TİYATRO
YETER
TÜRK DiüVE
EDEBİYATI
NET
29
I BİLSEN YETER
Orta Oyunu
Doğaçlamadır.
Meydan oyunu, kol oyunu, zuhuri gibi İşimler de verilmiştir,
Karşılıklı konuşmalar, yanlış anlamalar, şive taklitleri ile
güldürü sağlanır ve müzik önemli yer tutar.
Pişekar ve Kavuklu ana kahramanlardır: Kavuklu, Karagöz'e;
Pişekar, Hacivat'a benzer,
Diğer tipler: Rum, Frenk, Zenne'dir.
Mukaddime, muhavere, fasıl ve bitiş bölümlerinden oluşur.
Meddah
Taklitlerle hikâye anlatan kişidir.
Bir sandalyede bastonuna dayanarak hikâyeler anlatır.
Mendil ve baston, meddahın aksesuarlarıdır.
Şive ve hayvan taklitleri yapabilirler,
•/ Hikâye; güldürücü, edebî ve ahlaki dersler veren hikâyelerle
devam eder.
Girişte dörtlüklere yer verilir,
Tanzimat Dönemi Tiyatro
III.
IV.
V.
KILAVUZ SORU
Anlatıcı diyalog, taklit, kişileştirme gibi tekniklere
başvurarak hikâyesine komedi Özelliği kazandırır.
Dört bölümden oluşur: Mukaddime: Giriş, Muhavere:
Söyleşme, Fasıl: Oyun, Bitiş.
Meddah Oyunu İçin tek kişilik bir tiyatro denilebilir.
Oyunda dekor son derece sınırlıdır ve oyuncunun
Oturduğu bir sandalye İle çeşitli taklitler şırasında
yararlandığı bir mendil ve değnek dekor ya da
aksesuar olarak değerIendirilebilir.
Herhangi bir metne dayanmayan bu geleneksel
tiyatro, doğaç ama olarak sahnelenir.
Tanzimat romanında olduğu gibi tarihi ve sosyal konular
İşlenmiştir, Tiyatro çalışmaları; telif, tercüme ve adaptasyon
olmak üzere üç gurupta toplanabilir. Daha çok komedi
türünde eserler yazılmş ve oynanmıştır.
•/ Tiyatrolarda; boş inançlar, yanlış Batılılaşma, görücü usulü
ile evlenme, özenti, eski gelenekler, mirasyedilik eleştirilir.
Tiyatro eserleri teknik açıdan yetersizdir. Tiyatro eserlerinde
üç birlik kuralına uyulur. Tanzimat'ın ikinci döneminde
Abdülhak Hamit oynanmak İçin değil okunmak için yazmıştır,
Tiyatro eserlerinde iyiler çok iyi, kötüler çok kötüdür. Eserler,
öğütle biter, İyiler ödüllendirilir, kötüler cezalandırılır.
Bu dönem tiyatrosu, Batl tiyatrosunun etkisi altındadır.
Şinasi, Âli Bey, Ali Haydar Bey, Ahmet Vefik Paşa, Namık
Kemal, Şemsettin Sami, Recaizade Mahmut Ekrem,
Abdülhak Hamit Tarhan, Sami Paşazade Sezai gibi devrin
önde gelen devlet adamları ve yazarları bu dönemde tiyatro
eserleri yazmışlardır.
Türk Edebiyatünda yazılan ilk Türk tiyatro eseri, Şinasi
tarafından 1860 yılında yazılan Şair E'Aenmeşİ adlı oyundur,
•/ Namık Kemal'in ilk tiyatrosu olan ve Türk edebiyatında
sahnelenen ilk tiyatro özelliği de taşıyan Vatan Yahut Silistre'dir.
•/ Vatan Yahut Silistre, Celâlettin Harzemşah oyunlarında
tarihsel konuları, Gülnihal, Zavalh Çocuk ve Akif Bey adlı
oyunlarında ise toplumsal konulan İşler,
K
KILAVUZ SORU
Aşağıdaki Tanzimat Birinci Dönem sanatçılarından
hangisinin tiyatro türünde eseri yg8!gç?
2
64
A) Direktör Ali Bey
C) Ziya paşa
B) Şinasi
D) Namık Kemal
Bu numaralanmış ifadelerin hangisinde meddah ile
ilgili yanlışlık yapılmıştır?
B) II
M MODEL]
C) III
D) IV
Orta oyunda tekerleme sona erip, bunun bir düş olduğu
anlaşıldıktan sonra denilen aşıl oyuna geçilir. Çoğu
kez, Kavuklu iş aramaktadır. Tekerleme sonunda Pişekâr
bu işi ona bulur. Bu bölümde belli bir Olay gösterilir.
Oyunlar bu bölümde gösterilen olaylara göre ad alırlar.
Bu bölümde oyuna kendi kılık, ağız ve karakterleriyle
Çelebi, Zenne, Kayserili, Rumelili, Acem, Arap, Laz, Kürt
gibi kişiler de katılır.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden
hangisi getirilmelidir?
A) arzbar
B) muhavare
D) mukaddime
C) fasıl
E) bitiş
2018 2019 AYI, 2021 AH, 2022 AYT'de
BENZER MANTIKTA
soruldu.
9 Kılıwın-B
E) Ahmet Mithat Efendi
M AROMATMODELi
(I) Tanzimat Dönemi'nde tiyatro alanında atılan ilk adımlar
Batı edebiyatlarında yer alan oyunların birebir Türkçeye
çevrilmesi ya da bizim kültürümüze uyarlanmasıyla
Olmuştur. (II) Abdülhak Hamit Tarhan, geleneksel tiyatro
anlayışını yıkmış ve oynanmak için eserler yazmıştır.
(III) Bu dönemde başta Ahmet Vefik Paşa olmak üzere
sanatçılar özellikle Fransız yazar Moliere'den yaptıklan
çevirilerle bu alanda önemli adımlar atmışlardır. (IV) Yine
Ahmet Vefik Paşa, Bursa valisi iken burada ilk tiyatro
binasını yaptırmış. (V) Türk edebiyatında yazılan ilk Türk
tiyatro eseri, Şinasi tarafından 1860 yılında yazılan Şair
Evlenmesi adil oyundur.
Bu numaralanmış İfadelerin hangisinde bilgi yanlışı
yapılmıştır?
C) III
BENZER MANTIKTA
2018 AYI, 2019 AYT, 2023
Model-B
