Tar th
Ders No+ları
Soğuk Savaş Dönemi (1897 - 1990)
SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ (1947 - 1990)
Dünya tekrar iki kutba ayrılarak uzun yıllar her alanda birbir-
lerine üstünlük sağlamak isteyen SSCB ile ABD arasında yaşana-
cak Soğuk Savaş Dönemi'ne gırdi_ Bu sürecin çinde yer almak
istemeyen ve bağımsızlığını yeni kazanan devletler ise "Üçüncü
Dünya" ülkeleri olarak "Bağlantısızlar" adl verilen bir blokta yer
almayı tercih ettiler.
A. BLOKLARIN KURULUŞU
1. Doğu Blokumun Kurulması
SSCB savaş sonunda işgal ettiği bölgelerden çekilmeyerek
kendi rejimini yaymaya başladı. Özellikle Bulgaristan, Polonya,
Çekoslovakya, Macaristan ve Romanya'da muhaliflerin tasfiye
edilmesini sağlayarak kendine yakın uydu devletler kurdu, Savaş
sırasında işgal ettiği Berlin'den ise diğer işgal eden devletler olan
İngiltere, Fransa ve ABD'nin baskılarına rağmen çıkmadı. Bu da
"Berlin Buhranı"nın çıkmasına neden oldu, Berlin aylarca SSCB
tarafından abluka altına alındı. Bunun üzerine İşgalci devletler ise
işgal ettikleri bölgeleri birleştirerek Federal Alman Cumhuriyeti'ni
kurdu. SSCB ise bu gelişmeler üzerine kendi işgal bölgelerinde
kendine bağlı Demokratik Alman Cumhuriyeti'ni kurdu. Çok sa-
yıda kişinin Federal Almanya tarafına geçmesi üzerine SSCB tara-
tından Berlin Duvarı inşa edildi ve böylece gerginlik sona erdirildi.
Berlin Duvarı
a. Doğu Bloku İçerisindeki Gelişmeler
Sovyet Rusya'nın destek verdiği Mao Zedong 1949 yılında
Çin Halk Cumhuriyeti'ni kurdu.
Kore ise Yalta Konferansı'nda alınan bir kararla 38. Enlem
sınır olmak kaydıyla Güney ve Kuzey olarak ikiye ayrıldı. 1948'de
ABD destekli Güney Kore'de cumhuriyet, SSCB destekli Kuzey Ko-
re'de ise komünist rejim kuruldu.
Küba'da ise Fidel Castro, Batista'ya karşı verdiği uzun müca-
delelerden sonra kendi hükûmetini kurdu. Ancak ABD, Fidel Castro
Hükûmetini desteklemedi,
Sovyet Modeline Göre Ekonomik ve Sosyal Düzenin
Kurulması
SSCB, Yugoslavya, Romanya, Macaristan, Polonya, Bul-
garistan, Çekoslovakya, Fransa ve İtalya komünist partilerin
liderleriyle iş birliği yaparak 1947de Cominform'u (Komintorm)
kurdular.
Yine komünist ülkeler 1949 yılında ekonorT1ik [ş birliği ve da-
yarışma amacıyla COMECON'u (Komekon) kurdular. Bu kuruluşa
SSCB, Romanya, Macaristan, Polonya, Bulgaristan, Çekoslo-
vakya öncülük ederken daha sonra Arnavutluk, Demokratik AI-
manya, Moğolistan ve Küba da katıldı. 1949 yılında ise NATO'nun
askerî etkinliklerini artırması sonucu 1955'te SSCB, Arnavutluk,
Romanya, Macaristan, Polonya, Bulgaristan, Çekoslovakya ve
Demokratik Almanya tarafından Varşova Paktı kuruldu.
b. Sosyalist Blokta Sarsıntılar
SSCB - Yugoslavya ilişkileri
Moskova'nın tam denetimine girmek istemeyen Yugoslavya
Tito'nun önderliğinde SSCB'ye karşı çıkmaya başladı. Bunun üze-
rine Yugoslavya 1948 yılında Cominform'dan çıkartıldı.
SSCB - Macaristan İlişkileri
Ekonomik sıkıntılar yaşayan Macar İşçileri 1953te İmre Nagİ
önderliğinde ayaklandılar, Mecbur kalan SSCB, İmre Nagi'yi ülke-
nin başbakanı olarak atadı. SSCB, İmre Nagi'yi başbakan yapma-
sına rağmen ayaklanmayı durduramayınca Budapeşte'yi işgal etti,
SSCB - Çekosıovawa İlişkileri
1967'de Aleksander Dubcek liderliğinde "insancıl komü-
nizm" hareketi başladı, Bu hareketin amacı, komünist sistemin
baskıcı değil inşan haklarını esas alarak uygulanmasıydı. Bu
hareketi çıkarlarına aykırı bulan SSCB, 1968 yılında Çekoslovak-
yayı işgal ederek "insancıl komünizm" hareketine son verdi.
2. Batl Bloku'nun Kurulması
a. Truman Doktrini (1947)
ABD Başkanı Harry Truman SSCBnin yayılmacı politikası-
na karşı ortaya konulan ABD dış politikasında değişiklik yapmıştır.
Buna göre, Truman, dünyanın İki bloka ayrıldığını, SSCB - ABD
mücadelesinin başladığını, Avrupa'da eskiden etkin bir devlet olan
İngiltere'nin yerini ABD'ye bıraktığını söylemiştir.
