1. TBMM DONEMİ
ARİ
DERS
0
Mahkeme üyeleri BMM'nin kendi içinden seçtiği üç kişiden oluşuyordu. Duruşmalar halk önünde yapılıp alınan
kararlar halka duyuruluyordu. Mahkemelerde vicdani kanaate dayanarak kararlar alınırdı ve bu kararların tem-
yizi yoktu. Mahkemeler idam kararı verme yetkisine de sahipö.
İstiklal Mahkemeleri, Fransız İhtilali sırasında kurulan İhtilal Mahkemeleri örnek alınarak kuruldu. Mahkemeler,
idam yetkisine sahip olmaları, alınan kararların temyiz edilememesi ve kararların ivedilikle uygulanması gibi ne-
dertlerle tepkilere yol açtı ve çok eleştirildiler. İstiklal Mahkemelerini Sovyet İstihbarat ve Güvenlik Teşkilatına
(Çeka) benzetenler de oluyordu. Ancak İstiklal Mahkemeleri ne Fransız İhtilal Mahkemeleri gibi ülkede bir terör
dönemi yaşatmış ne de Çekalar gibi kapalı ve gizli çalışmalar yürütmüştür.
Terör Dönemi: Fransız İhtilali'nin ardından Fransa'da on ay süreyle iktidarı ele geçiren Jakobenlerin yürüttüğü
kanlı dönemin adıdır (5 Eylül 1793 - 28 Temmuz 1794). Bu dönemin özelliği terörün bir devlet politikası olarak
kabul edilmesi ve yasal bir çerçeve içerisinde uygulanmasıdır. Fransız İhtilali'nin bu en kanlı döneminde, insanlar
devrime karşı olmakla haksız yere suçlanıp giyotinle idam edilmiştir.
1920-1924 yılları arasında 14 İstiklal mahkemesi görev yaptı. 1925-1927 yılları arasında cumhuriyet rejiminin ve
inkılapların tehlikeye düştüğü düşüncesiyle İstiklal Mahkemeleri yeniden faaliyete geçirildi.
Cumhuriyet Dönemi'nde İstanbul, Ankara ve Şark İstiklal Mahkemeleri kuruldu, Bu mahkemeler, çalıştıkları
1925-1927 yılları arasında yasaların kendilerine olağanüstü yetkiler vermesiyle sınırsız bir güce kavuştu. Bu
dönemde görev yapan İstiklal Mahkemeleri, rejim karşıtı hareketlerin önlenmesi, inkılapların uygulanması ve
isyanların bastırılması konularında etkili oldu.
SEVR ANTLAŞMASI -10 AĞUSTOS 1920
11
Tükiyt Cumhunyeli
bökesi
11
Boğazlar bölgesi
bölgesi
Fransız nüfi•z bölgesi
Yuman idari bölgesi
teklifine göle
1. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkan devletlere imzalatılmış olan barış antlaşmalarının şartları Paris Barış
Konferansı'nda hazırlanmıştı. Fakat bu konferans sırasında, Osmanlı Devleti'nin paylaşımı konusunda İtilaf Dev-
Jetleri arasında anlaşmazlıklar çıktı. Bu yüzden Osmanlı Devleti İle yapılacak Olan barış antlaşması İleri bir tarihe
ertelendi. Ancak 192Üye gelindiğinde hâlâ bir barış antlaşması İmzalanmamışm
Bu süreç içerisinde ise Türk milleti örgütlenmeye ve işgallere karşı direnmeye başlamıştı. Misak-1 Millî'nin ilanı
ve BMM'nin açılması gibi gelişmeler üzerine; Haf Devletleri temsilcileri San Remo Konferansı'nda (18-26 Ni-
san 1920) bir araya gelerek, Osmanlı Devleti ile yapılacak anlaşmanın şartlarını hazırladılar. Hazırlanan antlaşma
metni, Paris'te Osmanlı heyetine verildi. Cevap İçin bir ay süre tanınan heyet, anlaşma şartlarını çok ağır buldu-
ğunu açıklayarak antlaşma metnini kabul etmedi.
www.dizgikitap.com
297
SMNLYALÇIN
