Toplumsal Norm ve Değerler, Toplumsal Kontrol
8.
9.
2.
Bölüm 5
Tarlanın kamulaştırılma kararını yönetim verebilin
Yönetimin aldığı kararla ilgili itiraz idari mahke-
melere yapılır. Danıştay idari mahkemelerin
kararlarını yargılayan üst mahkemedir. Paragraf-
tan diğer seçeneklere ulaşılamamaktadır.
Yanıt C
'Yakınlarına çıkar sağlamakl , maddi zarara uğrat-
mak, 'devlete ilişkin sırlan açığa vurmak' da dev-
latin saygınlığını zedeleyerek zarar vermek ifade-
leriyle A ve C seçeneklerinde tek tek yorumlan-
mış. Verilenler ikisi bir arada olduğundan bu
seçenekler doğru değildir. Paragrafta yöneticinin
'bilgilerini artırmadığından' ve 'zararın büyük'
olduğundan söz edilmemektedir. Görevinde
yetersiz bulunmak kasıtlı bir davranış olmayıp
yaptırımı yalnızca işten alınmaktır. Zarar vermek
kasıtlı bir davranış olduğundan yaptırımı yargı-
lanmaktın
Yanıt E
ÖYS SORULARININ ÇÖZÜMLERİ
'Gibi ahlak kuralları hemen hemen her toplumda,
her zaman görülür' ifadesi ahlak kurallarının
'evrensel olmaları' seçeneğini doğru kılmaktadır.
Paragrafta, ahlak kurallarının etkileşimi, değişimi
sağlamalarından, toplum düzeninin korunması-
na katkıda bulunmalarından ve yaptırım gücüne
sahip olmalarından söz edilmemiştir.
Yanıt A
Soruyu, aynı davranışın bir toplumda sık, diğe-
rinde seyrek görülmesi aşağıdaki kavramlardan
hangisini açıklayıcı niteliktedir biçiminde oku-
mak daha iyi olur. Toplumlar farklı değerlere
sahiptir. Toplumsal kontrol birey davranışının
değerlere uygun olmasında etkilidir. paragrafta
yer alan 'tepki ile karşılanır' doğrudan toplumsal
kontrolün işlevini anlatmaktadır.
Yanıt C
Bölüm 5
4.
5.
6.
7.
Örnek verilen davranışların yaygın olması gereği
gibi benimsenmemiş olduğunun göstergesidir.
Yazısız kurallar benimsenme yoluyla yaygınlaşır-
lar. Kırmızı Işıkta geçmemek artık yazılı kural
olmuştur. Yaptırımı belirlidir.
Yamt'A
Temel etken istenmeyen davranışları engelleme-
sidir. Nitekim, aydınlanmanın mumla yapıldığı
dönemlerde gece kestiğiniz tırnak kaybedilebilir
ve temizlik sorunu yaratabilir. Yatan (yerde yatı-
Idlğını hatırlayınız) çocuğun üstünden atlarken
zarar verilebilir. Eşiğe oturmak tembelliği temsil
eder. Tembel olanın rızkı kesilir. Bu tür inançların
sürmesini sağlayan temel etken, toplumsal
değişmeyi yönlendirmesi, açıklanamayan konu-
lara Işık tutması, düşünce ayrılıklarını gidermesi
ve bireylere güven duygusu vermesi değildir.
Yanıt B
Özel yönlerini değil', deyimi genel olduğunu,
'ortak yanları' deyimi nesnel olduğunu anlatmak-
tadın Kanunların eşitlik ilkesine uygunluğundan,
belli bir topluma özgü olduğundan zamanla
geçerliliğini yitirebildiğinden ve güçlü yaptırım-
tarla desteklendiğinden söz edilmemiştir.
Yanıt B
Kooperatif yöneticileri üç yıl aynı sorunu tartışa-
rak bazı kararlar almışsa, ya sorunlar uzun süre-
de çözülebilecek niteliktedir (B), ya uygulanması
güç kararlar almaktadırlar (C), ya yeterli çaba
göstermemektedirler (D), ya da çözüm başka
kurumlara bağlıdır (E) yargılarının doğru olma
olasılığı vardır. 'Kooperatif için önemli olmayan
konular üzerinde durmaktadırlar' yargısının doğ-
ru olma olasılığı en azdır.
Yanıt A
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Atasözlerinin en önemli işlevi toplumun deneyim
ve gözlemlerini aktarmaktır. Örneklenen atasöz-
erinin işlevleri paragrafta verilmiştir. Paragrafta,
atasözlerinin 'olayları değişik yönleri ile açıkladı-
ğından', 'önyargılı davranışları önlediğinden',
'ortak özlemleri yansıttığından' ve 'değerleri
günün koşullarına uygun hale getirdiğinden' söz
edilmemiştir.
Yanıt C
Yeni ihtiyaçlardan yeni normların doğduğu eski
normların işlevini yitirdiği açıkça ifade edilmiştir.
Toplumsal sapma kavramını yalnızca olumsuz
olarak algılamak zorluk çıkarabilir. Toplumsal
sapma olumlu değişimleri de başlatabilir.
Yanıt A
Paragrafta verilenler 'yeni sorunlar, hukuk siste-
minde yeni düzenlemeler gerektirir' genellemesi-
ne örnek olabilir.
Yanıt D
Paragrafta tanımı verilen sosyal kontrolün temel
işlevi toplumsal düzenin devamlılığını sağlamak-
tır. Diğer işlevler İkincil işlevlerdir.
Yanıt A
A, C, D ve E seçenekleri toplumun çocuğa karşı
yerine getirebilecekleri iyileştirmeleri ifade eder.
B seçeneği toplumun sorumluluklanna yönelik
olmadığı gibi iyileştirmeye de yönelik olmadığın-
dan söylenemez.
Yanıt B
Moda, yazısız toplumsal kurallardan olup yeni
olmayı şart koşar. Moda olarak başlayan bir
yenilik benimsenerek uzun süre devam ederşe
moda olmaktan çıkar. Moda diğer seçeneklerde-
ki gereksinimleri karşılar.
Yanıt C
MANTIK
l.
2.
3.
Toplumsal Norm ve Değerler, Toplumsal Kontrol
Üss SORULARININ ÇÖZÜMLERİ
Danıştay, idari mahkemelerin kararlarının denet-
lendiği yüksek yargı organıdır. Yasama, yürütme
ve yargı üç temel siyasal kuvvettir. Türkiye'de bu
üç siyasal güç ayrı organlar tarafından temsil
edilmektedir TBMM'nin yaptığı yasalara bağlı
olarak bakanlar kurulu (hükümet) yürütme işlevi-
ni yerine getirir. Toplumda oluşan uzlaşmazlıkla-
rı yargı organları (mahkemeler) çözümlemeye
çalışır. Yürütme İle İlgili uzlaşmazlıklar idari mah-
kemelerde, idari mahkemelerin kararları da bir
üst mahkeme olan danıştayda karara bağlanır.
Yanıt D
Sosyal bilimciler, toplumsal davranışları iyi-kötü
biçiminde sınıflamazlar. Bilim adamları bir top-
lumda gözlemlenen davranış, kural veya olayla-
rın nedenini bulmak ister. Büyü, muska ve ben-
zeri davranış kalıplarının hemen her toplumda
belli çağlarda yaygın olduğu saptanmıştır. Bu
davranış kalıplarının nedeni, çözümlenmemiş
bazı sorunların varlığıdır. Bilindiği gibi neden
ortadan kalktığında sonucun da yok olması
gerekir. Nitekim bilimsel gelişmelerle birçok
sorun çözümlendikçe büyü ve benzeri gelenek-
lerde azalma olmaktadır. A, B, D ve E seçenek-
leri sosyal bilimci olmayan çeşitli düşüncelerdeki
insanların görüşleridir, verilen durumun nedeni
değildir.
Yanıt C
B, C ve D seçenekleri yazılı toplumsal kural
örnekleridir. Ahlak kuralları yazısız kurallardır.
'Yalan söylememelidir' yazısız bir kural olarak
ahlak kuralıdır.
Yanıt A
213
