TARIM ve
TARLA VE BAHÇE KÜLTÜRLERİ
a. Tahıllar
İç bölgeler (İç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu) başta olmak üzere, tanm
alanlarının büyük bölümünde tahıl tarımı yapılmaktadır. Tahıllar (hububat),
buğday, arpa, mısır, pirinç, çavdar gibi ürünlerdir.
19501i yıllarda tarım alanlarının %80'inde tahıl tarımı yapılmaktaydı.
Günümüzde tanm alanlarında öretilen ürünlerin çeşidinde büyük artış
olmuştur. Özellikle kıyı bölgelerinde, sanayi bitkileri yaygınlaş-
maşıyla, tahıl tarımına ayrılan azalmıştır. Üretim aladanrun daralması-
na karşın, verimin artması nedeniyle üretimde azalma olmamıştır.
Buğday
Yetişme Koşullan: Çimlenme (filizlenme) döneminde serin ve nemli hava,
olgunlaşrna döneminde kuraklık ister. Sonbaharda kışlık, ilkbaharda yazlık
buğday ekilir.
Türkiye'de:
İ Md. Marmara Akdoniz G.O.An. KarMfc
Grafit": Türkiye'de bölgelere göm buğday üretim oranlan (DİE, 2003)
Üretildiği Alanlar: İç Anadolu Türkiye buğday üretiminin yaklaşık 113'ünü
karşılar. Çukurova ve Trakya. buğday üretiminin çok Olduğu diğer yörelerdir.
İller bazında sırasıyla, Konya (%7,4), Ankara (%5,8), Adana (%5,6),
Şanlıurfa, Diyarbakır, Tekirdağ, Yozgat, Edime, Sivas ve Afyon en çok buğ-
day üretenlerdir.
Yaz yağışlarından dolayı Karadeniz kıyılarında ve sıcaklığın çok düşük
olduğu Doğu Anadolu'nun yüksek kesimlerinde üretimi yoktur (Grafik-4).
Üretim Miktarı: Türkiye'de en çok üretilen tanm ürünüdür. Yıllık üretim
19-21 milyon ton civarındadır.
Buğday üretimi yıldan yıla değişim gösterir. Bu durum tanm alanlarında
yağış koşullarına bağımlılıktan kaynaklanır.
Yağışın arttığı yıllarda üretim artarken, yağışın düşük olduğu yıllarda üretim
azalır.
Coğrafya 1-2 Konu Anlzfrmn Soru Bankası
ORNEK SORU:
Aşağıda her bölgeden bir Enm
ürünün ekim alankn göster*niştir.
ekim
Bursa
111
77712 308843
66 4644E 16041
1 mo 116874
123393 384
N
91
v
131 1
Tablodaki ürünlerden hangisi buğday
ekim alanlarım göstermektedir?
A) I B)" 9111 D)IV
ÇöZüM:
Filizlenme döneminde serin ve nemfi ham
Olgunlaşma döneminde kurakhk İsteyen
buğday yan kurak koşulların görüldüğü
yörelerde yoğun olarak üretilir. Yaz
yağışlarının fana olduğu Doğu Karadeniz
kıyılan haricinde hemen hemen her yerde
üretimi vardır. Özellikle İç Anadohl Bölgesi
üretimin yaklaşık üçte birini karşılar.
Tabloya göre, Trabzon dlşmda tlhn
üretilmesi, Ankara ve Şanlıurfa gibi İllerde
çok miktarch üretilmesi, II numaralı ürünün
buğday olduğunu kanalar.
YANIT: B
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki illerden hangisinde buğdaym
üretilmesi beklenmez?
A) Adana B) Rize C) Edirne
D) Sivas
Buğday, yaz kuraM1ğ' İster. Her mevsim
yağış alan Rize'de buğday üretilmesi bek-
YANIT: B
19-
Hanta• I: Türkiye'de buğday ekim alanlarl ve İllere göre üretim miktarları
ÖRNEK SORU:
3129 n 94
Grafik-5: Türkiye göre buğday ekim alaman ve üretim miktarları (DİE, 2003)
Türkiye'de 1950'Ierden sonra tarımda makineleşmenin yaygınlaşmasıyla
tarm alanları arfrnlştr. Tarımda sulama, gübreleme ve diğer verim artırıcı
yöntemlerin kullanılmasıyla birim alandan daha fazla ürün elde edilrniştjr.
Özellikle 1975'ten soma ekim alanlarında Önemli bir değişim olmamasına
karşın üretimde artış olması bu dururnla açıklanabilir (Grafik-5, Harita-1).
DIŞ Ticaret: DÇ ticareti üretime bağlı olarak değişir, Üretimin az olduğu
dönemlerde ithal edilen buğday bazı yıllarda İhraç edilir.
Kullanım Alanları: Temel besin ürünüdür. Aynca un ve yem endüstrisinde
Diğer Özellikler:
— Verini İklimle doğrudan ilgilidir. Yağışların bol Olduğu yıllarda üretimi
anarken, kurak geçen yıllarda verim azalır. Böyle yıllarda buğday ithal
— Tarımda makineleşme ve tanm alanlarının genişlemesi nedeniyle üreti-
nünde 1950den sonra büyük artış görülmüştür.
— 1960'tan sonra tohum ıslahı ve gübrelemenin yaygınlaşması nedeniyle,
ekim aladan Önemli Oranda artmamasına karşılık üretimi artmıştır.
—471—
Türkiye'deki buğday tarımda kuru tanm
yöntemi yaygındır.
Aşağıdakilerden hangisi bu duruma bir
A) Toplam üretim miktannm fazla olması
B) Üretim miktarının yıllar arasında dalga-
lanmalar göstermesi
C) Ekim alanlarının geniş olması
D) Dış ticaretinin yapılması
E) Gübre kullanımının yaygın olması
ÇÖZÜM:
Buğday, doğa koşullarına bağlı olarak üre•
ülİr (Kuru tarım). İlkbahann yağışlı geçtiği
yıllarda buğday verimi artarken, kurak
geçtiği yıllarda azalır. Bu durum aynı
zamanda buğday ekim alanlarında yağış
rejiminin düzensiz olduğuna kamttır.
YANIT: B
Coğrafya 7-2 Konu Anlatımlı Soru Bankası
