söz konuşu metnin kurmaca ile gerçeklik
arasındaki yapay ayrımı ortadan kaldırması ve bu sınırın yapay-
lığını sürekli olarak okura hatırlatmasıdır. Kendi kurmaca yapısı-
nın bilincinde Olma, kendi yapay doğasına gönderme yapma ve
kendi yaratılış evresini konu edinme gibi üstkurmacanın ayırt edi-
ci Özelliklerini belli düzeylerde barındıran romanlar, postmoder-
nizmin öncesinde de mevcuttur. Hem geleneksel romanda hem
modern romanda hem de postmodern romanda üstkurmacayla
kurgunun sağlandığı görülür.
Buna göre aşağıdaki farklı roman türlerinin hangilerinde
üstkurmaca tekniği kullanılmış olabilir?
A)
B)
C)
D)
E)
Araba Sevdası - Anayurt Oteli - Gece
İntibah - Tehlikeli Oyunlar - Sahnenin Dışındakiler
Cezmi - Tutunamayanlar- Saatleri Ayarlama Enstitüsü
Müşahedat- Tutunamayanlar- Puslu Kıtalar Atlası
Felğtun Bey İle Hâkm Efendi - Aylak Adam - Kitab'ül - Hiyel
