TEST "O
ÖZGÜN
258
ritmik
EĞ[riM YAYINLARI
Ahmet ve arkadaşlarının canları sıkılmıştır. Bir oyun bulup eğ-
lenmek istiyorlar. Bunun için beraber bir oyun kuruyorlar. Oyun
aşağıda verilen görselde de gösterildiği gibi şöyle oynanır:
2.
A Takımı
1. havuz
B Takımı
İlk oyuncular
. havuz 1. havuz
2. havuz
Son oyuncu
Son oyuncu
CANLILARDA ENERJİ DÖNÜ ÜMLERİ
Aşağıda iki tane enerji üretim mekanizması basit iki Şema
ile verilmiştir. Biri devasa bir büyüklüğe sahip hidroelektrik
santrali(ŞekiI I) iken, diğeri gözle değil ışk mikroskobu ile
görülmesi mümkün olmayan ATP sentaz molekülü (Şekil II).
İkisi arasında bu kadar büyüklük farkı olmasına rağmen iki-
sinin de çalışma mekanizmasının dayandığı prensip aynıdır.
Basınç ya da yoğunluk farkı.
Hidroelektrik santralinin çalışma prensibi şöyledir:
Büyük ve derin bir alanda toplanmış olan su, kütlesinden
dolayı büyük bir basınca sahiptir. Bulunduğu alandan tek ÇI-
kış yolu türbinlerdir. Su çok büyük bir basınçla türbinlerden
akarken türbindeki pervanelere çarpar ve dönen pervanenin
bağlı olduğu jeneratör elektrik enerjisi üretmiş olur. Potansiyel
enerji, kinetik enerjiye, kinetik enerji de elektrik enerjisine
dönüşmüş olur.
ATP sentaz molekülünün çalışma prensibi ise şöyledir:
ETS sistemi aracılığıyla matriksten mitokondrinin zarlar arası
bölgesine hidrojen iyonları geçer. Zamanla hidrojen iyonlarının
yoğunluğu artar. Yoğunluk artışı ile birlikte basınç da artar.
ATP sentaz dışında hidrojen iyonlarının, bulunduğu alandan
başka çıkış yolu yoktur. Hidrojen iyonları AT P sentazın içinden
geçerken matrikse bakan kısım dönme hareketi yapmak zo-
runda kalır. Bu dönme hareketi ile ADP'ye fosfat bağlanır ve
böylece ATP üretilmiş olur. Bu sırada potansiyel enerji, kinetik
enerjiye, kinetik enerji de kimyasal enerjiye dönüşmüş olur.
Oyun 2 takım halinde oynanır.
Her takımının oyuncuları bir sıra halinde dizilir.
Her sıranın bir tarafında toplarla dolu bir havuz (1. havuz)
diğer tarafında da boş bir havuz (2 havuz) var.
En baştaki oyuncu yeşil topu alarak yanındaki oyuncuya
verir. O da yanındakine yeşil top son oyuncuya ulaştı-
ğında ilk oyuncu dolu havuzdaki pembe toptan bir tane
alıp 2. Havuza atar.
Hangi takım önce 1 . havuzu boşaltırsa oyunu o takım
kazanır.
Yukarıda anlatılan oyun, pembe toplar, 1. havuz, 2. ha-
vuz, ökaryot bir hücrede hangi yapı ya da moleküllere
benzetilebilir?
şekil I
Yukarıda anlatılanlara göre,
şekil II
Oyun Pembe top 1. havuz
A)
B)
C)
D)
E)
Glikoliz
Krebs
NADH
Matriks
Zarlar arası
bölge
Zarlar arası
bölge
Matriks
Zarlar arası
bölge
2. havuz
Zarlar arası
bölge
Matriks
Matriks
Zarlar arası
bölge
Matriks
l. Zarlar arası bölgede, hidrojen iyonlarının azalması ATP
sentazın ATP üretim hızını düşürür.
II. ETS sistemindeki elektron transferi durduğunda ATP
sentaz enerji üretemez.
III. Barajlardaki suyun miktarı azaldığında hidroelektrik sant-
rallerinde elektrik enerjisi üretimi düşer.
yorumlarından hangileri yapılabilir?
A) Yalnız I
D) ive II
B) Yalnız II
C02
oluşumu
C) Yalnız III
E) ı, III
Protein
sentezi
Aminoasit