T.C. MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞI
2020 AYT
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI
İslamiyet Öncesi - Geçiş Dönemi
AYT
3.
ADIM
Eser Adı
I. Divân-l Hikmet
II. Muhakemetü'l
Lugateyn
III. Atabetü'l Hakayık
IV. Dede Korkut Kitabı
V. Divânu Lugâti't-Tü
Eser Özelliği
• Ahmet Yeşevi ve dervişleri
tarafından öne çıkarılan bir
türe ait şiirlerin toplandığı eser
olarak bilinir.
• Kaşgarlı Mahmut tarafından
yazılan bu eser, Türkçe-
Arapça sözlük niteliğindedir.
• Birçok hikâyeden Oluşan bu
eser, Oğuzların sosyokültürel
hayatını kurgusal bir anlatımla
ele alır.
Yukarıdaki eşer adlan İle Özellikleri eşleştirildiğinde hangi
İki eser adı dışta kalır?
A) ive II
D) III ve V
C) II ve III
E) IV ve V
2.
3.
(I) Kutadgu Bilig'de, İslami eserlerdeki akışa uygun olarak
Allah (tevhit, münacat), Hz. Peygamber (naat) ve dört hali-
fe övgüsü, ardından geçiş niteliğindeki bahar mevsimi tasviri
ile hükümdara yazılmış bir kaside yer alır. (II) İnsanoğlunun
değeri, dilin meziyeti ve kusuru, kitap sahibinin özrü, bilgi ve
aklın meziyet ve faydaları gibi konular üzerinde durulduktan
sonra asıl bölüme geçilir. (III) Asıl bölüm, içerik bakımından
iki kısma ayrılabilir; birinci kısım hükümdar Kün Togdı ve
vezir Ay Toldı karakterlerine odaklanır. (IV) İkinci bölümün
çatışması ise Ögdülmiş ile Odgurmış arasındaki diyalogla
dramatize edilir. (V) Eser, Saltuk Buğra Han'a nasihat, Hz.
Peygamber'e ve Dört Halife'ye selam ile biter.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi vardır?
B) II
C) III
D) IV
4.
5.
• Siyasetname türünün edebiyatımızdaki ilk örneğidir.
• Türk dilinin ilk sözlüğüdür.
• Din ve tasavvufla ilgili şiirlerin yer aldığı eserdir.
• Edip Ahmet Yükneki tarafından yazılmıştır.
Bu cümlelerde aşağıdakilerden hangisi İle İlgili
bilgi
verilmemiştir?
A) Atabetü'l Hakâyşk
C) Divân-ı Hikmet
E) DiyĞnu Lugâti't-Türk
B) Kutadgu Bilig
D) Siyasetnâme
I Begler atın argurup
Kadgu anı torgurup
Mengzi yüzi sargarıp
Kürküm angar tünülür
Beyler atlarını yordular,
Günümüz Türkçesi:
Kaygı (ve keder) onları zayıflattı.
Bet ve benizleri (Öyle) sarardı (ki)
(yüzlerine) safran sürülmüş (sanırsınız).
I. Tümen çeçek tizildi
Bükünden ol yazıldı
Uküş yatıp özeldi
Yirde kopa adrışur
Günümüz Türkçesi:
On binlerce çiçek Sıra Sıra dizildi.
(ve düğüm hâlindeki) tomurcuklarından çözüldü.
(Belli ki yer altında) UZUn süre yatmaktan sıkılmışlardı.
(Şimdi, hepsi de) yerden biterek birbirlerinden ayrılıyorlardı.
Aşağıdakilerden hangisi bu dörtlüklerin ortak özellikle-
rinden biri
A) Sözlü edebiyat ürünü olması
B) Rediflere yer verilmesi
C) 7'Ii hece ölçüsünün kullanılması
D) Bir sagudan alınmış olması
E) Mübalağa sanatına yer verilmesi
Biliglik er bilinge,
Taş kuşansa kaş bolır,
Biligsizning yanınga
Altın koysa taş bollr
(Bilgili insan beline taş kuşansa kaş olur. Bilgisizin yanına al-
tın konsa taş Olur.)
Bu dörtlükle İlgili aşağıdaki bilgilerden hangisi
A) İslamiyet Öncesi Dönemi'ne ait bir üründür.
B) Hece ölçüsü kullanılmıştır.
C) Yuğ töreninde söylenen bir dörtlüktür.
D) Redif ve uyak kullanılmıştır.
E) Arı (sade) bir Türkçe kullanılmıştır.
63
