Toplumsal İlişkiler, Toplumsal Grup, Toplumsal Statü ve Roller
LYS SORULARI
l. Bir araştırmacı, hapishane Ortamının bireyler
üstündeki etkisini saptamak amacıyla gönüllü
öğrencilerle, kurmaca bir hapishane ortamında
deney yapar. Bu öğrencilerin bir bölümünü gar-
diyarı, geri kalanlarını ise mahkûm olacak şekil-
de iki gruba böler. Mahkûm Olan öğrenciler
hapishane hücrelerine benzer yerlere konur,
gardiyan Olanlar ise bunların başında durmakla
görevlendirilir. Birkaç gün sonra iki grup arasın-
da çatışmalar ve huzursuzluklar ortaya çıkar,
âdeta birbirlerine kinle bakmaya başlarlar.
Gardiyanlar kısa zamanda otoriter ve suçlayıcı,
mahkûmlar İse kaderine isyan eder bir hâle gelir-
len
Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine
ulaşılabilir?
A) Benzer kişilik özelliklerine sahip bireyler ben-
zer statülere sahiptir.
B) Birey bazı statülerine doğuştan sahip Olur.
C) Bireyin rolleri bazen birbiriyle çatışabilir.
D) Bazı mesleklerin toplumsal Saygınlığı daha
fazladır.
E) Her birey rolünün gerektirdiği biçimde davra-
(2012-LYS)
2. 1990'lann ortalarında Britanya'da
araştırma, sağlık hizmetlerinde teknik
kadrosuna başvuran kadınlarla görüşme yapad
Yöneticilerin görüşlerini ele alır.
görüşme yapan yöneticilerin işe
kadınların tümüne çocukların olup olmadığını
sorduğunu, erkeklere ise bu soruyu neredem
hiç sormadıklarını saptar. Yöneticilere bünun
nedeni sorulduğunda, "Çünkü çocuklarİ olan
kadınlar, okul tatillerinde ya da çocuğun hasta-
lanması durumunda fazladan izinli olmayı talep
edebilirler. Ebeveynlerin çocuğa karşı sorumlu-
luğu eşit olmasına karşın bize göre çocuk
bakımının sorumluluğu babadan çok anneye
aittir." biçiminde yanıtlanmıştır.
Bu parça aşağıdaki yargılardan hangisini '
destekler niteliktedir?
A) Rollerin yaptırım gücü kişiden kişiye değiş.
me gösterir.
B) Bireyin statüsüne ait rolleri belirleme gücü
Vardır.
C) İnşan dünyaya geldiğinde belli statület Çin-
de yer alır.
D) Bireyin yerine getirdiği roller birbirini des-
tekleyebilir.
E) Yasanın belirlediği roller uygulamada farklı-
İlk gösterebilir.
(2011-LYS)
4.
l.
Bir futbol takımı, ortak amaç ve idealleri payla-
şan, aynı kurallara uyan ve davranışları eş
güdümlü olan oyunculardan meydana gelir.
sadece aynı formayı giymiş on bir inşan
dernek değildir. Her oyuncunun bir görevi vardır.
Hepsi birden topa yönelmez ya da gol atmaya
çalışmaz. Her oyuncu, başına buyruk hareket
ederse ortaya bir takım oyunu çıkmaz.
Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine
ulaşılabilir?
A) Ortak amaçlar grubun sürekliliğini sağlar.
B) Toplumsal ilişki türü grup türünü belirler,
C) Grup, bireylerin toplamından farklı bir bütün-
dür.
D) Bireylerin anahtar statüleri gruptaki rollerini
belirler.
E) Bireyin, amacına ulaşma isteği gruba bağını
güçlendirir.
(2010-LYS)
ÖSS SORULARI
Televizyondaki bir programa, hem başarılı ameli-
yatlar gerçekleştiren hem de operada aryaları
çok güzel söyleyen biri konuktu. Programda,
opera dünyasında edindiği saygın yeri vurgulan-
maşına karşın program boyunca ona doktor Ola-
rak hitap edildi.
Bu parçada belirtilenler aşağıdaki yargılardan
hangisini destekler?
A) Rol çatışmaları bazen bireyi başarıya götürür.
B) İkincil ilişkiler statülere göre düzenlenir.
C) Açık olmayan roller bireyde rol çatışmasına
neden olur.
D) Bireyin anahtar statüsünü toplum belirler.
E) Kazanılan statü doğuştan getirilen statüden
daha önemlidir.
(2009-ösş)
SİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
2.
3.
3. Eski Mısır'da varlıklı kesimin "Haik" adı verilen
düz, uzun bir kumaşla vücutlarını ve başlarının
etrafını sardığını, süslü ve daha gösterişli olanla-
n yaşa gereği yüksek rütbeli memurların, Çin'den
gelen pahalı ipekten yapılanları da yalnızca krali-
yet ailesinin giydiğini, geri kalan insanların ise
vücutlarının Çok az yerini örttüklerini hiyeroglif-
lerden öğrenmekteyiz.
Bu cümle aşağıdaki yargılardan hangisini
destekler niteliktedir?
A) Statüler bireylerin yaşam biçimlerini belirler.
B) Doğuştan edinilen statülerin değiştirilmesi
güçtür.
C) Statüler topluma ve kültüre göre değişir.
D) Toplumsal yapı insanların yaşantısına göre
şekillenir.
E) Hukuk kuralları kimi toplumlarda gücünü
dinden alır.
(2010-LYS)
200
YGS - uS FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ
Tarihî bilgilere göre, insanların kabileler hâlinde
yaşadığı eski çağlarda, kadınların doğal olark
iyileştirme yeteneğine sahip olduklarına inanıl-
mıştır. Daha sonra Asur Uygarlığında Gula, Istar
ve Güneş Tanrısı Ea sağlığın korunmasından ve
tedavi edilmesinden sorumlu olan üç önemli
kadındı. Eski Yunan Uygarlığında da iyileştirme
yetenğine sahip birçok tanrıça vardı. Orta Çağda
inanışlar değişmiş, bu değişmeyle toplumlarda
kadına bakış açısı da değişmiştir. Sağlıkla uğra-
şan katınlara büyücü gözüyle bakılmaya başlan-
mış hatta onlar cezalandırılmışlardır.
Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine
ulaşılabilir?
A) Statüyü belirleyen toplumdur.
B) Saygınlık kazanmak uzun zaman gerektirir.
C) Tüm toplumlar aynı gelişim çizgisini izler.
D) Kadınlara verilen Önem zamanla artmıştır.
E) Sağlık alanının kültürle ilişkisi yoktur.
(2008-öss sos-2)
Ekonomik sorunlar nedeniyle İşleri durgunlaşan
bir işletme sahibi, kendi işinden arta kalan
zamanda başka bir işyerinde ücretli olarak çalış-
maya başlamıştır. Bu kişi, orada kendisi gibi
ücretli çalışanlara zaman zaman işletme sahibi
gibi davranmaktadır.
Kişinin işletme sahibi gibi davranması, aşağı-
dakilerden hangisine örnek gösterilebilir?
A) Statülerin toplumca belirler*nesine
B) Önceki rolün yeni rolü pekiştirmesine
C) Kesin biçimde tanımlanan rollerin açık rol
olmasına
D) Kazanılmış statünün, verilmiş statüden farkı-
E) Statü değişmesinin neden olduğu rol çatış-
(2006-öss sos-2)
201
