Tarh
Ders Notları
İLK TÜRK DEVLETLERİ
1. TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI
a. Türk Adının Anlamlan
İlk ve Or+a Çağlarda Türk
b. Orta Asya Kültür Merkezleri
Wambery
Doerfer
Kaşgarlı Mahmut
İran kaynakları
Çin kaynakları
Ziya Gökalp
Diğer
Türemek
Devlete bağlı halk
Olgunluk çağı
Güzel inşan
Miğfer
Kanun ve nizam sahibi
Güçlü, kuvvetli, terk edilmiş
Anav
Afanesyova
Tagar
Andronova
Karasuk
Orta Asya'nın en eski kültür merkezidir,
Türklere ait en eski kültür bölgesidir.
Orta Asya'nın en gelişmiş kültür merkezidir.
Türklerin atalarının yaşadığı kültür merkezidir,
Orta Asya'da demirin ilk işlendiği yerdir.
Türklerin ilk ana yurtlan Orta Asya'dır. Asya doğuda Kingan
Dağları'ndan batıda Hazar Denizi, güneyde Hindikuş Dağlan ve
Tibet Platosu'ndan, kuzeyde Sibirya'ya kadar uzanan geniş boz-
kırların ve çöllerin bulunduğu ve karasal iklimin hüküm sürdüğü bir
bölgedir,
Türk Göçlerinin Nedenleri
• Kuraklık, kar fırtınaları, kıtlık,nüfus artışı ve otlak darlığı
• Çin ve Moğol baskısı (Dış neden)
• Yeni yerler görme isteği (Merak duygusu)
• Türklerdeki fetih arzusu ve cihan hâkimiyeti İdeali (Tüm dünyayı Türkler
yönetsin anlayışı - Fütuhat felsefesi)
• Boylar arası mücadele (Kaybeden boyun göç etmesi)
• Başka milletlerin egemenliğini kabul edip İstiklalden mahrum kalmaktansa
vatanlarını terk etmeyi tercih etmeleri
• Sınırlı bir tarım dışında sadece hayvan yetiştirilebilmesi ve hayvan hastalıkları
• Ana yurt topraklarının geçim bakımından yetersiz kalması
2. ORTA ASYA'DAKİ TÜRK BOYLARI VE KURULAN
DEVLETLER
a. İskitler (Sakalar)
Bilinen ilk Türk boyudur,
Bilinen ve en önemli hükümdarı Alper Tunga'dır.
Kadın hükümdar Tomris Hatun bu boyu yönetmiştir.
Ordusunda Amazon adl verilen kadın savaşçılar yer almıştır.
Atı evcilleştirip bundan bir savaş aracı olarak yararlanmış-
lardır.
Üzengiyi ilk defa kullanmışlardır.
Maden işlemeciliğinde ustalaştıkları için "Bozkırın Kuyum-
cuları" olarak adlandırılmışlardır.
İlk defa balbal dikmişlerdir,
'Türk' adı İlk defa Çin kaynaklarında geçerken "Türkiye" adı İse İlk defa Bizans
kaynaklarında "Orta Asya" için kullanılmıştır, XI - XIII, yüzyıllarda Mısır ve
Suriye'ye de Türkiye denilmiştir. Anadolu ise XII. yüzyıldan itibaren Türkiye
olarak tanınmaya başlanmıştır,
Türk Göçlerinin Sonuçlan
• Türk kültürü geniş alanlara yayıldı.
• Orta Asya'dan göç eden Türkler Anadolu, Suriye, Orta Avrupa ve Sibirya'ya
yerleştiler.
• Türklerin dinive dilsel yapılan değişti.
• Türk tarihinin bir bütün İçinde İncelenmesi zorlaştı,
• Yeni Türk devletleri kuruldu,
• Göç ettikleri bölgelerde bulunan devletlere ülke yönetiminde ve askeri
teşkilatlanmada örnek oldular.
• Sanat eserlerinde hayvan üslubunu kullanmışlardır.
Günümüzde Rusya Federasyonu'nun Çinde Yakut Türkleri
olarak yaşamlarını sürdürmektedirler.
b. Asya (Büyük) Hun Devleti (Mö 220 - MS 216)
Tarihte bilinen ilk Türk devletidir.
Kurucusu Teomandır_
Başkenti Ötüken'dir.
En önemli hükümdan Mete
Han'dır.
Ötüken, birden fazla Türk devletine başkentlik yapmıştır. 0 yüzden toprak ana
veya kutsal bölge diye anılır
31
