TBMM'ye Karşı Çıkan Ayaklanmalar
A. İstanbul Hükümeti Tarafından Doğrudan
Çıkarılanlar
TBMM'nin yok edilmek istenmesi, Kuvayımilli-
yecilerin Boğazlara yaklaşmasının İngilizleri ra-
hatsız etmeye başlaması, İstanbul'da şeyhülis-
lamın Millî Mücadele karşıtı fetva vermesi bu
isyanların en önemli nedenleridir.
• Ahmet Anzavur
(Kuva-yı Muhammediye)
• Kuvayı İnzibatiye
(Hilafet Ordusu)
B. İstanbul Hükümeti ile
İtilaf Devletlerinin Ortaklaşa Çıkardıkları
TBMM'nin yok edilmek istenmesi, halkın dinî
duygularının istismar edilmesi, Anadolu'daki bazı
ailelerin bölgelerindeki otoriteyi kaybetmek iste-
memeleri bu isyanların en önemli nedenleridir.
Bu isyanlardan başlıcaları şunlardır:
Bolu
Zeynel Abidin (Bozkır
Koçgiri (Erzincan
Düzce
Delibaş Mehmet (Konya)
Çapanoğulları (Yozgai)
Hendek
Cemil o Batman)
Şeyh Eşref (B burt)
Zile (Tokaty
Adapazarı
Postacı Nazım (Sivas)
Ali Bat' (Mardin)
Çopur Musa (Afyon)
Millî Aşireti (Urfa)
Yıldızeli (Sivas)
l. TBMM'ye Karşı Çıkan İsyanlar
Ahmet Anzavur Ayaklanması, Kuva-yı İnzibatiye Ayaklanması ile Bolu, Düzce, Hendek, Adapa-
zan Ayaklanmaları çıktıkları bölge itibarıyla İngilizler ile TBMM arasında tampon bölge oluştu-
rurak İngiliz çıkarlarına hizmet etmişlerdir,
Hıyanet-i Vataniye (Vatana İhanet) Kanunu
• Büyük Millet Meclisinin ayaklanmaları bastırarak, iç güvenliği sağlamak amacıyla 29 Nisan 192Ude
çıkardığı kanundur.
• Kanun teklifi Mehmet Şükrü Bey tarafından verilmiştir. Bu kanuna göre:
• "Yüce hilafet ve saltanat makamım ve Osmanlı ülkesini yabancı güçlerden kurtarmak ve sal-
dırıları defetmek amacına yönelerek kurulmuş olan Büyük Millet Meclisinin meşruluğuna
başkaldırma niyetinde olarak, söz, eylem ve yazı ile karşı koyanlar ve karışıklık çıkarmak is-
teyen kişiler vatan haini sayılırlar. Doğrudan vatana ihanet edenler asılarak idam edilirler."
C. Eskiden Kuvayımilliyeci Olup da Sonradan
Ayaklananlar
TBMM'yi yok etmek, düzenli orduya katılma-
mak İstemeleri sebebiyle TBMM'ye İsyan et-
mİşIerdİr.
• Çerkez Ethem (Kuvayı Seyyare) l.İnönü
Savaş sırasında isyan etmiştir.
• Demirci Mehmet Efe
D. Azınlıkların Çıkardıkları Ayaklanmalar
TBMM'yi yok etmek, Anadolu İçinde devlet
kurmak bu İsyanların temel nedenlerindendir.
• Rum İsyanı
En uzun süren isyandır. (1920-1923)
• Ermeni İsyanı
Doğu Anadolu'da devlet kurmayı amaçla-
maştır.
l. TBMM'nin İsyanlara Karşı Aldığı Tedbirler
Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarılmıştır. (29 Nisan 1920)
Asker kaçaklarının önlenmesi amacıyla Firariler Kanunu çıkarılmıştır. (11 Eylül 1920)
İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur. (18 Eylül 1920)
İstanbul Hükûmeti ile tüm haberleşmeler kesilmiştir.
Ankara Müftüsü Mehmet Rıfat Börekçi Millî Mücadele'yi destekleyen bir fetva yayımlamıştır.
Seyyar müfreze birlikleri kurulmuştur.
Halkı bilinçlendirmek amacıyla öğüt kurulları (İrşad Heyetleri) kurulmuştur.
Ayaklanmaların Sonuçları
TBMM'nin isyanları bastırmasıyla gücü ve otoritesi artmıştır.
TBMM'nin Anadolu'ya egemen olmasını sağlamıştır.
Yunanların Anadolu'nun içlerine kadar sokulmasını kolaylaştırmıştır.
Kurtuluş Savaşı'nın sonuca ulaşmasını geciktirmiştir.
TBMM işgal güçlerine karşı kullanacağı inşan ve malzemenin önemli bir bölümünü ayaklan- _
malara karşı kullanmak zorunda kalmıştır.
Kardeş katline ve mücadelesine yol açmıştır.
Düzenli ordunun kurulma sürecini hızlandırmıştır.
instagram.com/copysinav
