T.C. MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞI
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
Masal - Fabl - Destan - Efsane -
Halk Hikâyesi - Mesnevi
AYT
ADIM
Tanrı bir gün inşana, şöyle bir buyruk verdi:
in suların dibine, bir toprak getir, dedi,
İnsan daldı sulara, aldı bir avuç toprak,
Sulardan çıkıp verdi, Tanrı'sına sunarak.
Yaratılın yer dedi, Tanrı sulara saçtı.
Yeryüzü yaratıldı, denizler karalaştı.
Bu parça aşağıdaki türlerin hangisinden alınmış Olabilir?
A) Masal
D) Hikâye
B) Efsane
C) Destan
E) Roman
2.
3.
Halk hikâyelerinde kahramanlar, birbirlerine olan sevgilerini,
acılarını, ızdıraplarını hep şiirle Made ederler. Bazı durumlar-
da ikinci derecede yer alan kahramanlar (anne, baba, kız kar-
deş, arkadaş vb.) da şiir söylerler. Kahramanların başından
geçmiş gibi görünen pek çok olayda olağanüstülükler vardır.
Örneğin kahramanın doğumunda Hızır, pir gibi ak sakallı bir
ihtiyar aracı olurve bu kişi daha sonra kahramanın ad alması,
eğitimi, âşık olması ve sevgiliyi aramak İçin gurbete gitmesi
durumlarında da ortaya çıkar. Hikâyelerde kahramanın en
büyük yardımcısı, Hazreti Hızır'dan sonra attır.
Bu parçada halk hikâyelerinin kahramanları İle İlgili aşa-
A) Ana kahraman dışında yardımcı kişiler bulunduğuna
B) Kahramanların doğumunda bir aracı kişinin olduğuna
C) Ana kahramanın ve yardımcı kişilerin duygularını nazım
yoluyla aktardıklarına
D) Kahramanla ilgili önemli olaylarda yardımcı karakterin or-
taya çıktığına
E) Kahramanların gerçek hayattan seçilen kişiler olduğuna
Efsane; kişi, yer ve olayları konu alan, inandırıcılık Özelliğine sahip,
çoğu zaman olağanüstülüklere yer veren, belirti bir üsluba ve şekle
bağlı olmayan, kaynaklarını genellikle geçmişin derinliklerinden alan
kısa, yalın, ağızdan ağıza aktarılan anonim halk ürünüdür.
Bu tanımdan hareketle efsanelerle İlgili,
I. Dilden dile anlatılagelen sözlü ürünlerdir.
II. Ozanlar tarafından kopuz eşliğinde söylenir.
III. Milletlerin var Olma mücadelelerini anlatır.
IV. Uzun soluklu, manzum, yazılı ürünlerdir.
çıkarımlarından hangilerine ulaşılabilir?
4.
5.
6.
Bir zamanlar hâli vakti yerinde bir tüccar varmış. Bu tüccar İşi
gereği ülkeden ülkeye, kentten kente gezer dururmuş. Yine
böyle bir yolculuk sırasında yol kenarında uygun bulduğu bir
ağacın altında hem serinlemek hem de dinlenmek amacı)"
la mola vermiş. Açlığını gidermek için azık çantasını çıkar-
mış. Yemekle birlikte yediği hurma çekirdeklerini gelişigüzel
uzaklara doğru savurmuş. Savurmasıyla birlikte aniden bir
toz bülUtU belirip içinden korkunç, cüsseli bir cin çıkagelmiş.
Elinde kılıcı tüccarın karşısına geçip gürlemiş: "Kalk ayağa,
şen benim Oğlumu Öldürdün, ben de şeni Öldüreceğim!" Tacir,
"Ben kimseyi öldürmedim.” demiş. Cin, "Hurmaları yiyip çekir-
deklerini fırlattın. Çekirdekler oğluma çarpıp oğlumu yaraladı,
hemencecik Öldü!" demiş.
Bu parça ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A) KİŞİ ve Olaylarda Olağanüstülük vardır.
B) Başında bir tekerleme bulunur.
C) Yer ve zaman belirsizdir.
D) Genellikle geçmiş zaman kipine yer verilmiştir.
E) Ayrıntılı betimlemelere yer verilmemiştir.
Aşağıdakilerden hangisi doğal ve yapma destanlar ara-
sındakİ farklardan biri
A)
B)
C)
D)
E)
Doğal destanın anonim, yapma destanın yazarının belli
olması
Doğal destanda halkın katkısının olması, yapma destan-
da ise olmaması
Doğal destanların manzum, yapma destanların mensur
özellikler taşıması
Doğal destanın halkın duygularını, yapma destanın şairin
duygularını yansıtması
Doğal destanların sözlü ürünler, yapma destanların yazılı
ürünler olması
genel olarak aynı ya da farklı eserlerde olduğu gibi tek-
rarlanan ve tipik bir özellik taşıyan olay örgüsü, anlatım tutu-
mu ya da imajlar şeklinde tanımlanabilir. Masallarda elma,
kırk, yılan buna örnektir.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi
getirilmelidir?
A) Döşeme
D) İmge
B) Deyiş
A) Yalnız I
D) ve III
C) ve III
E) III ve ıv
C) Motif
E) Dilek
101
