Tarh
Ders Notları
İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI
İnsanlığın İlk Döhemleri
İlk Çağ yazının bulunduğu MÖ 4.000 - 3.500 yılları ile 375 Kavimler Göçü arasında geçen zamandır. Bu zamanda kolonicilik faaliyetleri,
ticari faaliyetlerin yoğunlaşması, büyük göç dalgaları, yeni ticaret yollarının yapılması, çok tanrılı dinlere inanış, demokratik yönetim anla-
yışları, özgür düşünce ortamının getirdiği bilimsel çalışmalar ve önce site şehir devletleri ardından ise merkezî krallıkların egemen olduğu
devlet yapıları görülmüştür.
ı. MEZOPOTAMYA UYGARLIĞI
KARADENİZ
Gordion
HİTİtLER
Çatalhöyük
Hacılar
KİLİKYA
KIBRIS
AKDENİZ
Çayö
latya
Kargamış
'A Makya
FENİKE
ARTU
Nemrut •
ASUR
HAZAR
DENİZİ
PERSLER
Ki Sh
ELAM
• Nippur
Ubeyd
ARABİSTAN
Mezopotamya; Fırat ve Dicle ırmakları arasında yer alan ve
oldukça verimli arazilere sahip bir tarım havzasıdır. Anadolu, Ara-
bistan, Suriye, İran, Hindistan ve Türkistan'da kurulan uygarlıkların
kesişme noktasıdır. Bu bölgede İlk Çağ'da kurulan medeniyetler
ise şunlardır:
a.
Sümerler (MÖ 4.000 - MÖ 2.350)
Mezopotamya'da kurulan ilk şehir devletidir.
En önemli şehirleri Ur, Uruk, Kiş, Erek ve Lagaş'tır.
Şehir devletlerinin her birine "Site” adl vermişlerdir.
Site denilen bu şehir devletlerinin başında "patesi, ensi,
lugal veya lugal kalma"lar adı verilen krallar bulunmuştur,
Bu krallar orduya başkomutanlık, dinî törenlere başrahiplik
ve önemli davalarda ise başyargıçllk yapmışlardır,
Tarihte yazıyı bulan ilk devlettir. Çivi yazısını kullanmışlar-
dır, Sümerler "piktografik yazı”yı bulmuşlardır,
Tarihte ilk defa Ay yıll esaslı takvimi bulmuşlardır.
Gılgamış, Tutan ve Yaradılış destanlarını oluşturmuşlardır.
19
• Ziggurat adı verilen piramide benzeyen bir çeşit tapınak
yapmışlardır.
DİKKAT
Zigguratlar sadece tapınak olarak değil tahıl ambarı, (kuraklık İhtimaline
karşı ürünün depolanması ve dağıtılması amacıyla) gözlemevi ve okul
olarak da kullanılmıştır, Bu durum astronominin, yazının, eğitimin ve kül-
türün gelişiminde etkili olmuştur. Ayrıca Sümerlerde okullara "Tablet Evi"
denilmiştir,
• MÖ 2.375'te Lagaş Kralı Urgakina tarafından tarihte bilinen
İlk yazılı kanun yapılmıştır.
NOT
Sümer krall Urgakina, önce devlet işlerindeki yolsuzlukları önlemek, halkın
huzursuzluğunu ve hoşnutsuzluğunu gidermek amacıyla bir adaletnâme
hazırlamıştır. Yaptığı kanuni düzenlemeler ile özellikle halkın borçlarını
affederek milletin devlete olan bağlılığını artırmaya çalışmıştır,
