TANZİMAT EDEBİYATI ESER ÖZETLERİ
Vatan yahut Silistre - Namık Kemal
Kişiler: İslam Bey, Zekiye, Sıtkı Bey, Abdullah
Çavuş
Oyunun konusu Tuna Irmağı'nın kıyısında yer
alan Silistre Kalesi'nin savunması oluşturur.
1388 yılında Türkler tarafından fethedilen Si-
listre, 1853-1856 Kırım Savaşı sırasında çok
kalabalık bir Rus ordusu tarafından kuşatıl-
mış, Musa Hulusi Paşa kumandanlığındaki
Zavallı Çocuk - Namık Kemal
Kişiler: Şefika, Atâ, Halil Bey, Tâhire Hanım,
Paşa
VATAN YAHUT
SİLİSTRE
Zavallı Çocuk
Türk kuwetleri kırk gün boyunca, kaleyi kahramanca savunmuştur.
Kitapta, asıl verilmek istenen, vatan sevgisidir. Bunun yanında, Si-
listre Kalesi'ne yardıma koşan gönüllüler ve bunlardan İslam Bey ile
Zekiye'nin aşkı da anlatılmaktadır. Vatan sevgisi ve vatana bağlılığın
yanında oyunda yer alan aşk hikâyesi ile de eser, herkesi derinden
etkilemiş, insanların aşk uğruna neler yapabileceğini gözler önüne
sermiştir. Dört perdelik bir oyun, Türk edebiyatının Batılı anlamda
İki ana karakteri, Şefika ve Atâ olan bu üç per-
delik oyunda gençlerin aile baskısıyla evlen-
dirilmeleri ve hazin sonları işlenmiştir. "Verem
edebiyatı" ile "intihar edebiyatı” kavramlarını
Türk edebiyatında işleyen ilk eserlerden olan
oyunun teması aşktır. Ata'ya aşık olan ama
ailesinin baskısıyla yaşlı ve zengin bir paşa ile
evlendirilmek istenen Şefika, verem olur, tıpta okuyan ve Şefika'ya
aşık olan Ata, sınavlarını verip geldiğinde Şefika'nın ağır hasta oldu-
ğunu ve paşayla nikâhlandığını öğrenince geçirdiği büyük psikolojik
buhran sonucu bir reçete yazar, eczaneden ilaç diye zehir getirtir.
Getirtmiş olduğu zehri içer ve can çekişmekte olan Şefika da "Ar-
kamdan çok durma, beni bekletme!" diye inleyerek ölen sevgilisini
bekletmez ve o da ölür. Anne, yapmış olduğu kötülüğün sonucunu
yazılıp oynanan ilk tiyatro yapıtıdır.
Yeniçeriler - Ahmet Mithat Efendi
Kişiler: Ayşe, Çorbacı Osman, Hasan Pehli-
van, Civelek Hüsnü
Yazarın tarihî romanıdır. Eserde Yeniçerilerin
sorumsuzca davranışlarda bulundukları bir
dönemde, bir yeniçeri ile evlenen Ayşe'nin
başından geçen acıklı olaylar anlatılır. Yeniçe-
riler, Çorbacı Osman ile yine yeniçeri kızı olan
Ayşe'nin dillere destan aşkları, evlilikleri ve
YENİÇERİLER
görerek bayılır ama artık iş işten geçmiştir.
Zehra - Nabizade Nazım
Kişiler: Zehra, Sırrıcemal, Suphi, Ürani,
Münire
Türk edebiyatında ilk psikolojik roman de-
nemesi olan romanın temelinde kıskançlık
teması yer alır. Romanda aşk ve ihtiraslarının
kurbanı olan kişilerin yaşamları ve intikam
ateşiyle yanıp tutuşan, psikolojisi bozuk
Zehra'nın, sonu ölümle biten hayat hikâye-
si anlatılmıştır. Natüralizmin etkisiyle yazılan
Zehra
akabinde Çorbacı Osman 'ın sefere çıkmasından bir hayli zaman sonra
doğan oğlu Civelek Hüsnü'nün, sonu hüsranla biten hikâyesidir.
romanda kahramanların ruhsal durumlarının fizyolojik ve toplumsal
etkiler altında geliştiği gösterilmeye çalışılmıştır. Yazar, tulumbacı-
ların hayatını tam olarak yansıtabilmek için tulumbacı kahvelerini
dolaşarak notlar almıştır.
355
