Toplumsal Norm ve Değerler, Toplumsal Kontrol
3.
4.
5.
210
Aşağıda bazı durumlar ve bunlarla ilgili atasözle-
ri verilmiştir.
Acısı yeni olan birinin üzüntüsünü artıracak söz
ya da davranışlardan kaçınmak gerektiğini belirt-
mek için "Açık yaraya tuz ekilmez." denir.
Yetersiz koşullarda yapılacak işin verimli olma-
yacağını anlatmak için "Ay ışığında ceviz silkil-
mez." denir.
Bir işi sonuçlarıyla birlikte tekrar tekrar düşünüp,
dikkatle planladıktan sonra yapmak gerektiğini
anlatmak için "Dokuz ölç, bir biç." denir.
Bu atasözlerinin hangi işlevini örneklendir-
mektedir?
A) Toplumsal bir olayı değişik yönleriyle açıklama
B) Toplumda, önyargılı davranışların yaygınlaş-
maşını önleme
C) Toplumun deneyim ve gözlemlerini aktarma
D) Toplumdaki ortak özlemleri yansıtma
E) Toplumsal değerleri, günün koşullarına
uygun hale getirme
(1992-ÖYS)
Değişmekte olan toplumlarda yeni ihtiyaçlar ve
bunları karşılayan yeni normlar doğar. Geleneksel
normlar İse alışkanlık yüzünden varlıklarını bir süre
daha korurlar. Ancak bu tür normlardan sapmalar
gittikçe artar ve norm zamanla ortadan kalkar.
Bu parçada, normlardan sapmaya yol açan
nedenlerden hangisi üzerinde durulmuştur?
A) Normların işlevini yitirmesi
B) Toplumsallaşma koşullarının elverişsiz olması
C) Normların katı bir biçimde uygulanması
D) Yaptırımların yetersiz kalması
E) Toplumdaki bazı kesimlerin Sapmayı destek-
lemesi
(1988-ÖYS)
Uçak icat edildikten sonra hava ulaştırmaclllğl
gelişti. Bu alanda ortaya çıkan sorunları çözüm-
lemek, ilişkileri düzenlemek için yeni hukuk
kuralları oluşturuldu.
Bu durum, aşağıdaki genellemelerden hangi-
sine bir örnek olabilir?
A) Hukuk kuralları ülkelere göre değişir.
B) Hukuk sisteminin çağdaşlaştırılması toplum-
sal gelişmeyi hızlandırır.
C) Hukuk kurallarının değişmesi zaman alır.
D) Yeni sorunlar, hukuk sisteminde yeni düzen-
lemeler gerektirir.
9 Yeni yaptırımlar hukuk kurallarını güçlendirir.
(1987-ÖYS)
6.
7.
8.
Bölüm 5
Bireylerin toplumun örf, adet, gelenek ve benze-
ri değerlerine uygun biçimde davranmalarını
sağlayan önlemlerin tümüne 'isosyal kontrol” adı
verilmektedir.
Buna göre, "sosyal kontrol” mekanizmasının
temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Toplumsal düzene devamlılık kazandırma
B) Bireylerin akla uygun davranmalarını sağla-
C) Bireylere saygınlık kazandırma
D) Geleneksel değerleri, değişmenin etkisinden
koruma
E) Toplumun aksayan yönlerini Odaya çıkarma
(1986-ÖYS)
"Suçlu bir çocuğu cezalandırırken, toplumun da
çocuğa karşı Olan ödevlerini yerine getirmesini
sağlamak gerekir."
Aşağıdakilerden hangisinin, bu görüş doğrul-
tuşunda Olduğu şöylenqmpz?
A) Çocuğu suça yönelten nedenleri araştırma
B) Çocuğun cezasını belirli bir yaşa kadar erte-
leme
C) Yargılanırken, çocuğun onurunu korumaya
özen gösterme
D) Cezalandırma sırasında doğabilecek, suça
yöneltici etkileri ortadan kaldırma
E) Çocuğun topluma kazandırılmasını sağlama
(1983-öYS)
Aşağıdakilerden hangisi "modannın karşıladı-
ğl bir insan gereksinimi değildir?
A) Ünlü kişilere benzeme
B) Farklı olma
C) Alışkanlıkları sürdürme
D) Gruba uyum sağlama
Bölüm 5
Danıştay'ın görevi, aşağıdakilerden hangisi-
A) Yasaların Anayasa'ya uygunluğunu denetle-
mek
B) Ölüm cezalarının affına karar vermek
C) Siyasal parti program ve etkinliklerinin Ana-
D)
E)
Yasa'ya uygunluğunu denetlemek
Yürütmeyle İlgili şikâyet konularını inceleye-
rek karara bağlamak
Adliye mahkemelerince verilen karar ve
hükümlerin son incelemesini yapmak
(1979-üsş)
2.
3.
Büyü, muska ve benzeri bazı batıl (temelsiz
ve geçersiz) İnanç ve geleneklerin süregel-
meşini, sosyal bilimciler hangi nedene bağla-
yabilir?
A) Gericilik ya da gelenekçiliğin güçlü oluşuna
B) Bazı kişi ve grupların, çıkar sağlamak İçin
yürüttüğü propagandaya
C) Kişileri bu tür davranışlara zorlayan çözüm-
lenmemiş bazı sorunların varlığına
D) Yasal tedbirlerin yetersizliğine
E) Polis ve jandarma gibi kolluk kuvvetlerinin
yeterli olmayışına
(1975-(jsş)
Aşağıdakilerden hangisi bir ahlâk kuralıdır?
A) Olağan şartlarda yalan söylememelidir.
B) Başarılı olmak isteyen yönetici, yönetim ilke-
'erine uymalıdır.
C) Futbolcular, oyunun kurallarına uymak zorun-
dadırlar.
D) fioförler, trafik kurallarına uygun davranmalı-
dırlan
E) Yukarıdakilerin hepsi.
LYS
ÖYS
Üss
2.
3.
E) Değişiklik
YGS - US FELSEFE - PSİKOLOJİ - SO
(1982-ÖYS)
LOJİ - MANTIK
-US • FELS
(1974-Üsş)
- MANTIK
Toplumsal Norm ve Değerler, Toplumsal Kontrol
LYS SORUSUNUN ÇÖZÜMÜ
Parçada, bireylerin toplumsal değer ve kurallara
uymalarını sağlayan toplumsal kontrol mekaniz-
maşının dinsel inançla düzenlendiği örneklendi-
ğİnden doğru yanıt D seçeneğindedir. Diğer
seçenekler soru kökü ile ilişkili değildir.
Yanıt D
ÖSS SORULARININ ÇÖZÜMLERİ
Çerkez geleneklerinde gençlere 'keşen' seçme
fırsatı verilmesinin termel amacı 'karşı cinsi tanı-
maya ve eş seçmeye yardımcı olmaktır'.
Yanıt A
Toplumsal değerler toplumdan topluma değişir.
A seçeneği toplumsal değerlerin değil toplumsal
normların özelliğidir. B, D ve E toplumsal değer-
lerin paragrafta yer almayan özellikleridir.
Yanıt C
'Oya'nın duygu ve düşünceleri anlatan sembol
olduğundan söz edilmektedir.
Yanıt A
211
