@tevokitap
FONKSİYONLAR
ADIM
FONKSİYON ÇEŞİTLERİ
Bire Bir Fonksiyon
Bir fonksiyonun tanım kümesindeki her bir ele-
manin görüntüsü diğer elemanların görüntülerin-
den farklı ise 0 fonksiyona bire bir fonksiyon
denir.
Yukarıda verdiğimiz tanımı şema üzerinde ör-
neklendirelim.
2
3
.2
2
3
A dan B ye yukarıdaki gibi tanımlı f ve g fonksi-
yonlanndan f bire bir iken, g bire bir değildir.
DİKKAT
Grafiği verilen bir fonksiyonun bire bir Olup olmadı-
ğını anlamak için grafiğe x eksenine paralel olacak
biçimde doğrular çizilir. Bu doğrular; grafiği sadece
bir noktada kesiyorsa fonksiyon bire bir, birden fazla
noktada kesiyorsa fonksiyon bire bir değildir.
RNE
1
g(x)
Yukarıda grafiği verilen t ve g fonksiyonlarını inceledi-
ğ'mizde f in bire bir olmadığı, g nin ise bire bir olduğu
çizilen doğrular sayesinde kolaylıkla görülebilir.
F onksiyonlar
PRATİK
s(A) n ve s(B) — m olmak üzere,
f: A A biçiminde tanımlanabilecek bire bir fonksi-
yon sayısı n! dir.
f: A—) B biçiminde tanımlanabilecek bire bir tonk-
Siyon sayısı
din
DİKKAT
f: A —+ B biçiminde tanımlanan f fonksiyonu bire bir
ise s(B) s(A) dır.
ADIM PEKİŞTİRME
ÖRNEK 1
R den R ye tanımlı
II.
III. (x) — IXI— 1
fonksiyonlanndan hangileri bire birdir?
Fonksiyonların bire bir olup olmadıklarını sırayla ince-
leyelim.
I. f(x) z x + 1 bir doğrusal fonksiyondur. Doğrusal fonk-
siyanlar İse daima bire birdir.
Örneğin, XI ve x2 gibi birbirinden farklı herhangi İki ger-
çel sayının f deki görüntülerini bulalım.
(XI) z XI + I , f(X2) I Olur.
XI X2 İken (XI) f(X2) olacaktır.
Bu nedenle f(x) x + 1 fonksiyonu bire birdir.
II. f(x) x2 + x + 1 fonksiyonu bire bir değildir.Çünkü,
ömeğin f(0) 1 ve f(—l) 1 olduğundan bu fonksiyonun
bire bir olması söz konusu değildir.
III. IXI— lfonkşİyonu bire bir değildir. Çünkü, Örne-
ğİn f(l) z 0 ve z 0 olduğundan bu fonksiyonun bire
bir olması söz konuşu değildir.
33