Test- ı
7.
GEÇİŞ DÖNEMİ EDEBİYATI
Etkinlik
Aşağıda verilen bilgileri doğru
(D) veya yanlış (Y) olarak işa-
retleyiniz.
Göktürk Kitabeleri, Türk birliğinin sürekliliğini sağlamak
amacıyla yazdırılmıştır. Eser, komşu ülkelerle ilişkilerde
dikkat edilmesi gerekenler, öz güvenli olma, hakana
bağlı olma gibi pek çok tavsiye içermektedir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisinin Göktürk Kita-
beleri'yle yazılış amacı bakımından benzerlik göster-
diği söylenebilir?
10.
Aşağıdaki yapıtlardan hangisinde "Alplar birle uruşma,
begler birle turuşma." atasözü ve açıklaması buluna-
bilir?
A)
B)
C)
D)
E)
Divan-1 Hikmet
Atabetü 'l-Hakay1k
Kutadgu Bilig
Divanü Lügâti't-Türk
Risaletü'n-Nushiyye
2
3
4
5
6
7
İslam öncesi dönemde şiirler
"ozan", "kam", "şaman", "bak-
Si" ve "oyun" denilen kişilerce
"kopuz" adı verilen saz eşliğin-
de söylenmiştir,
"Sagu" nazım şekli, "sığır" adı
verilen sürek avları sırasında
kopuz eşliğinde söylenen ve
halk edebiyatında koşmalara
benzeyen lirik şiirlerdir.
Destanlar, yazı öncesi dönem-
de oluşan Olağanüstü Olaylar
ve kahramanlarla yüklü öykü-
leyici özellikler taşıyan uzun
şiirlerdir.
Konusu daha çok aşk, sevgi,
doğa güzellikleri ve kahraman-
İlk Olan "koşuk" nazım şekli,
daha sonra halk edebiyatında
semai adıyla anılmıştır,
Âşık edebiyatının en çok kul-
lanılan ve dörtlük sayışı 3-5
arasında değişen ve İslam
Öncesi dönemdeki "koşuk"un
konu bakımından karşılığı olan
nazım şekli "koşma"dır.
Atabetü'l-Hakayık, Edip Ahmet
tarafından 12. yüzyılda aruz öl-
çüşü ve kaside biçimiyle oluş-
turulmuş öğretici bir eserdir.
Divanü Lügati't-Türk, Türkçenin
zengin bir dil olduğunu karşı-
laştırmalı bir şekilde anlatan ve
Araplara Türkçeyi öğretmek
amacıyla yazılan dil bilgisi ki-
tabıdır.
Cevaplar
8.
9.
A)
B)
C)
D)
E)
III.
V.
Divan-' Hikmet
Divanü Lügati't-Türk
Dede Korkut Hikâyeleri
Atabetü 'l-Hakay1k
Kutadgu Bilig
Türkçe sözcüklerin Arapça açıklamaları verilmiştir.
Eserde Türklerin yaşadığı coğrafyayı gösteren bir
harita vardır.
Eserde İslamiyet sonrası döneme ait gazel, kaside, ¯
mesnevi Örnekleri bulunmaktadır.
Türk boylarının dilleri hakkında bilgi verilmiştir.
Türkçenin Arapçadan geri kalmayan bir dil olduğunu
göstermek için yazılmıştır.
Divanü Lügati't-Türk ile ilgili olarak yukarıdaki numa-
ralanmış bilgilerden hangisi yanlıştır?
C) III.
Hakaniye Türkçesiyle yazılmıştır.
Uruz'un şefkat damarlan kaynadı, kara süzme gözleri
kan yaş doldu. Attan yere indi. Babasının elini Öptü.
Kazan da attan atladı, yere İndi. Oğlunun boynunu Öptü.
Beyler Kazan ile oğlunun üzerine at sürdüler, etraflarını
çevirdiler. Hepsi attan İnip Kazan'ın elini öptüler. Yürüye-
rek kâfire at sürdüler, kılıç vurdular. Derelerde tepelerde
kâfire kırgın girdi. Kaleyi aldılar. Kilisesini yıkıp mescit
yaptılar.
Uruz, kanlı kâfirin elinden babasını çekip aldı. Kudretli
Oğuz eline gelip çıktı. Akça yüzlü anasına müjdeci geldi.
Kaza benzer kızı, gelini Kazan'a karşı gelip elini öptüler,
ayağına kapandılar, Kazan güzel çimene çadır otağ
diktirdi. Yedi gün yedi gece toy düğün edip yeme içme
oldu. Dedem Korkut geldi, kopuz çaldı, gazi erenlerin
başına ne geldiğini söyledi:
Hani övdüğümüz bey erenler
Dünya benim diyenler
Ecel aldı yer gizledi
Fani dünya kime kaldı
Gelimli gidimli dünya
Son ucu Ölümlü dünya
Bu parçadan Dede Korkut Hikâyeleri İle İlgili olarak
aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
III.
IV.
V.
Bilginin faydaları, cehaletin zararları, cömertlik,
cimrilik, iyi ve kötü huylar anlatılarak halka yararlı
olmak hedeflenmiştir.
"Hakikatlerin eşiği" anlamına gelen eser Edip Ahmet
Yükneki tarafından yazılmıştır.
Alegorik söyleyişe sahip didaktik bir metindir.
40 beyit ve 101 dörtlükten oluşmaktadır.
Atabetü'l Hakayık ile ilgili olarak yukarıdaki numara-
lanmış bilgilerden hangisi yanlıştır?
C) III.
A)
B)
C)
D)
E)
Nazım-nesir karışık olarak yazılmıştır.
Nazım bölümlerinde Arap şiirinin etkisi görülmektedir.
Türklerin gelenek ve görenekleri ile ilgili bilgiler
içermektedir.
Seci ve aliterasyonlara başvurulmuştur.
Halkın kullandığı Türkçe ile yazılmıştır.
16
