Tarh
Ders Notları
II. DÜNYA SAVAŞI (1939 - 1945)
SAVAŞ ÖNCESİNDEKİ GELİŞMELER
Totaliter Rejimlerin Kuruluşu
1. İtalya'da Faşizm
LDünya Savaşı'ndan umduğu-
nu bulamayan İtalya'nın ekonomisi
de felce uğramıştı. Özellikle asker
kaçakları, aydınların maddi ve ma-
nevi beklentileri, işsizlik iç politikada-
ki istikrarı bozdu. Bu durum Benito
Mussolini'nin liderliğini yaptığı Faşist
Partinin işine yaradı. Zamanla tarat-
tar sayısında artış yaşanan bu parti
1919 yılında yapılan seçimlerde mec-
II. Dünya
Benito Musşolinj
lise giremedi. 1922 yılında ülke genelinde yapılan işçi grevlerine
destek veren bu partinin sempatizanları yani "Kara Gömlekliler”
Napoli'den Roma'ya yürüyüş gerçekleştirdiler. Ulkede bir darbe
olabileceğini düşünen mevcut hükûmet İstifa etti ve başbakanlığa
Mussolini getirildi.1924 yılından itibaren bu seferde Mussolini'ye
karşı muhalefet arttı, Bunun üzerine Mussolini mevcut anayasayı
kaldırarak yeni bir anayasa ilan etti, Ceza Kanunu'nda değişiklik
yaparak kendi partisi haricindeki diğer partileri kapattı, Böylece ital-
ya'da diktatörlük dönemi de başlamış oldu. İtalya'nın uzun zaman-
dan beri gerçekleştirmek istediği sömürgecilik emelleri, Mussolini
ile birlikte "Roma İmparatorluğu'nun yeniden kuruluşu" adl veri-
len mil[î bir ideal hâline geldi. İtalya'nın bu diş politikası rahatsızlığa
sebep oldu, İlk problem Yugoslavya ile yaşandı, "Serbest Şehir”
olarak bağımsızlık statüsüne kavuşturulan Fiume, Muşsolini'nin
Yugoslavya'ya baskısı sonucunda 1924'te İtalya'ya katıldı.
Milletlerarası bir komisyonda görevli İtalya temsilcisinin Yu-
nanistan'da öldürülmesi üzerine İtalya, Yunanistan'a ait Korlu
Adası'nı işgal etti. 1924 yılı sonunda İtalya, Arnavutluk'taki bir iç
meseleyi fırsat bilerek ekonomik ve siyasi desteği ile Arnavutluk'u
nüfuzu altına aldı. Ayrıca 1931 'de Japonya'nın Mançurya'ya saldır-
maşı, Almanya'nın Varsay şartlarından kurtulma girişimlerine İngil-
tere ve Fransa'nın tepkisiz kalması İtalya'yı Habeşistan'ın işgali
konusunda harekete geçirdi. İtalya'nın 1934'te başlattığı Habeşis-
tan saldırısı 1936'da işgalle sonuçlandı. İtalya'nın Habeşistan'a
saldırısı ile Almanya, Locarno Antlaşması'nı feshetti. Avrupa'daki
mevcut durum bozuldu,
Mussolini "Sürekli barış ne mümkün ne de faydalıdır. Sa-
dece savaş insan enerjisini en yüksek gerilimde tutar.' diyerek
dış politikasını ne üzerine kuracağını da göstermiştir,
savaşı (1939 - 1995)
2. Almanya'da Nazizm
l. Dünya Savaşı'ndan sonra Alman İmparatorluğu yıkıldı ve
yerine cumhuriyet ilan edildi. Ancak Versay Antlaşması'nın im-
zalanmasıyla Almanya'da iç istikrasızlıklar arttı. Bunun üzerine
"Weimar Anayasası” yürürlüğe konularak demokrasiye geçildi ve
partiler kuruldu. Bu partilerden biri olan Nazi Partisi 1924 yılındaki
seçimler sonucunda parlamentoya girdi, 1932 seçimlerinde ise en
güçlü parti olarak çıktı. 1933 yılında Hitler, başbakan oldu ve mec-
listen dört yıllığına olağanüstü yetkiler ele alarak diktatörlüğünü ilan
etti. Gestapo adı verilen gizli bir örgüt kurarak muhalefet ve toplum
üzerinde baskı kurdu, Sanatçılar ve bilim insanlarına yasaklar geti-
rildi. Kütüphanelerdeki kitaplara "okunur ya da okunmaz" ibaresi
konuldu, Nazi ideolojisiyle uyuşmayan her şey ders kitaplarından
çıkarıldı. Naziler bu rejime "Halk Toplumu" dediler. Hitler ile birlik-
te Alman dış politikası yeniden şekillendi. Bu politikanın ilk hedefi
Versay Antlaşması'nın maddelerinden kurtulmaktı, İkinci hedefi
Almanya dışında Almanların yaşadıkları toprakları almak ve
topraklarını sınır tanımadan genişletmekti.
Almanya'da 10 • 15 Kasım 1938'de yaşanan "Kristal Gece" ile Yahudi karşıt-
[ığı farklı bir boyut kazanmıştır.
1 Mart 1935'te Versay Antlaşması'yla Fransa'ya bırakılan
Saar Bölgesi, halk oylaması sonucunda Alman yönetimine geçti.
Versay'ın getirdiği askerî kısıtlamalardan kurtulmak isteyen Alman-
ya, gizlice silahlanmaya başlayarak Ekim 1933'te Silahsızlanma
Konferansı ve Milletler Cemiyetinden çekildi, 1934'ten itibaren
kara, deniz ve hava kuvvetlerini güçlendirme çalışmalarını başlattı.
Modem silah, araç ve gereç yapımına önem vererek asker sayısını
300 bine çıkardı. Daha sonra da askerliği zorunlu hâle getirip asker
sayısını 550 bine çıkardı.
Varsay Barış Antlaşması'nı tamamen ortadan kaldırmaya ka-
rarlı olan Almanya, 7 Man 1936'da, askerden arındırılan Ren Böl-
gesi'ne asker gönderdi. Fransa bu durumu kabul etmek zorunda
kaldı. Almanya, 13 Mart 1938'de de Avusturya ile birleştiğini ilan
ederek burayı ilhak etti.
Çekoslovakya'nın Südetler Bölgesi'nde 3,5 milyon Alman
yaşamaktaydı. Burayı ilhak etmek isteyen Hitler'in Nazilerin çıkar-
dlkları karışıklıklardan yararlanmak istemesi, iki ülke ilişkilerini bir
bunalıma dönüştürdü. Hitler, 28 Mayıs 1938'de Çekoslovakya'yı
işgal etme kararı aldı, Ara buluculuk faaliyetlerinin sonuç verme-
mesi Avrupa'da genel bir savaş ihtimalini ortaya çıkardı. İngilte-
re'nin önerisi üzerine Almanya, Fransa, İtalya ve İngiltere arasında
29 Eylül'de Münih Konferansı toplandı. Bu konferansta Südet,
Almanya'ya verilirken, Çekoslovakya toprakları İngiltere ve Fran-
sa'nın garantisi altına alındı. Münih Konferansı'na davet edilmeyen
ve Çekoslovakya ile ilgili kararlarda kendisine danışılmayan SSCB,
Batıll devletlerden uzaklaşıp Almanya'ya yakınlaştı.
