TANZİMAT EDEBİYATI
Ünite -3
Test - 6
Etkinlik
2.
Şiirin genel tanımı 'Vezinli söz"dür. Şiir her kavimde tabii-
dir. Yeryüzüne ne kadar millet ve kavim gelmişse hepsinin
kendilerine Özgü şiirleri vardır. Osmanlıların şiiri acaba
nedir? Necati ve Baki ve Nefi divanlarında gördüğümüz
kasideler ve gazeller ve kıtalar ve mesneviler midir? Yok-
şa Hoca ve Itri gibi musikicilerin besteledikleri Nedim ve
Vasıf şarkıları mıdır? Hayır, bunların hiçbiri Osmanlı şiiri
değildir. Çünkü görülür ki bu nazımlarda Osmanlı şairleri
İran şairlerini ve İranlılar da Arapları taklit İle melez bir
Şey yapılmıştır. Acaba bizim bağlı Olduğumuz milletin
bir dili ve şiiri var mıdır? Hiç burasını düşünmemişlerdir.
Nesir yolunda da hâl bütünüyle böyle olmuştur. Feridun
Bey'in Münşeatı, VeysÎ ve Nergisimin eserleri ve başka
beğenilmiş nesirler ele alınsa içlerinde üçte bir Türkçe
kelime bulunmaz.
Bu parça aşağıdaki eserlerin hangisinden alınmış
olabilir?
Tahrîb-i Harabat
A)
Şiir ve İnşa
B)
C)
Defter-i Amal
D) Demdeme
E)
Falaka
Kamus-' Türki, adında "Türk" kelimesi geçen İlk Türkçe-
den Türkçeye sözlüktür. Türkçe kelimelerin alfabetik bir
sıraya göre verildiği eşer, Osmanlı Türkçesini üç dilden
Oluşan bir "karma dil" sayan eski anlayıştan, bağımsız
ve bütünlüklü bir dil olarak gören yeni anlayışa geçişte
önemli bir noktayı temsil eder. Eserde Arapça ve Farsça
kelimeler eski sözlüklerdeki gibi gelişigüzel aktarılmamış,
güncel yazı dilinde kullanılma ve yaşayan bir unsur Olma
özelliklerine dikkat edilmiştir. Batı dillerinden alınan yeni
kelimelere yer vermeye Özen gösterilmiştir. Dilin bel ke-
miğini oluşturan "Türkçe" unsurunun yapısı ve etimolojisi
üzerinde dikkatle durulmuştur. Osmanlıcada kullanılan
ancak konuşulan Türkçeye girmeyen Arapça ve Farsça
sözcükler ayıklanmış, Türkçe kökenli sözcüklere ağırlık
verilmiştir.
Bu parçada sözü edilen sözlüğün yazarı aşağıdaki-
lerden hangisidir?
3.
5.
Müştak Bey, sevdiği Kumru Hanım'la, kılavuz ve yenge
hanımlar aracılığıyla, yani görücü usulüyle evlenmiştir.
Nikah sonrasında kendisiyle evlendirilen kişinin, Kumru
Hanım'ın çirkin ve yaşlı ablası Sakine Hanım olduğunu
görünce Önce şaşkına döner, bayılır, sonra duruma İtiraz
eder. Mahallelinin de işe karışmasıyla iş çığırından çıkar.
Başına gelenleri kabul etrne mecburiyetinde kalan Müş-
tak Bey'in imdadına arkadaşı Hikmet Bey yetişir. Hikmet
Bey'in mahalle imamına verdiği rüşvetle Olay İlk başta
çÖzÜIÜr gibi görünse de yapılan hile sonuçsuz kalır.
Yukarıda özeti verilen oyun ve onun yazarı aşağıda-
kilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A)
B)
C)
D)
E)
Zavallı Çocuk - Namık Kemal
Ayyar Hamza - Direktör Ali Bey
Afife Anjelik - Recaizade Mahmut Ekrem
Açık Baş - Ahmet Mithat Efendi
Şair Evlenmesi - İbrahim Şinasi
A)
B)
C)
D)
E)
İbrahim Şinasi
Ahmet Vefik Paşa
Şemsettin Sami
Ahmet Mithat Efendi
Recaizade Mahmut Ekrem
Aşağıdaki yapıtlardan hangisi diğerlerinden farklı bir
sanatçıya aittir?
A)
Yazmış Bulundum
B)
Ateşpare
C)
Medrese Hatıraları
D) Zemzeme
Ömer'in Çocukluğu
E)
Tanzimat Dönemi'nde halka düşünceleri ulaştırmak için
gazeteye önem verilmiştir. ilk gazete Takvim-i Vekayi'dir.
Bu, resmî bir gazetedir. Şinasi ve Agâh Efendi tarafın-
dan çıkarılan Tercüman-' Ahvâl ise ilk özel gazete olma
özelliğine sahiptir. Gazete çıkarma geleneğine Ziya Paşa
Namık Kemal Ceride-i Havadis ile katılmıştır.
IV
Ahmet Mithat Efendi, Tercüman-' Hakikat adındaki ga-
Yukarıdaki numaralanmış yerlerin hangisinde bir
bilgi yanlışı vardır?
C) III.
Aşağıda yer alan metinlerde-
ki boşlukları uygun bir şekilde
doldurunuz.
Tur-
fanda mı Turfa mı romanı,
kalkınmanın köyden başlaması
gerektiği düşüncesini bir çiftlik
projesi çevresinde sergilemesi
ve İdealist roman kişilerini gele-
ceğin insan modeli olarak gös-
termesi bakımından da önem
taşır.
Batılılaşma sorunu, gö-
rücü usulüyle evlilik, köy
ve şehir yaşayışının karşılaştırıl-
maşı, mirasyedi hayat anlayışı,
esaret ve cariyelik, mürebbiye-
nin aile içine girişi ve yarattığı
sorunlar gibi sosyal hayatı ve
bireyin yetişmesini ilgilendiren
çok sayıda konu ilk defa "ya-
zı makinesi" unvanıyla tanınan
tarafından
ele alınmıştır.
, Batı ro-
man tekniğiyle yazılması,
• realist tasvirlere yer verilmesi, psi-
kolojik çözümlemelere gidilmesi
: bakımından Türk edebiyatının ilk
edebî romanı olarak değerIendiri-
: len intibah'ta sosyal hayatı konu
edinmiştir.
Bihruz Bey'in
• kişiliğinde ülkenin Batılılaşması
yolunda önemli bir sorun olarak
karşımıza çıkan kültür yozlaşma-
: sını ve bu yozlaşma karşısında
: genç kuşakların takındığı yanlış
..tavrı ele alır.
Cevaplar
1- Mizana Murat'ın
2- Ahmet Mithat Efendi
3- Namık Kemal
4- Recaizade Mahmut Ekrem,
61