Örnek Soruyu Değiştir

TANZİMAT DÖNEMİ'NE KADAR HALK HİKÂYELERİ VE MESNEVİLER CENKNAMELER • Müslümanlarla Müslüman olmayanlar arasındaki tarihî savaşların ve bu savaşlardaki Müslüman kahramanın yiğitlikle- rinin olağanüstü ögelerle süslenerek nazım-nesir karışık anlatıldığı eserlere cenkname denir. • Tarihî olay ve kişilerin kurmaca olarak anlatıldığı cenknameler, destan tipi halk hikâyesi grubuna dâhil edilebilir. Es- kiden evlerde, köy odalarında, kıraathanelerde, cami avlularında bir kişi tarafından yüksek sesle okunur; orada bulu- nanlar tarafından ilgiyle dinlenirdi. • Türün en çok bilinen örnekleri Hz. Ali, Hz. Hamza ve Battal Gazi'nin kahramanlıklarını konu alan cenknamelerdir. • Bu kitaplar içinde en çok okunanlar ise Hz. Ali'nin cenklerini anlatan Hayber Kalesive Kan Kalesi'dir. • Hz. Ali cenknamelerinde Hz. Ali'nin kahramanlıkları, kerametleri ve onun çevresinde gelişen olaylar anlatılır. Bu hikâ- yelerde Hz. Ali; Allah yolunda savaşan, halkı zalimlerden koruyan, olağanüstü güçleri olan, halkın sevdiği, mert, cesur ve cömert bir kahramandır. Onun için Allah'ın aslanı, yiğitlerin şahı, dinin kılıcı gibi sıfatlar kullanılır. • Cenknameler, önceleri manzum şekilde yazılmışken 15. yüzyıldan itibaren mensur örneklere de rastlanır. MESNEVİLER • Mesnevi, sözlük anlamı "ikişer, ikişerli” olan Arapça bir kelimedir. Her beyti kendi içinde kafiyeli olan, aruz vezninin kısa kalıpları ile yazılan divan edebiyatı nazım şeklidir. • Mesnevilerin beyit sayısında sınırlama yoktur. • Mesnevilerde her beytin kendi içinde kafiyelenmesi, anlamın beyit içinde tamamlanması mesnevinin kolay ve uzun yazılmasını sağlamıştır. • Mesnevilerde genellikle aşk, kahramanlık konularıyla dinî-taşavvufi konular İşlenmiştir. • Mesneviler bir bakıma bugünkü hikâye ve romanın yerini tutmuştur. • Divan edebiyatında aynı şaire ait beş mesnevinin bir araya getirilmesiyle oluşturulan eserlere hamse denir. • Türk edebiyatında hamse sahibi ilk şair Ali Şir Nevai'dir. • Türk edebiyatında bilinen ilk mesnevi, Yusuf Has Hacip tarafından XI. yüzyılda kaleme alınan Kutadgu Bilig adlı eserdir. • Mevlana'nın aslı Farsça olan Mesnevi adlı eseri de Türkçeye manzum ve mensur olarak defalarca çevrilmiş, açıkla- maları yazılmış, sohbetleri ve dersleri yapılmış bir mesnevidir. • Mesnevi XV. yüzyıl ve sonrasında büyük bir gelişme göstermiş, mesnevilerin sayıları artmış ve konuları çeşitlenmiştir. DİKKAT! Türk edebiyatında Yunus Emre'nin Risaletü'n-Nushiyye, Âşık Paşa'nın Garibname, Ahmedi'nin İskendername, Süleyman Çelebi'nin Vesiletü'n-Necat(Mevlid), Şeyhi'nin Hamame, Fuzuli'nin Leyla vü Mecnun, Nabi'nin Hayriye, Hayrabad ; Şeyh Galip'in Hüsn ü Aşk, Şeyyad Hamza'nın Yûsuf ve Zelihâ adlı eserleri tanınmış mesnevilerdendir. MEBİ KONU ÖZETLERİ 106 TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI - AYT