TORK DİLİ VE EDEBİYATI
METİNLERİN SINIFLANDIRILMASI 4
KİŞİSEL HAYATI KONU ALAN METİNLER
MEKTUP
kuruma bir isteği bildirmek amacıyla
yazılan özel ve resmî haberleşmeyi
sağlayan yazılardır.
• En eski örnekler Mısır firavunları
ve Hititlere aittir.
• Düzyazı şeklinde yazılır.
• özel, resmî, iş, edebî ve açık
olmak üzere türlere ayrılın
'MAKALE
GÜNLÜK (GÜNCE)
ANI (HATIRA)
BİYOGRAFİ
1 OTOBİYOGRAFİ
—P GEZİ YAZISI
(Yaşam Öyküsü)
(Öz Yaşam Öyküsü)
• Edebiyat, sanat, siyaset, ticaret vb. • Yaptıkları ve yaşadıklarıyla
alanlarda yaptıkları ve yaşadıklarıyla toplumu etkilemiş, başarılı olmuş
kişilerin yaşadıklarını, tanık
oldukları olayları gözlem ve
bilgilerine dayanarak anlattıkları
yazılarıdır.
• Yaşanmış olaylar dile getirilir.
• Tarihsel gerçeklerin öğrenilme-
sine katkı sağlar.
• içtenlik ön plandadır.
• Birinci kişinin ağzından anlatım
esastır.
gününe tuttuğu, günlük yaşamın-
dan kesitler sunduğu yazılardır.
• Yazarın kişiliği, ruhsal yapısı ve
düşünce yapısı günlüklere yansır.
• Olayları yaşayan kişiler tarafın-
dan kaleme alınır.
Doğal, samimi bir üslupla
kaleme alınır.
• Birinci kişi ağzından yazılan,
kısa ve özlü yazılardır.
• Dil, konuşma diline yakın bir
dildir.
devrini etkilemiş kişilerin hayatını
anlatan yazılardır.
• Anlatılanlar bilgi, belge ve
kanıtlara dayanır.
• Anlatımında üçüncü kişi anlatımı
kullanılır.
• Sade, açık bir dil kullanılır.
• Kişi, tarihsel sıralama dikkat
edilerek anlatılır.
bir kişinin kendi yaşamını yine
bizzat kendisinin anlatmasıdır.
• Birinci kişili anlatım kullanılır.
• Merkezinde birey vardır.
• öznellikte abartıya kaçınmamalı,
gerçekler göz ardı edilmemelidir.
• Yazarın yaşadığı döneme ışık
tutan yazılardır.
• Bir kimsenin gezip gördüğü yerleri,
bu yerlerle ilgili edindiği bilgi ve
izlenimleri anlattığı yazı türüdür.
• Hayal ürünü yazılar değil, gerçek
yazılardır.
• Gezip görülen yerle ilgili ilginç
ayrıntılar seçilir.
• Amaç, okuru bilgilendirmek, onda
gezip görme isteği uyandırmaktır.
• "Gözlem" gezi yazılarında çok
önemlidir.
GAZETE ÇEVRESİNDE GELİŞEN METİNLER
• Bir konuda okuyucuya bilgi vermek, bir gerçeği açık-
lamak ya da bazı bilgiler çerçevesinde bir düşünceyi
savunmak amacıyla yazılan yazılardır.
• Bir tezi savunmak esastır.
• Konunun uzmanları tarafından kaleme alınır.
• Edebî, sosyal, sağlık, felsefe, sanat, din, teknik,
bilim vb. her konuda yazılabilin
• Bilimsel nitelik esastır. Nesnel verilerden yararlanılır.
• Resmî bir üslup kullanılır.
SOHBET (Söyleşi)
DENEME
• Yazarın özgürce seçtiği herhangi bir konu üzerinde
kesin sonuçlara gitmeden kendi görüş ve düşüncelerini
kendi kendisiyle konuşuyormuş gibi serbestçe anlattığı
yazılardır.
• Yazarın temel amacı bilgi vermek değil, kendini
anlatmaktır.
• Bir sonuca varma, kanıt zorunluluğu yoktur.
• Doğal, samimi bir havada yazılır.
• Rahat okunan bir düşünce yazısıdır.
FIKRA (Köşe Yazısı)
• Gazete sütunlarında yayımlanan; güncel, toplumsal,
siyasal konuların kişisel görüşe bağlanarak etkileyici
bir anlatımla verildiği kısa yazılardır.
Amaç, anlatılan konuyla ilgili bir kamuoyu
oluşturmaktır.
• Yazar, konu seçiminde oldukça özgürdür.
• Ele alınan konunun kanıtlanma zorunluluğu yoktur.
• Çoğunlukla nükteli bir dil kullanılır.
• Günübirlik yazılardır.
ELEŞTİRİ (Tenkit)
• Bir sanat ya da düşünce eserini tanıtırken zayıf ve
güçlü yönlerini belirtme, bir yazarın gerçek değerini
yansıtma amacıyla yazılan yazılardır.
• Yapılan eleştiri somut verilere dayandırılmalıdır.
• Yalın bir dil kullanılmalıdır.
• Eserin olumlu ve olumsuz yönleri birlikte ele
alınmalıdır.
HABER YAZISI
• Bir yazarın herhangi bir konudaki düşüncelerini fazlaca
derinleştirmeden karşısındakiyle konuşuyormuş gibi samimi
bir havada anlattığı yazılardır.
• Herkesi ilgilendiren konular ele alınır.
İspatlama amacı yoktur.
• Öznellik ön plandadır.
• Senli benli bir anlatım yolu seçilir. Yazar, karşısında biri
armış gibi sorular sorup bunları cevaplandırır.
RÖPORTAJ ı.
• • Gazeteciliğin gelişmesiyle ortaya çıkan bir doğruyu, bir gerçeği araştırma,
inceleme, gezip görme ve soruşturma yöntemiyle yansıtan gazete
yazılarıdır.
• Toplumsal, sanatsal olgu veya olayları içerir
• Tutarlılık oldukça önemlidir.
• Öznellik ağır basar. (Röportajcı, kendi görüşlerine yer verebilir.)
• Fotoğraf, resim başta olmak üzere anket ve istatistiklerden de yararlanılır.
• Diyaloglardan faydalanma yoluna gidilebilir
• Belli bir zamanda ve yerde olmuş olayları merakı giderecek
düzeyde ayrıntılı ve anlaşılır bir dille aktaran yazılardır.
• Duyulmamış olmalıdır.
• İlginç olmalıdır.
• Önemli ve doğru olmalıdır.
• Tarafsızlık temel unsurdur.