Test -8
7.
Divan Edebiyatı Terimleri
Beytü'l kasit: Kasidenin en güzel
beyti.
Beytü'l gazel: Gazelin en güzel
beyti. (Şah beyit)
Divançe: Küçük divan.
Makta: Gazel ve kasidenin son
beyti.
Matla: Gazel ve kasidenin ilk
beyti.
Edebiyatta bazı özel
Mazmun:
kavram ve düşüncelerin ifade-
sinde kullanılan klişeleşmiş söz
ve anlatımlara denir.
Münşeat: Nesir yazılarının top-
landığı kitap.
Nazire: Bir şairin şiirine başka bir
DİVAN EDEBİYATI
Tasavvufçuların amacı; daha yaşıyorken dünyevi İstek-
lerden sıyrılarak, başka bir deyişle ölmeden Önce ölerek
Allah'a kavuşmak, onda yok olmaktır. bu
düşünceyi açıklamak ve İspat etmek üzere ta-
rafından kaleme alınmış öğretici bir metindir. Gülşehri'nin
Eeıeknâme ve Hubannâme isimli tasavvuf temalı Farsça
mesnevileri ile Atuz_Rişaleşi isimli Farsça bir eseri daha
vardır.
Bu parçadaki numaralanmış yerlerin hangisinde bir
bilgi yanlışı vardır?
C) III.
Eser, ortaya çıktığı dönemin konuşma diliyle yazılmıştır.
Eserde anlatılan yerlerin tarihi, coğrafyası, iklimi, doğası,
sanat eserleri, insanları, insanlarının giyinişi, dil ve dinleri,
âdetleri yansıtılmıştır. Söz hüneri göstermek gibi bir ama-
cı olmayan eserde yabancı sözcük ve dil kuralları fazla
kullanılmamıştır. Ozellikle kişilerin konuşmaları olduğu
gibi yansıtılmıştır. Yazar bu eserini konuşur gibi yazdığı
için eserde yer yer dil yanlışları göze çarpmaktadır.
Eserde sadece gözlemlerle yetinilmemiş, birçok ilimden,
tarih kitaplarından, kanunname ve menkıbelerden yarar-
lanılmıştır. Eser; coğrafya, tarih, folklor, dil, etnografya,
toplum bilim vb. bakımlardan önemli bir kaynaktır.
Bu parçada sözü edilen eser ve onun yazarı aşağı-
dakilerden hangisidir?
9.
10.
11.
Kimlerün çeşmine Ol sine bu şeb nur Oldl
Nereye gitdi o her-cayi o meh-pare 'aceb
Kimlerün yaresine merhem-i kafur oldı
Kandedür kande o zalim o sitem-kâre 'aceb
Bu dizeler, 18. yüzyılda yaşayan ve şarkı nazım şekli-
nin divan şiirindeki en önemli ismi olan tarafından
kaleme alınmıştır.
Yukarıdaki boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi
getirilmelidir?
A) Bâkî
D) NedÎm
B) Nâbî
C) Nefi
E) şeyh Gâlip
Aşağıdaki eserlerden hangisi karşısında verilen
sanatçıya ait değildir?
A)
B)
C)
D)
E)
Kanuni Mersiyesi - Bâkî
Mecalis-i Seb'a - Mevlana
Mihnetkeşan - ŞeyhÎ
Mizanü'l-Evzan - Ali Şir Nevayi
Cemşid ü Hurşid - AhmedÎ
şair tarafından aynı şekil, vezin,
kafiye ve redifle yazılan şiir.
Sehl-i Mümteni: Çok sade gibi
görünen fakat benzerinin yapımı
çok güç olan eser.
Şitaiye: Kış mevsimi için yazılan
kaside.
Tac beyit: Kasidede şairin mah-
Iasının geçtiği beyit.
Yek-ahenk: Divan şiirinde beyit-
leri arasında anlam ilişkisi olan
gazel.
Yek-avaz: Divan şiirinde her bey-
tinin tümünün aynı ses birliği ve
kalitesinde olması.
8.
A)
B)
C)
D)
E)
Seyahatname - Evliya Çelebi
Nihalistan - Nergisi
Babürnâme - Babür Şah
Mir'atü'l-Memalik - Şeydi Ali Reis
Sefaretnâme - Yirmisekiz Mehmet Çelebi
Türk edebiyatındaki en güzel ve divan edebiyatındaki ilk
hiciv örneklerinden biridir. Dizelerdeki canlı dil ve betimle-
me gücü, sanatçısının hiciv yeteneğinin bir yansımasıdır.
Eleştirel nitelikler taşıyan bu yapıtta şair toplumsal çeliş-
kileri ortaya koymuştur. Ancak bu çelişkileri doğrudan
dile getirmemiş, bir eşeğin başından geçen olaylarla
temsilî olarak anlatmıştır. Bu yönüyle edebiyatımızdaki
fabl örneklerinden biri olarak da görülebilir. Ayrıca eser,
sembolik bir mesnevidir.
Bu parçada içeriğinden söz edilen eser ve onun
yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Garipnâme - Âşık Paşa
B) Mantıku't-Tayr - Gülşehrî
C) Şikâyetname - Fuzûfi
D) Harnâme - Şeyhi
E) Hayriyye - Nâbî
30
