Tar th
Ders Notları
Değişim Çağı'nda Avrupa ve Osmanlı
YENİ ÇAĞ'DA AVRUPA (1453 - 1789)
Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethetmesinden, 1789 Fran-
sız İhtilali'ne kadar geçen zamana "Yeni Çağ" denilmiştir. Bu dö-
nemde Avrupa'da yaşanan en önemli gelişmeler Coğrafi Keşifler,
Rönesans ve Reform hareketleridir.
A. COĞRAFİ KEŞİFLER
ispanya ve Portekiz önderliğindeki Avrupalıların XV, ve XVI.
yüzyıllarda yaptığı keşif yolculuklarına "Coğrafi Keşifler” denir.
a.
b.
Nedenleri
Osmanlıların Akdeniz'e ve Doğu ticaret yollarına hâkim ol-
ması
Avrupalıların yeni ticaret yolları araması
Doğu'nun ihtiyaç mallarına ulaşmak isteyen Avrupalıların
keşfedilen yerlerdeki değerli madenlere sahip olma arzusu
Gelirlerini artırmak ve zenginliğe ulaşmak isteyen Avrupai
kralların keşif hareketlerini desteklemesi
Avrupa'nın XVI. yüzyılda dünyanın en güçlü Müslüman ül-
kesi Osmanlıya karşı meydan okuma isteği
Pusulanın bulunmasıyla Batı'da coğrafya ve denizcilik bil-
gisinin artması
Cesur gemiciler yetişmesi ve gemicilik teknolojisinin geliş-
mesi
Avrupalıların Hristiyanlığı yaymak istemesi
Açık denizlere dayanıklı gemilerin yapılması
Sonuçları
Yeni ticaret yolları bulunmuştur. Bu da İpek ve Baharat yol-
larının öneminin kaybolmasına neden olmuştur.
Akdeniz limanları önemini kaybederken (Cenova, Marsilya
gibi) Atlas Okyanusu limanları (Lizbon, Londra, Rotterdam)
önem kazanmıştır.
Keşif hareketleri Avrupa'nın Türk ve Müslümanlara bağımlı
olmayan bir ticaret yapabilmesinin önünü açmıştır.
Keşifler sonucu patates, kakao, vanilya, domates, mısır,
fasulye ve tütün gibi ürünler bulunarak dünyanın her yerine
Avrupalı devletler tarafından ithalatı başlatılmıştır.
NOT
Avrupahın yeni ürünleri kendi bölgelerine taşımaları İle birlikte büyük
çiftlikler kurularak üretim yapılmıştır. Bu durum Avrupa'nın zenginleşmesi-
ne yol açarken ayrıca insanların beslenme düzeninin değişmesine, günlük
alışkanlıklarını değiştirmesine ve üretim yaparken kaybettikleri enerjilerinin
yeniden yerine koyabilecek ürünleri tüketmesine bu da Avrupa'da refah or-
tamının artmasına ve nüfusun çoğalmasına neden olmuştur.
Avrupalılar ihtiyaç duyduğu her madeni ve besini vergi Öde-
meden yeni keşfettikleri yerlerden karşılamışlardır,
Bu keşifler sonucu Avrupa'da köylü ve burjuva sınıfı önem
kazanırken, keşifler sayesinde Önemli miktarda sermaye
elde edilmesi "Sanayi Devrimi”ne giden yolun önünü aç-
mıştır,
Keşifler sonucunda ulus devletler sömürgeciliğine yönelip
İspanya ve Portekiz gibi sömürge imparatorlukları kurul-
muştur.
Keşifler sonucunda papa ve kiliseye duyulan güven azalır-
ken zenginleşen Avrupalılarda Rönesans ve Reform hare-
ketlerini başlatan düşünce yapısı ortaya çıkmıştır.
Hristiyanlık keşfedilen yerlerde ve farklı kıtalarda yayılma
imkânı bulmuştur,
Keşfedilen yeni kıtalardaki İnka ve Aztek gibi eski medeni-
yeller talan veya yok edilmiştir,
NOT
Coğrafi Keşifler sonucu; Kuzey Amerika, Haiti, Afrika ve Hindistan kıyıları,
Umit Burnu, Labrador, Venezuela, Amazon, Brezilya, Orta Amerika, Sri Lanka,
Panama, Meksika, Kanada, Peru, Şili, Yeni Zelanda ve Avustralya gibi yeni
kıtalar ve yerler bulunmuştur.
B. RÖNESANS
Rönesans; kelime manası olarak "Yeniden doğuş" demektir.
XV, yüzyılın sonunda önce İtalya'da başlayıp daha sonra Avru-
Pa'nın tamamına yayılan bilim, güzel sanatlar ve edebiyat alanın-
daki gelişmeleri ifade eden hareketin genel adıdır.
Rönesans'ın İtalya'da başlamasının nedenleri ise şunlardır:
Siyasi birliği olmadığı için özgür düşünce üzerinde baskının
olmaması
Jeopolitik konumundan dolayı farklı kültürlerle (İslam kültü-
rü de dâhil) etkileşim içinde olması
İstanbul'un Fethi'nden sonra İtalya'ya gelen bilginlerin Yu-
nan ve Roma dönemlerine ait kaybolmuş veya unutulmuş
el yazması eserleri araştırması ve yayımlanması
Roma, Venedik ve Floransa'da ilk akademilerin ve halk kü-
tüphanelerinin açılması
NOT
İtalya'da bu çalışmaları yapan aydınlara daha sonra "hümanist' adl verilmiştir.
BU akım ise şair ve yazar Petrarca (Petrarka) ile başlamış ve matbaanın
gelişimi ile de hümanistlerin çalışmaları yoğunlaşmıştır.
