6_-77:
TARüîvJ ve HAYVANCIK'
b. Ekstansif (Yaygın) Tarım
Tarım alanları geniş, nüfus yoğunluğu az Olan ülkelerde sürdürülen uygu-
lamadır. Geniş alanlardan yüksek miktarda ürün elde etme amaçlanır.
Daha çok gelişmekte olan ülkelerde kullanılan bu uygulamada, makine kul-
lamlmakla birlikte, tarımda verim arttırıcı yöntemler yoğun değildir.
Türkiye. Hindistan, Çin, Rusya, Arjantin gibi ülkelerde bu uygularna yay-
gındır.
c. Kuru (Nadas) Tarım
Yağışların yetersiz Olduğu, sulama olanaklarının gelişmediği yan kurak yer-
leyde ekstansif tanm uygulamalarının İçinde zorunlu olarak sürdürülür.
Topraktan bir yıl ürün elde edilir, sonraki yıl sürülerek bir veya birden fazla
yıl dinlenmeye bırakılır. Toprağın dinlendiği dönemlerde su toplarnaşl ve
beşin maddeleri yönünden zenginleşmesi amaçlanır. Bu uygulamada
verim oldukça düşüktür.
TÜRKİYE'DE TARIM
Yakın zamana kadar Türkiye'nin ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayalıydı.
Aktif nüfusun yarıdan fazlası tanm sektöründe çalışmaktaydı.
Günümüzde tarımın Türkiye'nin ekonomisindeki payı azalmıştır. Ancak
tarımsal üretimde de artış olmuştur.
Bu durumun başlıca nedenleri;
— sulama,
tohum ıslahı,
— gübre kullanımı,
— makine kullanımı
gibi verim arttırıcı yöntemlerin yaygınlaşmasıdır.
a. Türkiye Topraklarından Yararlanma
Çayır ve Otlaklar:
Türkiye yüzölçümünün yaklaşık % 25'ini çayır ve otlaklar oluşturur.
Özellikle 1950'den sonra çayır ve Otlak alanları sürekli azalrnşür. Bu duru-
mun başlıca nedeni tanmda makine kullanımının yaygınlaşmasıyla. çayır ve
otlakların tanm alanlarına dönüştürülmesidir (Grafik-1).
% 14
% 33
% 25
% 28
açayırveotıanar
Orman Alanları (Göl, yerleşrne,
vb.)
Grafik- 1: Türkiye lopraklannm kullanım durumuna göre
dzğlfrnll (DİE, 2001 Gene! Tanm Sayımına göre)
Coğrafya 1-2 Konu J' Soru BanKaşJ
ÖRNEK SORU:
İM defa gittiği bir yörede araştırma yapan
bir bilim adam, tanm aknlannm geniş
olmasına karşın, yun buhathşma şidde-
tinin çok yüksek olduğunu, sulama Oh-
nakknmn kısıtlı, nadas tanmmm çok m-
gın olduğunu gözlemiştir.
Buna göre, bu bilim adamı gözlemini
aşağıdaki yörelerden hangisinde yap-
A) Rize yöresi
C) Mardin yöresi
B) Aydm yöresi
D) Bursa yöresi
E) Samsun yöresi
ÇÖZÜM:
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde genel
olarak yüzeyşekillerinin sade olması ne-
deniyle tanm abdan geniştir. Ancak
karasalhk gibi etmenlerin
buharlaşma şiddeti Oldukça yüksek-
tic. Sulama olanaklarının kısıtlı Olduğu
yörelerde bu nedenle nadas tanmı pygın
olarak yapılmaktadır. Buna göre bilim.
adamının Güneydoğu Anadolu Bölge-
sende yer alan Mardin Yöresrnde gözlem
YANIT: C
TARIM
Orman ve Koruluk Alanlar:
topraklarının %28'inİ oluştuur.
Karadeniz Bölgesi başta olmak üzere, kıyı bölgelerinde ormanlar daha
yaygındır. Ayrıca iç kesimlerde yağış miktarının daha fazla olduğu yüksek
yerlerde de ormanlar yaygındır.
1950T yıllarda 10,4 müyon hektar olan OrrMn alanları, günümüze kadar
yapılan ağaçlandırma çalışmalarıyla 20,7 rnİlyon hektara yükselrniştir
(Grafik-1).
Ancak, bu alanların yakını baltalık, ündahk durumunda veya
'seyrek ağaçlardal Oluşur.
Tarım Alanları:
Türkiye topraklarınm % 33, 13'ünü (263.673 km' ekili dikili alanlar oluşturur.
60
50
40
30
10
Ekilen Nadas Sebze 3a
677
Grafik.z Türkiye'de tanm bölünüşü (DİE, 2004)
Tarm topraklarının;
- %67.7sini (178.507
— %18.8'ini (49.570 krn2) nadas alanları,
— %3.17nİ (8.174 krn9 sebze alanı,
- % işitti (5273 krn2),
— %5.yunu (15.558 km2) meyve bahçeleri,
— %2.5 (6.591 km2) zeytin"r ohlşturur. (Grafik-2).
Türkiye'de nadasa bırakılan alanlar, sulama olanaklarının yaygınlaşması İle
74.
azalma eğimindedir (Grafik-3).
1370 KKK)
Ekm 242* 230* 22554
49,91
7034
49.57
Grafik-3: Türkiye'de bazı yıllara göre ekim alanları ve
alanlarında n2daşZ bırakılan (DİZ 2004)
ÖRNEK SORU:
Doğu Karadeniz kıyılarındaki tanm alan-
'arından birim alandan elde edilen üre-
tim miktarının artırılmasında,
I. makineleşme,
II. sulama,
III. tohum ıslah',
M gübreleme
Önlemlerinden hangilerinin etkili olaca-
ğ' söylenemez?
A)lvell B)lvelll
D) ııveıv
E) 111 veıv
ÇÖZÜM:
Doğu Karadeniz kıyılan her mevsim bol
yağış aldığı için bu alanlarda sulamaya
İhtiyaç duyulmaz Yer şekillerinin engebeli
olduğu Doğu karadeniz kıyılarında tarımda
makine kullanılmaz, tanmsal etkinliklerde
İnşan ve hayvan gûcûne İhtiyaç duyulur.
YANIT: A
ÖRNEK SORU:
Yukarıdaki haritada numaralanmış yöre-
lerdekİ toplam yağış miktarı birbirine
yakın olduğuna göre, hangisinde na-
dasa duyulan ihtiyaç diğerlerine göre
daha fazladır?
A) 1 B) 11
ÇÖZÜM:
Yaz sıcakhğımn, dolayısryla buharlaşma
şiddetinin daha fazla olduğu III. yörede
toprak nemliliği daha az, nadasa duyulan
İhtiyaç daha fazladır.
YANIT: C
Coğrafya 1-2 Konu Amlafrmh F Som Bankası
