TARIM ve HAYVANCüLüK
Günümüzde ormanların Türkiye'nin yüzölçümündeki oranı %28'dİr. Ancak
sürekli ürün elde edilebilen nitelikli orman alanları Türkiye yüzölçümünün
ÖRNEK SORU:
Türkiye'de ormanlarla kaplı sahalarda,
çeşm alanlarda kullanılmak üzere. kontrol-
lü olarak ya*nrmş ağaç kesimi yapılır.
Kesilen ağaçlarm yerine yeni ağaçlar
Merek, orman alanlarının daralması engel-
'enmiş ve ormanm yenilenmesi sağlanmış
Türkiye'nin iklim koşullan dkkate alın.
dlğmda, aşağıdaki bölgelerin hangisin-
de ormanların yenilenmesi daha kolay.
A) Karadeniz
B) Ege
C) İç Anadolu
D) Güneydoğu Anadolu
E) Doğu Anadolu
ÇÖZÜM:
Karadeniz Bölgesi'nin her mevsim bol
yağış almaşı nedeniyle ormanlarm yenl-
lenmesi daha kolay gerçekleşir.
YANIT: A
ÖRNEK SORU:
-5
Ham madde kaynaklan göz Önüne
alındığında, yukarıdaki haritada numa-
talanmış yörelerin hangisinde kurula-
cak kereste fabrikalarında üretim maalİ.
yetinin daha fazla olacağı söylenebilir?
A)' B)" C)lll D)IV
ÇÖZÜM:
Güneydoğu Anadolu Bölgesi orman varlığ
bakımından fakirdir ve ormanlık alanlara
uzaktır. Bu bölgede kurulacak kereste
'ikalarında üretim maaliyeti daha fazla olur.
YANIT: E
TARüiU
Örneğin, Kuzey Anadolüda Karadeniz'e bakan yamaçlarda geniş yapraklı
(kayın, gürgen, kestane, akçaağaç, kızılağaç, fındık ve Ihlamur gibi
ağaçlardan oluşan) ormanlar yer alır. Güneye dönük yamaçlarda ise su
Ğteğİ daha az olan (sarıçam, karaçam, meşe gibi) ağaç türleri yer alır.
Toprak Özellikleri
Bitkilerin yetçmeşi ve gelişmesi İçin toprağın kalın olması gerekir. Bununla
Mükte su tutrna özeniği fazla olan topraklar, bitkinin beslenmesi için daha
fazla Su barındnr.
2. Ormanlardan Yaralanma Ve Orman Ürünleri
Omun ürünleri, orman ana ürürXi ve yan ürünler olmak üzere İkiye ayrılır.
Orman ana ürünleri; tornruk. tel direği, yakacak odun ve sanayide (kâğıt,
parke, ambalaj, mobNya. kibrit gibi) kullanılan odun ürünlerdir,
Orman yan ürünleri; tohum, reçine, sığla yağı, kök. kabuk vb. ürünlerdir.
Ayrıca ürünlerinden dokunu* dericilik ve kozmetik gibi çeşitli
alanlarda yararlmlrnaktadw.
Türkiye'de orman alanlarım tehdit eden çeşitli etmenler vardır. Bunların
başında erozyon gelmektedir. Türkiye topraklarının % 72'sinde orta, şiddetli
ve şiddetli erozyon hüküm sürmektedir.
Tarla açrrw yakacak elde etme ve otlatma amacıyla orman alanlarına zarar
Türkiye'de ormarı varlığını korumak ve ağaçlandırma çalışmalarıyla orrnan
amlarmı amacıyla, çeşitli kuruluşların çalışmaları vardır.
Bunlarm başhcalan;
Orman Bakanlığı, TEMA Uürkİye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve
Doğal VM11kIan Koruma Vakfı). ÇEKÜL (Çevre ve Kültür Değerlerini
Kmmıa ve TM11tma Vakfı), Doğal Hayati Koruma Demeği (DHKD) ve
Çevre Gönüllüleri Derneği gibi kuruluşlardır.
3. Ormanların Önemi
— yqam İçin gerekli Oksijeni üretir.
— Erozyonu önler.
İçinde barındırdığı bitki ve hayvan varlığım korur.
— Askerî ve stratejik yönden yurt savurmasına katkı sağlar.
— Kıyılarda, kumulların İçerilere şokulrnastnı engeller.
— Tömiz hawsı ve doğal güzellikleriyle turizme katkı sağlar.
— Havanm temizlenmesine ve atmosferdeki nem dengesinin korunmasın-
da düzenleyid rol oyrw.
— Sel, qğ, taşkın ve heyelan gibi doğal afetleri önler.
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki tabloda bazı orman ürünlerinin
1998 -2002 yıllan arasındaki üretim miktar-
ancak %14ünü oluşturmaktadır.
Aniagoü
Marmara
%13
%17
Anadolu
lan (bin ma)verjlmiştir.
1999
2 317 2823
Sanayı E04
Ki 1610
3 007
830
2735. 3297
, 776
GraIlk.34: Türkiye'de ormanlarm coğrafi bölgelere dağılımı
1. Türkiye'de Ormanların Coğrafi Dağılışı
Türkiye'de ormanların dağılışını etkileyen en önemli faktör, nemlilik ve
yağış durumudur. Bununla birlikte yerşekilleri, yükselti, bakı ve toprak özel-
likleri de ormanların dağılışını etkiler.
Nemlilik ve Yağış
Karadenitde nem oranının yüksek olması nedeniyle deniz seviyesinden
İtibaren ormanlar başlar. Bölgede, her mevsirn bol yağşlı olrnası
n'yle gür ormanlar yetişir,
Ege ve Akdeniz bölgelerinde 500 - 700 metrelerden sonra ormanlar
başlar. Bu seviyeye kadar makilik alanlar yer alır. Bu durumun temel
nedeni, yaz kuraklığıdır.
v' Türkiye'deki ormanların %79'u kıyı bölgelerinde yer alırken, iç bölge-
lerde orman varlığı sadece 'dir.
İç bölgelerde yağışların yetersiz olması ve belli dönemlerde kuraklığın
etkili olması nedeniyle, ormanlar geniş alan kaplamazlar. İç kesimlerde
ormanlar, çoğunlukla daha nemli Olan yüksek kesimlerde toplanmıştır.
Yükselti
Yükseltiye bağlı olarak sıcaklığın azalması, bitkilerin yetişme koşullanm
sınırlar. Bu kesimlerde soğuğa dayanıklı ağaçlardan oluşan (sançam gibi)
ormanlar yer alır.
Bakı
Bakının etkisine bağlı olarak, dağların güneye bakan yamaçlarında sıcaklık
ve Işık İsteği fula Olan bitkiler yetişir, Kuzeye bakan yamaçlarda İse soğuğa
dayanıklı olan bitkiler yetişir.
Coğraö•a 1-2 Konu Anlatımlı Soru Bankay
Yalnızca tablodaki verilerden yararla•
narak, aşağıdaki yargılardan hangisine
ulaşılamaz?
A) Verilen orman ürünleri İçinde sanayi
odunu her yıl en az üretime sahiptir.
B) 1998 - 2001 arasında k-âğ'thk odun
üretimi, lif yongadan fazla olmuştur.
C) Ürünlerin hiçbirinde verilen yıllarda
sürekli artış oymamıştır.
D) 2002 yılındaki tomruk ve lif yonga
timi 1998daki üretimden fazladır.
E) 1999dan sonra kağıtlık Odun üretimin-
dek/ azalma kağıt üretiminde azalmaya
yol açmıştır.
ÇÖZÜM:
Veri'en yıllarda kağıt üretimiyle İlgili bir
bilgi olmadığından E seçeneğinde verilen
1999dan sonra kağıtlık Odun üretimindeki
azalmanın, kağıt üretiminde azalmaya yol
açtığı bilgisine l.lhşllamaz.
YANIT: E
Coğrafya 1-2 Konu Anlat',rnh y' Soru Bankası
—501—
