Test
17
ÖSYM
SINAV PROVASI
KALITIMIN GENEL İLKELERİ
Alkoptunüri, otozomal resesif geçişli nadir görülen bir 6. Bir lokustaki bir genin ikinci bir lokustaki başka bir
Aşağıdaki şekilde verilen soyağacı,
eşeye bağlı olarak kalıtllan bir Özel-
lİğİ göstermektedir,
O : Fenoüpmdo ,
F-•noV'd• ,
ork•k
4.
5.
metabolizma hastalığıdır. Bu hastalığın kalıtımında et-
kili aleller ABO sistemine göre kan gruplannı belirleyen
alellerle aynı kromozom üzerinde taşınır. Aşağıdaki so-
yağacında 1 ve 2. ailelerdeki alkoptunüri hastaları ta-
rall olarak verilmiştir.
G) Sağlıklı dişi
m Sağlıklı erkek
AB
Alkoptunüri dişi
Alkoptunüri erkek
AO BO OO
genin tenotipik ifadesini engelleme yeteneğine sahip
olması durumu için engelleyicilik (baskılayıcılık) ifa-
desi kullanılır. Örneğin bazı bitkilerde çiçeklerde renk
Oluşumunda bu etkileşim görülmektedir. Bir türde çi-
çek rengi Özelliği temelde biri diğerine baskın Olan İki
alel (R/r) tarafından belirlenir. Dominant alel çiçeklerin
renkli olmasına, resesif alel çiçeklerin beyaz olması-
na neden olur.
Ancak bu türde çiçeklerin renkli olmasına yol açan
dominant delin (R) etkisi başka bir genin dominant
alelİ (E) tarafından baskılanabilir. Çekinik alel (e) ise
baskılayıcı etkiye sahip değildir. Bu durumun anlaşıl-
ması için aşağıda örnek bir çaprazlama gösterilmiştir.
3,
4,
6.
Beyaz
çiçekli bitki
RREE
Beyaz
çiçekli bitki
İzlenen Özdlİk bakımından, bu so-
yağacındakİ bireylerle İlgili Ola-
rak, aşağıdaki İfadelerden hangi-
si doğrudur?
A) 1. ve 6. bireylerin, izlenen özel-
likle ilgili genotipleri aynıdır.
B) 3. bireyde, izlenen özellikle ilgili
ailel gen bulunmaz.
C) 5. birey taşıyıcıdır.
D) 2. ve 4, bireylerin, izlenen özel-
likle ilgili genotipleri farklıdır.
E) 7. birey homozigottur.
Cevap A
234
Buna göre 3. ailedeki hangi bireylerin bu hastalığı
fenotipinde gösterme ihtimali yoktur?
A) Yalnız I
B)lvell
C) ive III
E) ı, II ve III
Aynı türün erkek ve dişi bireyleri arasında görülen,
cinsiyet organları dışındaki sistematik biçim farklılığı-
na eşeysel dimorfizrn denir. Bu farklılık vücut büyük-
lüğü, gaga, tüy, boynuz vb morfolojik olabileceği gibi
davranış ve iletişim şeklinde de kendini gösterebilir.
Buna göre;
I. Afrika arslanlarının erkek bireylerinde gösterişli
yeleler bulunurken dişi bireylerinde olmaması,
II. erkek Tavus kuşları daha uzun ve gösterişli kuy-
ruklara sahipken dişilerin kısa ve sade kuyruklu
olması,
III. insanlarda kırmızı yeşil renk körlüğünün erkekler-
de dişilere göre daha fazla oranda görülmesi,
IV. Asya fillerinin sadece erkek bireylerinde diş ol-
durumlarından hangileri eşeysel dimorfizm örne-
Fi Beyaz
çiçekli bitki
RrEe
%100
Kendileştirme
Beyaz Beyaz
Beyaz
çiçekli bitki çiçekli bitki çiçekli bitki
Renkli
çiçekli bitki
Re
9/16
3/16
3/16
1/16
Bu çiçeklerde renk Özelliği bakımından yapılan
çaprazlama ve sonuçlan İle İlgili,
I. Fenotip ayrışımı Mendel kurallanna uygunluk gös-
terin
II. Engelleyici gen için EE genotipli bir bitki, renk ge-
ni bakımından hangi genotipte olursa olsun be-
yaz çiçekli olur.
III. İki gen için de homozigot genotipli bir bitkinin ke-
sinlikle renkli çiçekleri olacağı söylenebilir.
yorumlarından hangileri yapılabilir?
ğ İdir?
A) Yalnız III
B) ive II
C) III ve ıv
E) I, II, III ve IV
A) Yalnız I
II ve IV
2-8
D) ive II
B) Yalnız II
5-0
C) Yalnız III
E) ı, II ve III
6-8
PARAF YAYINLARI
