Tarh
Ders Notları
YUMUŞAMA DÖNEMİ (1961 - 1990)
Yumuşama Dönemi (I'GI - 1990)
A. ULUSLARARASI İLİŞKİLERDE DEĞİŞİM SÜRECİ
Doğu ve Batı bloklarının gerginliğini azaltmak amacıyla karşı-
ilkil görüşmelerin başladığı döneme "Yumuşama (Detant)" denir.
Yumuşama Dönemi'ne geçilmesinin en önemli nedeni SSCB ve
ABD'nin nükleer silahlanma yarışında eşit hâle gelmesi ve dünya-
nın olası bir nükleer saldınya hedef hâle gelmesidir. Bu sebeple
ABD Başkanı John Kennedy ile SSCB Başkanı Nikita Kruşçev
1961 senesinde bir araya gelerek "Yumuşama Dönemi”ni baş-
lattılar.
1. Yumuşama Dönemi politikaları
Japonya'da yapılan Dünya Şampiyonası'nda ABD'li masa te-
nişçilerini (ping-pong) Çin'in davet etmesi ve ardından da ABD'nin
Çın'e uyguladığı ticari ambargoyu kaldırması ikl devlet arasındaki
ilişkileri geliştirdi. Bunun üzerine Çin daha önce ayrıldığı BM'ye tek-
rar üye oldu.
2. Nükleer Silahların Sınırlandırılması Görüşmeleri
1969 yılında ABD ile SSCB Helsinki'de bir araya gelerek "Stra-
tejik Silahları Azaltma Görüşmeleri"ni (SALT-l) başlattılar. Sa-
dece savunma füzelerinin sınırlandırılması için yapılan görüşme-
ler sonucu 1972'de Moskova'da "SALT-I Antlaşması' imzalandı.
1979'da Viyana'da imzalan "SALT-II Antlaşması" ise SSCB'nin
Afganistan'l İşgali nedeniyle uygulanamadı,
3. Helsinki Konferansı
Her iki blok arasında başlayan Yumuşama Dönemi'ni fırsat bi-
len diğer Avrupa ülkeleri iki blok arasındaki sorunların çözümü için
Helsinki'de bir araya geldiler. Yapılan görüşmeler sonucu "Helsin-
ki Nihai Senedi" imzalandı.
Buna göre;
• Konferansa katılan devletler birbirlerinin toprak bütünlüğü-
ne ve egemenliğine saygı duyacak
Devletler sorunları tehdit ve kuvvet kullanarak değil, barış-
Çil yollardan çözmek için uğraşacak
• Katılan devletler birbirlerinin ya da dış politikalarına mü-
dahalede bulunmayacak
• Her devlet ırk, cinsiyet, dil ve din ayrımı yapmadan temel
Özgürlüklere ve inşan haklarına saygı gösterecek
B. YUMUŞAMA DÖNEMİ ÇATIŞMALARI
1. Küba Buhranı
SSCB, 1962 yılında Küba'ya füzelerini yerleştirmeye başladı.
Bunun üzerine her iki tarat arasında yapılan görüşmelerden bir so-
nuç alınamayınca ABD Küba kıyılarına savaş gemilerini gönderdi.
Ancak nükleer savaş ihtimaline karşı her iki ülke de geri adım atmak
zorunda kaldı, Bunun üzerine SSCB Küba'daki tüzelerini, ABD ise
Türkiye'de bulunan Jüpiter füzelerini sökme kararı aldı
İbrahim (Jüpiter) Füzeleri
Küba Krizi'nin sona ermesiyle;
SSCB'nin lideri Kruşçev, Küba'daki füzelerin söküleceğini
ilan etti,
ABD ile SSCB arasında yaşanabilecek bir nükleer savaş
tehlikesi ortadan kalktı.
Rus bombardıman uçakları Küba'yı terk ederken ABD de
Kübava karşı uyguladığı deniz ablukasını kaldırdı,
SSCB'yi komünist davaya ihanet etmekte suçlayan Çin ne
SSCB arasında güven bunalımı başladı ve bu durum Kü-
bayı Çin'e yöneltti,
Türkiye bu olay sonucunda iki süper güç arasında sıkışıp
kaldığını gördü ve gerektiğinde ABD'nin SSCB ile bir pazar-
lığa oturduğunda Türkiye'yi teda edebileceğini gördü,
Küba Krizi'nin zirveye çıktığı 27 Ekim 1962 "Nükleer sava-
Şın eşiğinden dönülen gün” olarak silahsızlanma çabala-
rının başlangıcı sayıldı,
NOT
17 Nisan 1961'de Castro rejimine karşı olan Kübalı sığınmacıların ABD desteği
ile Küba'ya karşı başarısız işgal girişimine "Domuzlar Körfezi Çıkarması" adı
verilmiştir, işgal girişimine katılan sığınmacıların çoğu öldürülürken Latin Ame
rika ve Avrupa'da Amerikan karşıtı gösteriler başlamıştır,
