TÜRK DESTANLARINDAKİ MOTİFLER
Kök- BÖrİ
Rüya
Ağaç
At
Ok-yay
Mağara
Yada
Alp Tipi
Bilge
Kadın TİPİ
Savaş gücünü simgeler. "Tanrı kurt", "anne kurt'
ve "yol gösteren kurt- olarak karşımıza çıkar.
Kahramanların doğduğu kutsal bir ışıktr.
Kahramanların yaşam tarzlarını, hareketlerini be-
lirler: onlara gelecekteki olaylardan haber verir.
Sığınak , ana ya da ata olarak karşımıza çıkar; var-
lığı, devleti temsil eder.
Kahramanın başanya ulaşmasında en önemli güç-
tür. Kahramam uyarır, korur ve başanya ulaştırır.
Türklerin savaşçılığını ternsil eder. Kahramanların
yeteneğhi sergNernek içh bir araçtır,
Anne karnını ve sığınağı temsil eder
Millî birlik ve bütünlüğü, devletin sürekliliğini ve
halkın mutluhağunu temsil eder
TURK DESTANLARINDA TİPLER
Savaşçı, kahraman, cesur ve lider kişilerdir. İsla-
miyet'in kabulünden sonraki destanlarda bu tip
"Alp-Eren" tipine dönüşmüştür
Öğüt veren. yol gösteren, saygı duyulan, manevi
lider konumundaki kişidir. 'Ak sakallı dede- ola-
rak da bNinİr.
Erkeğin en büyük destekçisidir; koruyucu, birleş-
tirici özelliği olan kişidir.
İSLAMİYET'TEN ÖNCEKİ TÜRK DESTANLARI
I. Yaratılış Destanı
Lj Altay Türklerme ait bu destanda evrenin yaratılışı, evrendeki
düzen, iyilik ve kötülüğün kökenleri anlatılır.
2, Alp Er Tunga Destanı
S" Türklerine ait destanda, MÖ 7. yüzyılda yaşayan Saka
hükürndan Alp Er Tunga'nm yiğitlikleri ve Türk-İran savaşları
anlatılır. Alp Er Tunga, İranlıların Ünlü destanı Şehnâme'de At-
raşiyab (Efraşiyap) olarak geçmektedir.
3. Şu Destanı
-j Saka Türklerine ait destanda, MÖ 4. yüzyılda yaşayan Saka
hükümdarı Şu'nun yiğitlikleri ve Makedonya kralı Büyük İş
kender'le mücadelesi anlatılır.
4. Oğuz Kağan Destanı
Hun Türklerine ait destanda, MÖ 209-174 yıllan arasında hü-
kümdar olan Mete'nin hayatı ve mücadelesi anlatılır. MÖ II,
yüzyılda oluşmaya başladığı anlaşılan Oğuz Kağan Destanı
XIII. yüzyılda yazıya geçirilmiştir,
5. Attila Destanı
-j Hun Türklerine ait destanda Hun hükümdarı Attila'nın müca-
delesi, yaptığı fetihler anlatılır.
6. Bozkurt Destanı
-j Göktürklere ait destanda, savaştan yaralı olarak kurtulan bir
Türk'ün, dişi bir kurt tarafından kurtarılıp korunması ve Gök-
türkIerİn bu dişi kurttan türemesi anlatılır.
7. Ergenekon Destanı
-j Bir savaşta yenik düşen Göktürklerin Ergenekon'a sığınma-
uzun bir süre sonra demirden dağı eritmeleri, oradan Çı-
kıp büyük bir devlet kurmaları anlatılır.
NOT
Ergenekon'dan çıkış günü olarak kabul edilen "Nevruz" , eski
takvimlere göre yılın ve baharın ilk günü sayılan martın yirmi
birine rastlayan gündür. 21 Mart, günümüzde bazı Türk top-
luluklannda Bahar Bayramı olarak da kutlanmaktadır,
8. Türeyiş Destanı
Uygurlara ait destanda, Uygur hakanının kızlarını erkek bir
kurtla evlendirmesi ve Uygurların bu soydan türeyişi anlatılır.
9. Göç Destanı
Uygurlara ait destanda, Uygurların kutsal kabul ettikleri taşı
Çinli prensesin oyunlarıyla ellerinden çıkarmaları ve bunun
üzerine başlarına gelen felaketler yüzünden Doğu Türkistan'a
göç etmeleri anlatılır.
10. Mani Dininin Kabulü Destanı
Uygurlara ait destanda, BÖgü Kağan'ın ve Uygurların Mani-
haizm'i kabul etmesi anlatılır.
