Test
TANZİMA,J ROMANI
2.
o
Romancıların ele alıp İşledikleri konular, dönemin sosyal
ve siyasal koşullarıyla sınırlıdır. Bunların ortak amacı;
halka seslenen bir roman türü geliştirmek, Batılılaşma
İle gelen sosyal ve kültürel değişimi halka benimsetmek,
halkl onlardan haberdar etmektir, Romanların yapı ve
konuları, bu düşüncenin gerçekleşmesine hizmet eder.
Esirlik, aile, görücü usulü evlilik ve kadınların eğitimi gibi
döneme özgü sosyal konular; aşk, Ölüm ve kahramanlık
gibi evrensel konularla desteklenir. Yapı ise birey-gele-
nek, birey-toplum ve kadın-erkek ekseninde şekillenir.
Aşağıdaki eserlerden hangisi, bu parçada dile getiri-
len dönemin yazarlarından birine ait değildir?
A) Taaşşuk—' Talat ve Fitnat
B) Sergüzeşt
C) Felatun Bey'le Rakım Efendi
D) Araba Sevdası
E) Mai ve Siyah
Ölümüne dek iki yüzden fazla eser yayımlayan ve ilk Türk
romancılar kuşağının bir üyesi Olan yazar, Türk edebiya-
tının gerçek anlamda ilk popüler sanatçısıdır. En büyük
arzusu, kitap Okuyan bir toplum yaratmaktır, Halkın gene-
line hitap etmek, dertlerine tercüman olmak kaygısıyla çok
sayıda eser vermiş, "kırk beygir gücünde yazı makinesi"
Olarak tanınmıştır, Eserlerinde Avrupa'nın bilim, sanayi ve
çalışkanlığını överken Osmanlı toplumunun ahlaki değer-
lerinin korunması gerektiğini vurgulamıştır. Genç yazar-
lara destek vermiş, devlete itaatsizliği, müsrifliği, Özentiliği
eleştirmiştir, Fransızcadan yaptığı roman çevirileri, Batı
yazınının ilk çeviri örneklerini oluşturur. Gazeteciliğin dl-
şında tarih, coğrafya ve felsefeye ilgi duymuş; çoğunlukla
Batı kaynaklarından yararlanarak kaleme aldığı bu eser-
leri hem kitap hem de fasikül olarak çıkarmıştır.
Bu parçada tanıtılan yazar aşağıdakilerin hangisidir?
3. Tanzimat sonrası İstanbul' unun giderek genişleyen bir
sosyal sınıfl vardır: Alafrangalık özentisi içinde olanlar.
Bunlar bir Fransız gibi giyinince, gösterişli yerlerde su gibi
para harcayınca, çat pat Fransızca konuşup çapkınlık ya-
pınca "asri" olunacağını düşünen kişilerdir. Uretmeden tü-
keten ve hep gülünç durumlara düşürülen bu insanlardan
biri de Muştala Meraki'nin oğlu Felatun Bey'dir. Yazar,
onun karşısına Rakım Efendi'yi çıkarır. Felatun Bey'in
tam zıttı olan bu kişi, küçük yaşta anasız babasız kalmış
yoksul bir kişidir ama çamaşırcılık yaparak onu yetişti-
ren dadısının yardımıyla hayata tutunur. Ona karşı hep
minnet duygusu besler ve ona layık olmaya çalışır. Kendi
çabalarıyla Fransızca öğrenir, iyi bir iş bulur, yabancılara
Türkçe dersi verir. Evine cariye olarak aldığı Canan'ı ye-
tiştirir, onunla evlenir ve mutlu olur, Rakım Efendi, biraz
da yazarının kişilik özelliklerini yansıtır. Karşılaştırılan bu
iki arkadaştan birincisi varlıktan yokluğa yuvarlanır, ikin-
cisi ise yokluktan ve mutsuzluktan varlığa ve mutluluğa
ulaşır daha doğrusu yazar tarafından ulaştırılır.
Yukarıda kişileri hakkında bilgi verilen romanla ilgili
olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A)
B)
C)
D)
E)
Romanda otobiyografik ögeler bulunmaktadır.
Kahramanlar "karakter" değil "tip" olarak çizilmiştir.
Mekân tasvirleri kahramanların kişiliğini daha Vi anla-
maya yardımcı olacak niteliktedir.
Romantizm akımında özgü bir iyi - kötü çatışması bu-
lunmaktadır.
Yazıldığı zamanın zihniyet unsurlarını yansıtan sosyal
bir roman olan bu eser Ahmet Mithafa aittir.
A)
B)
C)
D)
E)
Namık Kemal
Şemsettin Sami
Samipaşazade Sezai
Ahmet Mithat Efendi
Nabizade Nazım
Birçok romanda yan konu Olan esirlik — kölelik — cariyelik
Sergüzeşt'in ana konusudur, Cariye kız Dilber, ona âşık
olan Celal Bey ve Cevher Ağa eserin kahramanlarıdır.
Asal Paşa, Teravet, Zehra Hanım diğer kişilerdir.
ÖĞREN
Karabibik ve Zehra romanlarını yazan Nabizade Nazım'ın
Heves Ettim (şiir), Yadigârlarım (anı — hikaye), Zavallı KIZ,
Bir Hatıra, Sevda, Hâlâ Güzel, Haspa (öykü), Seyyie—i
Tesamüh (uzun öykü) adlı eserleri mevcuttur.
276
