Test- ı
İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI
Doğal Destanlar
Gılgamış: Sümer
İlyada, Odysseia: Yunan
Nibelungen: Alman
Ramayana, Mahabharata:
Hint
Chanson de Roland: Fransız
La Cid: İspanyol
Kalevala: Fin
İgor:
Rus
Şehname: Iran
Şinto: Japon
Bozkurt, Şu, Göç,
Oğuz-
kağan, Ergenekon,
Attila,
Alper Tunga: Türk
OSYM
Alp Er Tunga öldi mü
Issız acun kaldı mu
Ödlek öçin aldı mu
Emdi yürek yırtllur
Bu parçanın nazım şekli nedir?
A) Koşuk B) Sav C) Varsağı
7.
8.
Türklerin vardıkları ülkede akarsular, kaynaklar, türlü
bitkiler, yemişler, avlar vardı. Böyle bir yeri görünce ulu
Tanrı'ya şükrettiler. Kışın hayvanlarının etini yediler, yazın
sütünü içtiler. Derisini giydiler, Aradan dört yüz yıl geçti.
Türkler, kurultayın kararı üzerine, oradan çıkmak için yol
aradılar; bulamadılar. O zaman bir demirci dedi ki: "Bu
dağda bir demir madeni var. Demirini eritsek belki dağ
bize geçit verir. Gidip dernir madenini gördüler. Dağın
geniş yerine bir kat Odun, bir kat kömür dizdiler. Dağın
altını, üstünü dört bir yanını Odun ve kömürle doldurdular.
Yetmiş deriden yetmiş büyük körük yapıp yetmiş yere
koydular. Odun ve kömürü ateşleyip körüklediler. Tan-
n'nın yardımıyla demir dağ kızdı, eridi, akıverdi. Bir yüklü
deve çıkacak denli yol Oldu. Sonra gök yeleli bir bozkurt
çıktı ortaya; Türk'ün önünde dikildi, durdu. Herkes anladı
ki yolu 0 gösterecek. Bozkurt yürüdü, ardından da Türk
milleti ve Türkler, bozkurdun önderliğinde, 0 kutsal yılın
kutsal ayının kutsal gününde oradan çıktılar.
Bu metin aşağıdaki destanların hangisinden alınmış
olabilir?
A)
Türeyiş
B) Ergenekon
C)
Alp Er Tunga
D) Goç
E)
Manas
Bu destanda Saka (İskit) hükümdarının İranlılarla yaptığı
savaşlar anlatılır. Asur kaynaklarında Maduva, Heredot'ta
Madyes, İran ve İslâm kaynaklarında Efrasyab adla-
rıyla anılan hükümdarın yiğitliği, erdemleri ve giriştiği
mücadelelerden söz edilmektedir. Yusuf Has Hacip'in
Kutadgu Bilig adlı yapıtında bu kahramanla ilgili beyitler
bulunmaktadır. Kaşgarlı Mahmut'un Divanü Lügati't Türk
adlı yapıtında da kahramanla ilgili sagu vardır.
Bu parçada sözü edilen destan, aşağıdakilerden
hangisidir?
9.
10.
Çinceden Uygurcaya çevrilmiş Olan eşer, bir uyar-
lama niteliği taşımaktadır.
Budizm'in esaslarını, felsefesini ve Buda'nın men-
klbelerini anlatan bir eserdir.
Düzyazı biçiminde yazılan eserde, pek çok manzum
parça da bulunmaktadır.
Yukarıda özellikleri verilen eser, aşağıdakilerden
hangisidir?
A)
B)
C)
D)
E)
Altun Yaruk
Sekiz Yükmek
Yenişey Yurtlan
Maitrisimit
Orhun Yazıtları
D) sagu
çözüM
E) Semai
Alp Er Tunga'nın ardından söy-
lenen ve 7 'li hece Ölçüşü İle
oluşturulan bu şiirin nazım şekli
sagudur.
Eski Türklerde sevilen, sayılan
bir kişinin ölümünden sonra dü-
zenlenen cenaze törenine "yuğ
töreni", bu törenlerde söylenen
şiirlere "sagu" denir.
Cevap D
Dokuz Oğuz beyleri, milleti! Bu sözümü iyice işit, ada-
makilil dinle: Doğuda gün doğusuna, güneyde gün orta-
sına, batıda gün batısına, kuzeyde gece ortasına kadar
onun içindeki millet hep bana tabidir. Bunca milleti hep
düzene soktum. Türk kağanı, Ötüken ormanında Otur-
şa ilde sıkıntı yoktur. Doğuda Şantung Ovası'na kadar
ordu sevk ettim, denize ulaşmama az kaldı. Güneyde
Dokuz Ersine kadar ordu sevk ettim, Tibet'e ulaşmama
az kaldı. Batıda İnci Nehri'ni geçerek Demir Kapı'ya
kadar ordu sevk ettim. Kuzeyde Yir Bayırku yerine kadar
ordu sevk ettim. Bunca yere kadar yürüttüm. Otüken
ormanından daha iyisi hiç yokmuş. İl tutacak yer Ötüken
ormanı imiş. Bu yerde oturup Çin milleti ile anlaştım.
Altını, gümüşü, İpeği, ipekliyi sıkıntısız Öylece veriyor.
Çin milletinin sözü tatlı, ipek kumaş yumuşak imiş.
Tatlı sözle, yumuşak ipek kumaşla aldatıp uzak milleti
Öylece yaklaştırırmış. Yaklaştırıp konduktan sonra, kötü
şeyleri 0 zaman düşünürmüş. İyi bilgili insanı, iyi cesur
insanı yürütmezmiş. Bir inşan yanılsa kabilesi, milleti,
akrabasına kadar barındırmazmış. Tatlı sözüne, yumuşak
İpek kumaşına aldanıp çok çok, Türk milleti, Öldün; Türk
milleti, öleceksin! Güneyde Çogay ormanına, TÖgültün
Ovası'na konayım dersen Türk milleti, öleceksin!
Kültigin Yazıtı'ndan alınan bu metinle ilgili olarak
aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A)
B)
C)
D)
E)
Oğuz Kağan Destanı
Şu Destanı
Satuk Buğra Han Destanı
Manas Destanı
Alp Er Tunga Destanı
10
A)
B)
C)
D)
E)
Diğer uluslarla Olan ilişkiler ele alınmıştır.
Söylev niteliği taşımaktadır.
Türk ulusu tehlikelere karşı uyarılmıştır.
Dinî değerlere bağlılığın Önemi vurgulanmıştır.
Devletin yönetim merkezinden söz edilmiştir.