TEPKİME HIZINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER
• Deneysel yöntemle hız belirlenirken iki reaktiften önce biri daha sonra diğeri sabit tutularak hızdaki değişime bakılır.
Yöntem
Tek basamaklı tepkimede hız bağıntısı
Mekanizmalı tepkimede hız bağıntısı
Deneysel hız bağıntısı
Hız Bağıntısı
N2(g) + 3H2(g) 2NH3(g)
2NO(g) 2H2(g)
2H20(g) 4 N2(g) (Yavaş)
H202(g) + H2(g) 2H20(g)
Deney
2
3
(Hızlı)
m 01
HIZ —
0,02
0,08
2
0,16
REAKSİYON HIZINA ETKİ EDEN FAKTÖRLER
1. Madde cinsi
Zıt yüklü iyonların reaksiyonları en hızlı, çok sayıda bağın oluşup koptuğu reaksiyonlar en yavaştır.
a. + cı- KCI
Mg2* 2cı- rvıgC12
b. + cı- Naci
rvıgs
c. —2HCl
CH4 + CCI 4 + 41-ICI
DİKKAT
iyonik tepkimelerin hızı
(hızlı)
(yavaş)
(yavaş)
(hızlı)
(hızlı)
(yavaş)
Nötr tepkimelerin hızı
Zıt yüklü iyonlar
arası gerçekleşen
tepkimelerin hızı
Aynı yüklü iyonlar
arası gerçekleşen
tepkimelerin hızı
Molekül sayısı,
kopan - oluşan
bağ sayısı az olan
tepkimelerin hızı
DİKKAT
Molekül sayısı,
kopan - oluşan
bağ sayısı çok olan
tepkimelerin hızı
2. Madde derişimi (Gazlarda Basınç)
Örnek:
C(k) + 02(g) C02(g)
RH k [02]
• 02'nin derişimi 2 katına çıkarsa hız 2 katına çıkar.
• C(k) miktarının değişmesi hızı etkilemez. Çünkü
hız bağıntısında yoktur.
• Mekanizmalı tepkimelerde hızlı basamakta bulunan
reaktiflerin miktarının değişmesi hızı etkilemez.
KİMYA - AYT
Derişim değişimi tepkime hızını değiştirir ancak tepkimenin
aktifleşme enerjisini ve hız sabitini değiştirmez.
MEBİ KONU ÖZETLERİ
65
