Test -6
6.
Hamse Sahibi Şairler
Ali Şir Nevayi
DİVAN EDEBİYATI
Yaşadığı hayattan çok bunalan, çok ağır yükler taşı-
maktan, aç bırakılmaktan perişan hâle gelen bir eşek,
günün birinde bir tarlada otlayan semiz öküzler görür.
Onların serbest serbest otlamasına, semizliklerine çok
gıpta eder, Kendi zavallılığı ile öküzlerin talihi arasındaki
farka bakar ve bu haksızlığı bir türlü kabullenemez. Yaşlı
ve akıllı bir eşeğe danışır. İhtiyar eşek, öküzlerin insanları
besleyen ürünlerin yetiştirilmesine yardım ettikleri için
İyi beslendiklerini anlatır. Eşek de öküzler gibi çalışıp
sahibine yaranmak İçin tarlaya dalar ancak açlıktan
Öyle perişandır ki ekinleri görünce onları yemeye baş-
lar. Tarlanın sahibi eşeği yakalayıp kıyasıya döver hatta
öfkesini alamaz ve eşeğin bir kulağıyla kuyruğunu da
keser. Sıska ve zavallı eşek, yaptığından çok pişman
Olur, kaderine razı Olur ve yine açlığa mahkûm Olup yük
taşımaya devam eder.
Bu parçada özeti verilen eserin yazarı aşağıdakiler-
8.
9.
10.
26
Şah u Geda alegorik bir mesnevidir. 2000'e yakın be-
yitten Oluşan eserde, sevgilide İlahi güzelliği görerek
ona platonik bir aşkla bağlanan Geda (köle) İle Şah'ın
(padişah) hikâyesi anlatılır. Eserde bir insanın mecazi
aşka kapılması, bu aşkı dolayısıyla çektiği sıkıntılar ve
nihayet kalp gözünün açılarak hakiki aşka yönelişi dile
getirilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi, bu parçada sözü edilen
eserin sanatçısına ait değildir?
2.
3.
4.
5.
Hayretü'l Ebrâr
Ferhad u Şirin
Leyla vü Mecnun
Seba-i Seyyâr
Sedd-i İskender
A)
B)
C)
D)
E)
Gencine-i Raz
Sıhhat u Maraz
Gülşen-i Envar
Kitab-ı Usul
Yusuf u Züleyha
Hamdullah Hamdi
den hangisidir?
A) Şeyhî
B) Naifi
C) Gülşehrî
2.
3.
4.
5.
Yusuf u Züleyha
Leyla ile Mecnun
Mevlid
Tuhfetü'l Uşşak
Kıyafetnâme
7.
D) Âşık Paşa
E) Hoca Dehhani
Tuyuğ, kelime olarak şarkı söyleme, Övme, kapalı ya
da cinasll söz anlamlarına gelen, divan edebiyatına
Türklerin kazandırdığı bir nazım şeklidir. Tek dörtlük-
ten Oluşan ve "aaxa" şeklinde kafiyelenen bu şiirlerde
az sözle çok Şey anlatılmaya çalışılır. Aruzun sadece
"fâilâtün fâilâtün fâilün" kalıbıyla yazılır. Genelde cinasll
kafiyeyle yazılan bu nazım şeklini daha çok, Çağatay ve
Azeri sahası şairleri kullanmıştır. En son örnekleri XVI.
yüzyılda verilen bu nazım şeklinin edebiyatımızdaki en
iyi örnekleri tarafından verilmiştir.
Dilberün işi itab u naz olur
Çeşmi cadu gamzesi gammaz olur
Ey gönül sabr it tahammül kıl ona
Yara irişmek işi az az Olur
dizeleri de XIV. yüzyılda yaşayan bu şairimize attir.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden han-
gişi getirilmelidir?
Aşağıdaki sanatçı-eser eşleştirmelerinden hangisi
yanlıştır?
Lamii Çelebi
A)
B)
C)
D)
E)
Nefi - Tuhfetü'l-Uşşak
Sünbülzade Vehbi - Lutfiyye
Keçecizade İzzet Molla - Bahar-' Efkâr
Enderunlu Fazıl - Çenginâme
Nevizade Atayi - Sıhhat u Maraz
2.
3.
4.
5.
Vamık u Azra
Vis u Ramin
Ferhadnâme
Şem u Pervane
Gûyu Çevgan
Kara Fazlı
Kâtip Çelebi tarafından kaleme alınan eşer, divan nesrinin
önemli ürünlerindendir. Eser Türk ve dünya edebiyatı
açısından da önemli bir kaynak niteliğindedir. Sanatçının
Batı'da da tanınan en ünlü eseridir. Arapça bir bibliyog-
rafya sözlüğü Olan eserde 14.500 kitap ve risalenin adı
ve yazarı verilmiştir. Bilimsel tasnife göre ve alfabetik
olarak düzenlenen kitap, yirmi yılda tamamlanmıştır.
Bu parçada sözü edilen eser, aşağıdakilerden han-
gişidir?
2.
3.
4.
5.
Gül ü Bülbül
Hüma vü Hümayunnâme
Leyla u Mecnun
Nihalistan
Leccetü'l Esrar
A)
B)
C)
D)
E)
Bağdatlı Ruhî
Hoca Dehhani
Ali Şir Nevayi
Kadı Burhaneddin
Keçecizade izzet Molla
A)
B)
C)
D)
E)
Cihannüma
Sefaretnâme
Keşfü 'z-Zünun
Takvimü 't- Tevarih
Mizanü 'l-Hak
