Toplumsal Kurumlar
6.
7.
8.
Bölüm 8
Köy muhtarlarının yetki ve sorumlulukları, mahal-
le muhtarlarınkinden daha çoktur. Muhtarlar
seçimle göreve gelen yöneticilerdir. Köy muhtar-
lan köyün en büyük yöneticileri olarak hem dev-
'ete karşı hem de köylüye karşı sorumludur.
Mahalle muhtarının görevleri kentte bulunan
çeşitli kurumlar tarafından paylaşılmıştır. Örneğin
çöp toplama görevini belediye üstlenmiştir. Oysa
köy muhtarının görevlerini paylaşabileceği
kurumlar köyde yoktur. A seçeneği, valiliğe bağ-
II köy muhtarlıklarının Olması gerekçesiyle, B
seçeneği, yapılan yardım muhtarın yetki ve
sorumluluğunu artırmayacağından, D seçeneği,
bazı mahallelerin nüfusunun fazla olmasıyla E
seçeneği, araştırmalarla saptanmış bir İfade
olmamasıyla geçersiz seçeneklerdir.
Yanıt C
A) B derneğinde mümkün olabilir.
C) A derneği İçin söylenebilir.
D) A derneği İçin söylenebilir.
E) B derneği İçin söylenebilir.
B) Her iki dernekte de deneyimsiz üyelerin de
görev almaları mümkündür.
Yanıt B
A) Partilerin üye sayısı partinin büyüklüğü ile ilgi-
lidİr. Büyük partilerin küçük partilerden daha çok
aday belirlemesi halkın tümünün temsil edileme-
mesi demektir.
B) Çoğunluğu sağlayamayan partilere yasama
görevi vermemek demokrasiye aykırıdır.
C) Parti içi demokrasinin varlığını gösterir.
E) Demokrasinin eşitlik ilkesine aykırıdır.
D) Yasama organı üyelerinin, geçerli oyların par-
tilere dağılış ile orantılı olarak saptanma yöntemi
tüm yurttaşların daha iyi temsil edilmelerini sağ-
layabilir.
Yanıt D
Bölüm 8
2.
3.
4.
5.
ÖSS SORULARININ ÇÖZÜMLERİ
Uzman görüşüne başvurarak karar alınması
yönetimin biçimine bağlı olmadığından D seçe-
neği doğrudur. A, B, C ve E demokratik yönetim-
lere özgüdür.
Yanıt D
Bir milletin egemen olması demek yasama,
yürütme ve yargı güçlerini elinde bulundurması
demektir. B'de bir ülkeden, C'de bir ulustan,
Dide bağımsızlıktan, E'de hukuk devletinden söz
edilebilir.
Yanıt A
TBMM'nin görevi kanun yapmaktır. Kararname
çıkarma yetkisi bakanlar kuruluna (hükümete)
aittir. TBMM, kendi görevini yine bir kanunla
bakanlar kuruluna verirse o zaman kanun hük-
münde kararname kavramı kullanılır.
Yanıt D
Cumhurbaşkanının seçiminin uzaması olağa-
nüstü hal ilanını gerektiren bir durum değildir.
Yanıt B
A seçeneği, parlemantonun yapısı senato kaldı-
nldlğından değişmiştir.
B seçeneği, Cumhurbaşkanına TBMM'nin bazı
görevleri (örneğin ölüm cezalarının onaylanması)
verildiğinden değişmiştir.
C seçeneği, siyasal partilerin örgütlenme biçim-
leri yeniden uyarlandığından değişmiştir.
D seçeneği, seçme ve seçilmeyle ilgili hükümler
senatonun kaldırılmasıyla değişmiştir.
E seçeneği, TBMM'nin hükümeti denetleme yol-
lan (Meclis araştırması, gensoru vb.) değiştiril-
memiştir.
Yanıt E
9.
10.
Eleştirilen durum: Bazı seçmenlerin ülke ve top-
lum çıkarlarını 'bilememeleri' yüzünden uygun
seçme yapamamalan
Eleştirinin dayanağı: Ülkemizde eğitim düzeyinin
yaygın olarak yükseltilememesi.
Dayanağı ortadan kaldırması beklenen öneri:
yurttaşların eğitim düzeyini yükseltme.
A) Azınlığın eleştirilerini dikkate almama dayana-
ğl ortadan kaldırmaz.
B) Seçim propagandaları seçmenin eğitim düze-
yini artırmaz.
C) Demokrasinin eşitlik ilkesine aykırıdır.
D) Anlamsızdır.
Yanıt E
Çok partili sistemlerde her parti farklı düşünce,
bakış açışı ile bir araya gelerek ülkeyi yönetmeye
hazır olduğunu belirtir. Çok partili devlet yöne-
timleri değişik düşüncelerin mecliste temsil edil-
meşine ortam hazırlar. Halkın temsilcisi olma
hakkını tek bir partinin üyelerine tanımak çoğun-
tuğun Oyu ile de mümkündür. Günlük yaşamda
demokrasi (çoğulculuk), çoğunluk biçiminde
algılanmaktadır. Çoğunluğun bir diktatör seçme
olasılığı da vardır. Bu gerekçeyle çok partili sis-
temlerde yönetimin demokratik olmasını sağla-
yan ölçüt 3 seçeneğinde ifade edilen 'çoğunlu-
ğun düşüncelerine dayanması' değildir.
Yanıt D
Seçeneklerin hangi yargı yanlış biçiminde okun-
maşıyla da doğru yanıt bulunabilir. Temel hak ve
özgürlüklerin belirleyicisi yargı organları olamaz.
Yargı organları yasalara uygun olmayan davra-
nışları sorgulayarak karara bağlar. Ayrıca 1961
anayasası siyasal güçler ayrılığını temele alır.
Siyasal güçler ayrılığına göre yasama TBMM'nin,
yürütme bakanlar kurulunun, yargı bağımsız
mahkemelerindir. Temel hak ve özgürlüklerin
neler olduğu yasayla belirlenir.
Yanıt E
12.
13.
l.
2.
3.
YGS - LYS • FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
Toplumsal Kurumlar
Demokrasiler belli bir zümre ya da sınıfa ayrıcalık
tanımaz. Eşitlik temel ilkedir. Ülkemizde o günün
koşullarında okullaşma oranı oldukça düşüktür.
(Hukuk fakültesi açıldığında lise mezunu üç
öğrenci bulabilmiştir). Milletvekili seçilebilmek
için belli bir eğitim seviyesinin koşul olması ayrı-
callkll bir zümre yaratacağından demokrasiye
aykırıdır. D seçeneği istenen gerekçedir.
Yanıt D
Temsili demokrasi için verilen ilkeler, halk irade-
sine dayanan temel kurallara süreklilik kazandır-
ma amacını gerçekleştirmeye yöneliktir. Parla-
mento üyelerini halk seçmiştir ve yaşa yapma
sorumluluklarını azaltma temsili demokrasiye
aykırıdır (A). Toplumdaki değişimlerin kısa süre-
de anayasaya yansıtılması hukuksal bir tercihtir
(C). D ve E'de sözü edilen çaba, verilen ilkelerde
belirtilen amaçlardan değildir.
Yanıt B
ÖYS SORULARININ ÇÖZÜMLERİ
Toplumsal düzeni kurma, yürütme ve koruma
devletin temel işlevidir.
yanıt E
Çoğulcu demokrasilerde farklı düşünceden
insanlar ve gruplar birarada yaşadıklarından
farklı düşüncelere karşı hoşgörü kazandırma
eğitimin amaçlarındandır. A seçeneği, tarihsel
bilincin gelişmesine, B ve E seçenekleri, bireysel
gelişime, D seçeneği, sosyo ekonomik gelişme-
ye hizmet eden amaçlardır.
Yanıt C
Çağdaş devlet yönetimi, yöneticilerin keyfi karar
almalarını önlemek için uyulacak kuralları önce-
den belirlemiştir. Her yöneticinin görev tanımı ve
sının belirlenmiştir. Aksi durumda her yöneticinin
istekleri farklı olup uygulamada adaletin sağlan-
ması neredeyse imkansız hale gelir. A , D ve E
kurallar çerçevesinde mümkün olabilir, kuralların
önceden bFIirIenmesine gerekçe olamaz.
Yanıt C
247
