Test
BİLİMSEL YÖNTEM
KAVRAYALIM
Kontrollü Deney
Onamın asitlik derecesinin çimlenme üzerine etkisini
araştıran bir öğrencinin hazırladığı düzenekler aşağı-
3.
da görülmektedir.
l. düzenek
250C
200 g su
Aydınlık ortam
pH-6,5
II. düzenek
250C
ıoogsu
Aydınlık ortam
Gözlemler yapılır.
Gözlemler doğrultusunda
bir problem tespit edilir.
Yeni Problemi cevaplamak
sorular
üretilir.
için bir hipotez
Oluşturulur.
Hipotez üzerinden
bir tahmin yapılır,
Hipotez
gözden
geçirilir.
2.
Bu öğrencinin deney düzeneklerinde aşağıdaki
değişimlerden hangisini yapması durumunda el-
de edeceği sonucun bilimsel olarak anlamlı Ola-
cağl söylenebilir?
A) I. düzeneğin sıcaklığını artırmak
B) II. düzeneğin şu miktarını 200 g değerine kadar
artırmak
C) I. düzeneği karanlık ortama almak
D) II. düzeneğin PH değerini 6,5'e düşürmek
E) I. düzeneği karanlık ortama alıp PH değerini 7,4'e
yükseltmek
Bilim insanları, bir problemin çözümü adına sürdür-
dükleri bilimsel çalışmalarda farklı yöntemler kullana-
bilirler.
Bir problemin çözümünde kullanılacak yöntemin
ortaya çıkışında;
I. problemin niteliği,
II. çalışmayı sürdürecek araştırmacının olaya bakış
açısı,
III. çalışmanın sürdürüldüğü dönemde içinde bulu-
nulan şartlar,
IV. araştırmacının kişisel özellikleri ve hayal gücü
durumlarının hangileri etkili olabilir?
q II ve III
Tahmini test Q— Kontrol edilmeyen
etmek için bir
deney tasarlanır
ve uygulanır.
değişkenler için
deney yeniden
gözden geçirilir.
Deney sonuçlarının anlamlı olup
olmadığını değerIendirmek
için istatistiksel testler kullanılır
ve doğruluğuna göre karar verilir,
ı
Sonuçlar
hipotezi
destekler ise
ı
Sonuçlar
hipotezi
desteklemez se
Deney tekrarlanır ve
sonuçlar başka araştırıcılar
tarafından doğrulanırsa
hipotez güçlenir.
Bilimsel süreç basamakları İle İlgili yukarıdaki Şe-
maya göre,
. Hazırlanan kontrollü deneyler hipotezi her zaman
destekler nitelikte olmalıdır.
Bir problemin çözümü için ortaya atılan önerme-
ler, zaman İçerişinde gerçek haline dönüşebilir.
III.
Gözlemler bilimsel süreçteki önemli veri kaynak-
landır.
IV.
Bilimsel bir süreçte elde edilen sonuçlar başka
araştırmalar Çin yeni sorular oluşturulmasına kay-
nakilk edebilir.
yorumlarından hangileri yapılabilir?
A) I ve II
D) III ve ıv
B) ive III
E) II, III veıv
C) II ve III
Hipotezleri test etmek için yön-
temlerden biri kontrollü deney-
lerdİr,
Deney grubu ve kontrol grubu
olmak üzere iki grup kullanıla-
rak yapılan deneylerdir.
Deney grubunda test edilecek
faktör değiştirilir. Kontrol grubun-
da ise tüm şartlar sabit tutulur.
Deney sonucunda, deney gru-
bundan elde edilen verilerin yo-
rumlanması için kontrol grubu le
kıyas edilir ve çıkarımda bulunu-
Deneyde etkisi araştırılan değiş-
kene bağımsız değişken, bağm-
sız değişkene bağlı olarak ortaya
çıkan farklı sonuçlara ise bağım-
II değişken denir,
Örneğin sıcaklığın büyüme hl-
zı üzerindeki etkisini araştırmak
amacıyla farklı sıcaklıklara maruz
bırakılan bitkilerde sıcaklık faktö-
rü bağımsız değişken, büyüme
hızı İse bağımlı değişkendir,
Gerçek, herkes taralından doğ-
ruluğu kabul gören ve her zaman
aynı şartlarda aynı sonuŞara ula-
Şiarı gözlemlerdir,
Gerçekler doğada gerçekleşen
Olaylar hakkında yapılan ve arka-
sında deliller bulunan açık-
lamalar olarak da tanımlanabilir.
D) ııveıv
E) ı, II, ıııvelV
PARAF YAYINLARI
