TANZİMAT DÖNEMİ SANATÇILARI
ŞİNASİ (1826-1871)
Tanzirnat Dönemi Türk Edebiyatı'nın öncüsü
Olan sanatçı, birçok yeniliğe İmza attığı İçin
ilklerin sanatçısı olarak bdİnİr.
Lj Agâh Efendi İle 1860E İlk Özel gazete Olan
Tercümân-ı Ahvâfi. 1862'de kendi başına
Tasvîr-i Efkâr gazetesini çıkarmıştır.
—j Şiirlerinin bir divan edebiyatı tarzına, bir kısmı da Batılı
tarza uygundur. Mustafa Reşit Paşa'ya kaside yazmış; bu ka-
sidede, klasik kasidenin bölümlerini kaldırmıştır.
-j Eserlerinde parça güzelliği yerine bütün güzelliğine önem ver-
miş. klasisizm akımından etkilenmiştin
Edebiyatmızm yerüleşmeşinde büyük rol oynamış. Namık Ke-
mal ve Ziya Paşa gibi sanatçıları etkilemiştir.
-j Divan nesrinde sıkça kullanılan seci, cinas gibi söz oyunlann-
dan arındırılmış bir Türkçeyle Avrupa tarzı düzyazının ilk ör-
neklerini vermiştir. Şiirlerinde düzyazılarına göre ağır bir dil
kullanmıştır.
Türk edebiyatında ilk makaleyi (Tercüman-' Ahvâl Mukaddime-
yazmış, noktalama işaretlerini İlk kullanan sanatçı Olmuş
(Şair Evlenmesı"nde), Fransızcadan ilk şiir çevirisini (Tercüme.i
Manzume) yapmıştır.
...j Fransız La Fontaine'den ilk fabl çevirilerini yapmış, Durûb-l
Emsâl-i OsmarWe adlı eserinde Türk atasözlerini modern bir
tarzla derlemiştir. Bu eser, Türk edebiyatının ilk atasözleri der,
lemesidir.
Türk Ik modern tiyatro eseri Olan Şair Evlenmesi'nı
yazmıştır. Geleneksel Türk tiyatrosunun özellikleri de görülen
tek perdelik bu töre komedisinde görücü usulüyle evliliğin
yanlışlğl anlatılır.
Şiirlerinde aruz Ölçüşünü kullanan sanatçı, roman ve hikâye
yazrnamtştjr. Şiire, 0 güne kadar pek kullanılmayan 'akıl, ka-
nun, medeniyet, adalet' gibi kavramları getirmiştin
ESERLERİ
Tiyatro: Şair Evlenmesi
Şiir: Tercüme-i Manzume (çeviri şiirleri), Müntahabat-' Eş 'ar
(kend şiirleri)
Atasözleri Derlemesi: Durûb-' Emsâl-i Osmaniye
106
NAMIK KEMAL (1840 - 1888)
Tanzimat I. Dönem sanatçılarındandır.
"Sanat toplum İçindir." anlayışını benimse-
miştir.
Vatan şairi olarak tanınan sanatçı, Tanzimat
Dönemi'nin en gür sesli İsmidir.
İlk dönemlerinde Leskotçalı Galip gibi eski şiir taraftarlarının
kurduğu Encümen-i Şuara topluluğunda yer almıştır.
Eserlerinde "hürriyet, vatan, millet, eşitlik" gibi kavramları İşle-
yen sanatçının şiirleri, içerik olarak yeni; biçim olarak eskidir.
Az da olsa hece ölçüsünü kullanan sanatçı, şiirlerini genellik-
le aruzla yazmıştır. Hürriyet Kasidesi, Vatan Şarkısı, Murabba,
Vaveyla şairin en tanınmış şiirlerindendir.
Siyasi akım olarak Osmanlıcılık anlayışını benimsemiş, ede-
biyat akımlarından romantizm etkisinde kalmıştır.
Lisân-ı Osmânî'nin Edebiyat' Hakkında Bazı Mülâhazâtı *mildir
adlı makalesinde divan edebiyatının ağır dilini ve basmakalıp ta-
raflarını eleştirmiştir.
Türk edebiyatının ilk eleştiri kitabı olan Tahrib-i Harâbât ve
onun devamı olan Takip'te Ziya Paşa'nın üç ciltlik Harâbât ad-
II divan şiiri antolojisini eleştirmiştir.
Türk edebiyatının ilk edebî romanı İntibah” ve ilk tarihî roma-
nı Cezmi'yi yazmıştır.
Celalettin Harzemşah adlı tiyatrosunun ön sözünde edebiyat
ve tiyatro ile ilgili görüşlerini dile getirmiştir, Tiyatroyu "eğlen-
celerİn en faydalısı" olarak nitelendirmiş ve altı tiyatro eseri
kaleme almıştır.
Vatan yahut Silistre Türk edebiyatının sahnelenen ilk tiyatro
eseridir. Sanatçı, bu eser sahnelendikten sonra "halkı galeya-
na getirme" gerekçesi ile Magosa'ya sürgün edilmiştir.
Anı, mektup, tarih gibi türlerde de önemli eserler veren sanat-
q; Hürriyet, İbret gibi gazeteleri de çıkarmıştır.
ESERLERİ
Roman: İntibah, Cezmi
Tiyatro: Vatan yahut Silistre, Zavallı Çocuk, Gülnihal, Celalettin
Harzemşah, Akif Bey, Kara Bela
Eleştiri: Tahrib-i Harâbât, Takip, Renan Müdafaanâmesi, İrlan
Paşa 'ya Mektup, Mukaddime-İ Celal, Bahar-' Daniş Mukaddi-
Anı: Magosa Hatıralan
Tarih: Devr4 İstilâ, Barika" Zafer, Evrak-' Perişan, Kanije, Osmanlı
Tarihi, Silistre Muhasarası
Makale: Ljsân-ı Osmânî'nin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülâhazâtı
